Γράφει η Μαρίνα Κουρμπέλα

Με νέα οδηγία της ΕΕ, η οποία βρίσκεται στο στάδιο της πρότασης, απλουστεύονται κοι διευκρινίζονται οι κανόνες και τα πρότυπα ασφαλείας για τα επιβατηγά πλοία, ώστε να διευκολυνθεί η επικαιροποίηση, η παρακολούθηση και η επιβολή τους, σύμφωνα με το πρόγραμμα REFIT της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας, με σκοπό την ενίσχυση της νομικής σαφήνειας και της ασφάλειας δικαίου. Με την πρόταση καταργούνται επίσης ορισμένες παρωχημένες, περιττές και ανακόλουθες νομικές παραπομπές

Με τη νέα οδηγία τροποποιούνται  η οδηγία 98/41/ΕΚσχετικά με την καταγραφή των ατόμων που ταξιδεύουν με επιβατικά πλοία που εκτελούν δρομολόγια προς ή από λιμένες των κρατών μελών   και  η οδηγία 2010/65/ΕΕ σχετικά με τις διατυπώσεις υποβολής δηλώσεων για τα πλοία κατά τον κατάπλου ή/και απόπλου από λιμένες των κρατών μελών της ΕΕ

Η σχετική αναθεώρηση αποσκοπεί στην απλούστευση και τον εξορθολογισμό του υφιστάμενου κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ για την ασφάλεια των επιβατηγών πλοίων, ώστε:

 i) να τηρούνται οι κανόνες της ΕΕ, εφόσον είναι αναγκαίοι και αναλογικοί,

 ii) να διασφαλίζεται η ορθή εφαρμογή τους και

iii) να εξαλειφθούν πιθανές αλληλεπικαλύψεις υποχρεώσεων και ανακολουθίες μεταξύ συναφών νομοθετικών πράξεων. Πρωταρχικός στόχος είναι η πρόβλεψη σαφούς, απλού και επικαιροποιημένου νομικού πλαισίου το οποίο θα καταστήσει ευκολότερες τις διαδικασίες εφαρμογής, παρακολούθησης και επιβολής και, ως εκ τούτου, θα αυξήσει το συνολικό επίπεδο ασφάλειας.

Σημειώνεται, πως η οδηγία 98/41/ΕΚ  του Συμβουλίου Οδηγία 98/41/ΕΚ  (της 18ης Ιουνίου 1998, σχετικά με την καταγραφή των ατόμων που ταξιδεύουν με επιβατηγά πλοία που εκτελούν δρομολόγια προς ή από λιμένες των κρατών μελών της Κοινότητας,) προβλέπει την καταμέτρηση και την καταγραφή των επιβατών και του πληρώματος επιβατηγών πλοίων που εκτελούν δρομολόγια από και προς λιμένες της ΕΕ. Η οδηγία αυτή έχει ως σκοπό να διασφαλιστεί ότι δεν τίθεται σε κίνδυνο η ασφάλεια των επιβατών λόγω υπέρβασης του μέγιστου επιτρεπόμενου αριθμού επιβαινόντων και ότι η αναζήτηση και η διάσωση ύστερα από ατύχημα μπορούν να αντιμετωπιστούν πιο αποτελεσματικά.

Η οδηγία αυτή, ήταν η πρώτη νομοθετική πράξη της ΕΕ που αφορά τις πληροφορίες σχετικά με τους επιβαίνοντες. Από το 1998, ωστόσο, τέθηκαν σε ισχύ άλλες νομοθετικές πράξεις της ΕΕ και διεθνείς συμβάσεις που αφορούν συναφή θέματα και αναπτύχθηκαν νέα τεχνολογικά συστήματα και λύσεις. Αυτό οδηγεί σε ολοένα και πιο περίπλοκες και επικαλυπτόμενες νομικές διατάξεις όσον αφορά την καταμέτρηση, την καταγραφή και την υποβολή στοιχείων των επιβαινόντων.

Μολονότι για να είναι αποτελεσματική μια επιχείρηση έρευνας και διάσωσης απαιτείται άμεση πρόσβαση σε ακριβή δεδομένα όσον αφορά τους επιβαίνοντες, η πείρα έχει δείξει ότι αυτό δεν συμβαίνει πάντοτε. Σύμφωνα με τις ισχύουσες απαιτήσεις, οι σχετικές πληροφορίες πρέπει να αποθηκεύονται στο σύστημα της εταιρείας και να είναι — ανά πάσα στιγμή — διαθέσιμες προς διαβίβαση στην αρμόδια για την έρευνα και τη διάσωση αρχή. Στην απαίτηση αυτή, η οποία χρονολογείται από το 1998, δεν λαμβάνεται υπόψη η ανάπτυξη συστημάτων, όπως το SafeSeaNet 3 και η εθνική ενιαία θυρίδα 4 , και χρειάζεται η εθνική αρμόδια αρχή να έρχεται σε επαφή με τη ναυτιλιακή εταιρεία σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Επιπλέον, τα καταγραφόμενα δεδομένα δεν περιλαμβάνουν πάντοτε πληροφορίες σχετικά με την ιθαγένεια (δηλαδή, πέραν του ονοματεπώνυμου, της ηλικίας και του φύλου), καθιστώντας τη βοήθεια που παρέχεται στα θύματα και τους συγγενείς τους περισσότερο δυσχερή.

Κατά συνέπεια, οι φορείς που ήδη διαβιβάζουν τα εν λόγω δεδομένα στην εθνική ενιαία θυρίδα αναγκάζονται να αναφέρουν σε δύο συστήματα. Αυτό έχει επισημανθεί από τα κράτη μέλη που ήδη χρησιμοποιούν στην πράξη την οδηγία 2002/59/ΕΚ, προκειμένου να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από την οδηγία 98/41/ΕΚ. Επιπλέον, βάσει της πείρας που αποκομίστηκε από την εφαρμογή, προκύπτουν ορισμένοι ασαφείς ορισμοί και ορισμένες αρκετά περίπλοκες απαιτήσεις, γεγονός που δυσχεραίνει την παρακολούθηση και την επιβολή ορισμένων διατάξεων.

Προτείνεται, συνεπώς, να επικαιροποιηθούν, να αποσαφηνισθούν και να απλουστευθούν οι ισχύουσες απαιτήσεις για την καταμέτρηση και την καταγραφή των επιβατών και του πληρώματος επιβατηγών πλοίων και, ταυτόχρονα, να βελτιωθεί το προβλεπόμενο επίπεδο ασφάλειας. Αυτό συνάδει πλήρως με το πρόγραμμα REFIT της Επιτροπής και αποσκοπεί στην αξιοποίηση της δυνατότητας ψηφιακής καταγραφής, διαβίβασης και προστασίας των δεδομένων, καθώς και πρόσβασης σε αυτά.

Με την πρόταση διασφαλίζεται επίσης ότι ο ανταγωνισμός εξακολουθεί να διεξάγεται επί ίσοις όροις στα ύδατα της ΕΕ για όλους τους φορείς εκμετάλλευσης, ανεξάρτητα από την εθνικότητά τους ή τη σημαία που φέρουν τα πλοία και τα σκάφη τους και χωρίς διάκριση μεταξύ διεθνών και εσωτερικών δρομολογίων. Ταυτόχρονα, με την πρόταση αποσαφηνίζονται οι όροι για την χορήγηση παρεκκλίσεων από τις απαιτήσεις της οδηγίας 98/41/ΕΚ, εφόσον το επιτάσσουν οι τοπικές συνθήκες εκμετάλλευσης.

Καταγραφή  πληροφοριών βάσει υπεύθυνης δήλωσης των επιβατών,
Όπως επισημαίνεται στο σχετικό κείμενο, πρέπει να καταργηθεί η απαίτηση σχετικά με τα συστήματα καταγραφής επιβατών των εταιρειών και να δοθεί έμφαση στις επιδόσεις της καταγραφής, δηλαδή στην ακριβή και έγκαιρη καταχώριση των δεδομένων στα υφιστάμενα ηλεκτρονικά συστήματα. 

Προτείνεται η καταγραφή αυτών των πληροφοριών βάσει υπεύθυνης δήλωσης των επιβατών, όπως ισχύει επί του παρόντος για άλλες πληροφορίες. Με αυτόν τον τρόπο θα εξασφαλιστεί ότι οι φορείς εκμετάλλευσης που επί του παρόντος δεν καταγράφουν τις  πληροφορίες θα επιβαρυνθούν με μηδενικές ή οριακές δαπάνες που σχετίζονται με την καταχώριση των πρόσθετων αυτών δεδομένων.

Εκ των υστέρων αξιολογήσεις/έλεγχοι καταλληλότητας ισχύουσας νομοθεσίας

Ο έλεγχος καταλληλότητας έδειξε ότι, σε γενικές γραμμές, οι βασικοί στόχοι της νομοθεσίας της ΕΕ για τα επιβατηγά πλοία που αφορούν την ασφάλεια των επιβατών και την εσωτερική αγορά πληρούνται και παραμένουν πολύ σημαντικοί. Το νομικό πλαίσιο της ΕΕ για την ασφάλεια των επιβατηγών πλοίων είχε ως αποτέλεσμα τη διασφάλιση κοινού επιπέδου ασφάλειας για τα επιβατηγά πλοία εντός της ΕΕ, ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των φορέων εκμετάλλευσης, καθώς και την αύξηση της μετανηολόγησης πλοίων μεταξύ των κρατών μελών. Επιπλέον, βάσει του ελέγχου καταλληλότητας, υπάρχει περιθώριο περαιτέρω βελτίωσης του επιπέδου ασφάλειας, καθώς και της αποτελεσματικότητας και της αναλογικότητας ορισμένων κανονιστικών απαιτήσεων. Σε ορισμένους τομείς διατυπώθηκαν συστάσεις για την απλούστευση, την αποσαφήνιση και την κατάργηση ορισμένων ασαφών, παρωχημένων ή αλληλεπικαλυπτόμενων απαιτήσεων:

α) Κατάργηση των απαιτήσεων υποβολής στοιχείων των επιβατών σε δύο συστήματα και εναρμόνιση των υφιστάμενων απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων για όλους τους φορείς εκμετάλλευσης με τις εξής προβλέψεις:

• ·Καταχώριση των πληροφοριών για τον αριθμό των επιβαινόντων σε υφιστάμενο ηλεκτρονικό σύστημα — αντί στο σύστημα της εταιρείας — το οποίο, σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης ή ατυχήματος, καθιστά δυνατή την άμεση διαβίβαση των δεδομένων στην αρμόδια αρχή, πριν τον απόπλου και πριν τον κατάπλου σε κάθε λιμένα κατάπλου της ΕΕ.

• ·Καταχώριση των απαιτούμενων πληροφοριών σχετικά με το πλήρωμα και τους επιβάτες — για κάθε ταξίδι πέραν των 20 ναυτικών μιλίων — στο προαναφερθέν σύστημα, αντί στο σύστημα της εταιρείας, πριν τον απόπλου και πριν τον κατάπλου σε κάθε λιμένα απόπλου της ΕΕ. Αποσαφήνιση των ορισμών για τις απαιτήσεις καταγραφής επιβατών στην οδηγία 98/41/ΕΚ, π.χ. διάρκεια του ταξιδιού.

β) Αποφυγή αλληλεπικαλύψεων και απαίτηση — για κάθε ταξίδι πέραν των 20 ναυτικών μιλίων — καταχώρισης και διαβίβασης της ιθαγένειας των επιβατών στην αρμόδια αρχή, με τα ίδια μέσα και τα ίδια κριτήρια με εκείνα που ισχύουν για την καταχώριση και διαβίβαση δεδομένων που ήδη απαιτούνται για το όνομα, την ηλικία κ.λπ.

γ) Αποσαφήνιση των ορισμών για τις απαιτήσεις καταγραφής επιβατών στην οδηγία 98/41/ΕΚ, π.χ. διάρκεια του ταξιδιού.

δ) Κατάργηση της απαίτησης έγκρισης των συστημάτων καταγραφής επιβατών από το κείμενο της οδηγίας 98/41/ΕΚ.

ε) Εξορθολογισμός του μηχανισμού υποβολής εκθέσεων σχετικά με τις εξαιρέσεις/ισοδύναμες απαιτήσεις δυνάμει της οδηγίας 2009/45/ΕΚ και της οδηγίας 98/41/ΕΚ.

Blog:marina anastas.kourbela