
Στις 16/4/2017 στην Τουρκική Δημοκρατία (ΤΔ) πραγματοποιήθηκε δημοψήφισμα με θέμα την αναθεώρηση του Συντάγματος, που είχε προκηρυχτεί επίσημα από τις αρχές του 2017 (Ν.6771-21/1/2017). Έτσι τέθηκε σε ψηφοφορία η τμηματική ή ολική τροποποίηση ή/και συμπλήρωση ή/και κατάργηση 57 άρθρων του Συντάγματος[1]. Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος επιδέχεται πολλές αναγνώσεις.
Στα περισσότερα ΜΜΕ της υφηλίου (συγκαταλεγόμενων και της Ελλάδας) το εν λόγω δημοψήφισμα παρουσιάστηκε ως αντιπαράθεση του Προέδρου της ΤΔ Recep Tayyip Erdoğan (Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, RTE), με τους "Κεμαλικούς", που η πλειονότητά τους δραστηριοποιείται πολιτικά στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα (Cumhuriyet Halk Partisi, CHP). Κεντρική ιδέα του δημοψηφίσματος προβλήθηκε ότι είναι η μορφή του πολιτεύματος και ο τρόπος διοίκησης της ΤΔ. Αν και στο προοίμιο του Συντάγματος, αναφέρεται ρητά ότι η ΤΔ ακολουθεί τις Κεμαλικές αρχές[2], μέχρι σήμερα σε κανένα Σύνταγμα ή Νόμο δεν διευκρινίζεται το περιεχόμενο των εν λόγω αρχών. Η αδιευκρίνιστη και όμως θεμελιώδης λεπτομέρεια που αφορά την ύπαρξη της ΤΔ, μέχρι την έλευση του Halil Turgut Özal (Χαλίλ Τουργκούτ Οζάλ), "βόλεψε" το κράτος των δημοσίων υπαλλήλων και των Ένοπλων Δυνάμεων του CHP. Όμως στα μέσα της δεκαετίας του 1980 επανέρχεται στο προσκήνιο η αιώνια πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ ριζοσπαστών Σουνιτών, κυρίως του δόγματος των Sünnî -Hanefi (Σουνιτών Χανεφί), με τους Δημοκράτες Ευρωπαϊστές.
Αν και το 98% του πληθυσμού της ΤΔ είναι Μουσουλμάνοι, το ερώτημα που πλανάται εδώ και 20 χρόνια είναι: Πόσοι εξ αυτών προσδοκούν το καθεστώς της Σαρία (σημ. στο παρόν κείμενο αναφέρονται ως Ισλαμιστές) και πόσοι το αυστηρό κοσμικό;
Στην πραγματικότητα το δημοψήφισμα του Απριλίου του 2017 είναι η συνέχεια "της αλλαγής" που ξεκίνησε με το Σύνταγμα του 1982 και του δημοψηφίσματος της 12/9/2010 (επιδίωκε την αλλαγή του Δικαστικού Συστήματος). Ιδεολογικά δε η συνέχεα των πολιτικών αντιπαραθέσεων της άρχουσας τάξης της Οσμανικής περιόδου, που λόγω συνεχών πολέμων δεν μπόρεσε πολιτικά να κατασταλάξει σε κρυστάλλινα συμπεράσματα. Η ειδοποιός διαφορά είναι ότι πλέον οι μη Μουσουλμανικές μειονότητες του μετά το 1856 πολυπολιτισμικού Οσμανικού κράτους δεν επηρεάζουν και δεν έχουν την πολιτική δύναμη να επηρεάσουν την διαμόρφωση της νέας πολιτικής πορείας της ΤΔ. Η θρησκεία ως βασικός παράγοντας που δέσμευε τις αποφάσεις του 19ου αιώνα, σήμερα έχει αντικατασταθεί από τις Διεθνείς Συμβάσεις του 20ου αιώνα που έχει υπογράψει η ΤΔ για να μπορέσει να επιβιώσει και να ισχυροποιηθεί.
Όμως ας αναλύσουμε το δημοψήφισμα με κάποια σειρά. Η ανάλυση που ακολουθεί θα παρουσιαστεί σε τέσσερα επίπεδα:
Οι Συνταγματικές αλλαγές που επέρχονται με το δημοψήφισμα
Από την ημερομηνία εξαγγελίας του δημοψηφίσματος μέχρι την διεξαγωγή του, ελάχιστα ΜΜΕ εστιάστηκαν στην ανάλυση των Συνταγματικών αλλαγών. Η πλειονότητα των πολιτών της ΤΔ αναλώθηκε στο "ποδοσφαιρικό" ΝΑΙ ή ΌΧΙ, παρά στις αλλαγές που θα προκύψουν και θα επηρεάσουν την καθημερινότητά τους.
Τα 57 υπό αναθεώρηση άρθρα του Συντάγματος, συγκεντρώθηκαν σε 18 άρθρα- προτάσεις και τέθηκαν στην ετυμηγορία του εκλογικού σώματος. Αν και στην Μεγάλη Τουρκική Εθνική Βουλή (εν συντομία Βουλή) είχαν προταθεί 21, τα 3 εξ αυτών αποκλείστηκαν ως αντισυνταγματικά, από το Συνταγματικό Δικαστήριο της ΤΔ. Από τα 18 άρθρα-προτάσεις τα 3 εφαρμόστηκαν άμεσα μετά την αποδοχή των αποτελεσμάτων με την πρώτη μέρα λειτουργίας της Βουλής, ενώ τα υπόλοιπα 15 θα εφαρμοστούν μετά τις Βουλευτικές και Προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου του 2019 και από την πρώτη μέρα ανάληψης καθηκόντων του νεοεκλεγμένου Προέδρου.
Ας δούμε λοιπόν εν συντομία τα 18 άρθρα-προτάσεις, που ψηφίστηκαν (με πλάγια γραφή τα σχόλια του συντάκτη):
Άρθρο 1: Τα Δικαστήρια της ΤΔ αποφάσιζαν αδέσμευτα επ' ονόματι του Τουρκικού Λαού. Πλέον θα αποφασίζουν "Ανεξάρτητα και Αδέσμευτα επ' ονόματι του Τουρκικού Λαού".
Ξεκινώντας από τα Έκτακτα Δικαστήρια της Ανεξαρτησίας (İstiklâl Mehkemeleri)[3] στην ΤΔ κατά περιόδους έχουν "στηθεί" πολλά Έκτακτα Δικαστήρια, που έχουν στείλει πολλούς στην αγχόνη.
Η εν λόγω προσθήκη αποσκοπεί στην ανεξαρτησία των Δικαστηρίων της ΤΔ από τις υποκειμενικές Κεμαλικές αρχές και στην πλήρη δέσμευσή τους στην ισχύουσα Νομοθεσία. Το βασικό πρόβλημα της ΤΔ είναι το να δημιουργηθεί το "Κράτος Δικαίου" έναντι του "Κράτους Νόμου", που λειτουργεί από την ημερομηνία ίδρυσής της. Η εν λόγω πρόοδος δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω νομοθεσίας αλλά μέσω εκπαίδευσης, και δυστυχώς η ΤΔ λειτουργεί προς αντίθετη κατεύθυνση, δηλαδή ισχυροποιείται το "Κράτος Νόμου" ...
Άρθρο 2: Το πλήθος των βουλευτών από 550 ανέρχεται σε 600.
Η πρόταση πρωτοεμφανίζεται στην πρώτη Οσμανική Βουλή του 19ου αιώνα, οπότε θεσμοθετείται για κάθε 50.000 ψηφοφόρους να εκλέγεται ένας βουλευτής στην "Κάτω Βουλή του Οσμανικού Βασιλείου". Η αρχή αυτή καταργείται μεταπολεμικά και μάλλον επανέρχεται ξανά με γοργούς ρυθμούς.
Το άρθρο 2 θα εφαρμοστεί άμεσα.
Άρθρο 3: Η ηλικία του "εκλέγεσθαι" από 25 μειώνεται στα 18 έτη, ενώ απαγορεύεται η εκλογή ατόμων "που σχετίζονται με τις Ένοπλες Δυνάμεις".
Τα πρώτα διορισμένα από τον Mustafa Kemal Atatürk (Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, εν συντομία Κεμάλ) Κοινοβούλια της ΤΔ, διέθεταν μεγάλη ποσόστωση εν ενεργεία στελεχών των Ένοπλων Δυνάμεων. Με την ψηφισθείσα αναθεώρηση αποκλείονται εντελώς.
Άρθρο 4: Η εκλογή του Προέδρου της ΤΔ καθορίζεται πλέον από το εκλογικό σώμα και όχι από την Βουλή. Η θητεία της Βουλής επεκτείνεται στα 5 έτη και καθορίζεται η εκλογή του Προέδρου και των βουλευτών να τελούνται την ίδια μέρα. Στην περίπτωση που δεν εκλέγεται ο Πρόεδρος στον πρώτο γύρο με 50%+1 ψήφους στην επόμενη πρώτη Κυριακή αναμετριούνται οι δύο πρώτοι των αποτελεσμάτων [για λεπτομέρειες κοίτα άρθρο 101 του Συντάγματος].
Το άρθρο 4 θα εφαρμοστεί άμεσα.
Άρθρο 5 :Αλλάζει το άρθρο 87 του Συντάγματος, με το οποίο καθορίζονται οι υποχρεώσεις-καθήκοντα της Βουλής.
Εμφανίζονται 3 βασικές αλλαγές:
α) Εξαφανίζεται η δικαιοδοσία της Βουλής "να ελέγχει" τους Υπουργούς και το Υπουργικό Συμβούλιο.
β) Αφαιρείται από το Υπουργικό Συμβούλιο το δικαίωμα να εκδίδει διατάγματα και παράλληλα η Βουλή ορίζεται ως συνυπεύθυνη για όλα τα διατάγματα που θα εκδοθούν.
γ) Γενική ή Μερική Αμνηστία χορηγείται κατόπιν απόφασης των 3/5 της Βουλής.
Στην μονοκομματική περίοδο (1920 - 1947) Πρόεδρος, Πρωθυπουργός και Υπουργοί είχαν πολλαπλά δικαιώματα, και ενεργούσαν ανεξάρτητα της Βουλής. Πλέον για κάθε πράξη τους θα είναι συνυπεύθυνοι και οι Βουλευτές.
Άρθρο 6: Αλλάζει όλη η διαδικασία υποβολής επερώτησης όπως αναφέρεται στο άρθρο 98 του Συντάγματος. Οι νέες αλλαγές θα επηρεάσουν άμεσα τα άρθρα 99, 100 και 106 του Συντάγματος. Δηλαδή κεκαλυμμένα αφαιρείται το δικαίωμα των βουλευτών να καταθέσουν "πρόταση μομφής" κατά Υπουργού ή Υπουργικού Συμβουλίου. Ο κοινοβουλευτικός έλεγχος με την νέα πρόταση περιορίζεται σε 3 επίπεδα: Εξεταστική, Γενική Συζήτηση και Διερευνητική.
Η Εξεταστική Επιτροπή δεν απαρτίζεται πλέον από βουλευτές αλλά από τους Βοηθούς του Προέδρου (ή Αντιπροέδρους), που λειτουργούν στην Βουλή, όπως ορίζεται από το Σύνταγμα. Η διερευνητική ερώτηση πλέον θα κατατίθεται στο Υπουργικό Συμβούλιο και στους Βοηθούς του Προέδρου και επιβάλλεται να απαντηθεί εντός 15 ημερών.
Άρθρο 7: Αλλάζει το περιεχόμενο του τρόπου ανάδειξης του υποψήφιου Προέδρου της ΤΔ (άρθρο 101 του Συντάγματος). Πλέον ο υποψήφιος θα προτείνεται από τα κόμματα που έχουν λάβει τουλάχιστον 5% των έγκυρων ψήφων και τουλάχιστον 100.000 ψήφους στις τελευταίες Βουλευτικές εκλογές. Η νέα πρόταση επιφέρει αλλαγή και στο άρθρο 102 του Συντάγματος. Τα υπόλοιπα περί εκλογής και προσόντων Προέδρου παραμένουν ως έχει.
Το άρθρο 7 θα εφαρμοστεί άμεσα.
Άρθρο 8: Αφορά την αλλαγή του άρθρου 104 του Συντάγματος με το οποίο ορίζονται οι αρμοδιότητες του Προέδρου της χώρας. Στο μακροσκελές άρθρο οι αλλαγές που εμφανίζονται είναι:
" ...
..."
Με το άρθρο 8 και σε συνδυασμό των άρθρων, 7,9-12 το Προεδρευόμενο σύστημα της ΤΔ μεταλλάσσεται σε Προεδρικό...
Άρθρο 9: Αφορά την ριζική αλλαγή του άρθρου 105, περί ασυλίας του Προέδρου. Η αλλαγή του άρθρου 105 ενώ χρίζει πολλών συζητήσεων (θετικών και αρνητικών), στα ΜΜΕ της ΤΔ δεν εμφανίστηκαν πολιτικές απόψεις των άλλων παραγόντων για τις συγκεκριμένες αλλαγές.
Αναλυτικά αναφέρεται:
Ως προς το άρθρο 105 του Συντάγματος κάθε πράξη που τελεί ο Πρόεδρος και δεν αναφέρεται στο Σύνταγμα ή στους Νόμους προσυπογράφεται από τον Πρωθυπουργό ή/και τον αρμόδιο Υπουργό. Ο εν λόγω "έλεγχος" εξαφανίζεται στο νέο Σύνταγμα. Επίσης ως προς το ίδιο άρθρο για τις Προεδρικές αποφάσεις αποκλείονταν η προσφυγή στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Ο Πρόεδρος μπορούσε να παραπεμφθεί σε δικαστήρια μόνο για το αδίκημα της "έσχατης προδοσίας" και κατόπιν της ψήφισης των 3/5 της Βουλής.
Στο νέο άρθρο 105, από την μία εξαφανίζεται ο περιορισμός απαγόρευσης προσφυγής στο Συνταγματικό Δικαστήριο για Προεδρικές αποφάσεις, από την άλλη αναφέρεται ρητά ότι για οιοδήποτε αδίκημα μπορεί να ενεργοποιηθεί δικαστική έρευνα κατά του Προέδρου κατόπιν επερώτησης στην Βουλή που υπογράφεται από την απόλυτη πλειοψηφία (50% + 1) των βουλευτών. Η επερώτηση συζητείται το αργότερο σε ένα μήνα. Κατόπιν μυστικής ψηφοφορίας με την σύμφωνη γνώμη των 3/5 της Βουλής ξεκινά η διαδικασία αποπομπής του Προέδρου.
Η διαδικασία αποπομπής ξεκινά με την σύσταση δεκαπενταμελούς εξεταστικής επιτροπής. Τα κόμματα που αντιπροσωπεύονται στην Βουλή, σύμφωνα με την δυναμικότητά τους προτείνουν βουλευτές που θα απαρτίσουν την εξεταστική επιτροπή. Τα μέλη της εξεταστικής επιτροπής ορίζονται με κλήρο βάσει της δυναμικότητας κάθε κόμματος. Το αργότερο σε 3 μήνες και με την θετική εισήγηση της επιτροπής, ο Πρόεδρος παραπέμπεται στο Ανώτατο Δικαστήριο κατόπιν μυστικής ψηφοφορίας και με την σύμφωνη γνώμη των 3/5 της Βουλής. Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφασίζει σε 3 μήνες. Η δίωξη συνεχίζεται και μετά την λήξη της θητείας του Προέδρου.
Μετά από όσα ακούστηκαν και αναφέρθηκαν στα ΜΜΕ για τις ατασθαλίες της οικογένειας του RTE, η εν λόγω πρόταση θεωρείται θαρραλέα;
Με το εξ ολοκλήρου αναθεωρημένο άρθρο 105 του Συντάγματος από την μία ανοίγεται η διαδικασία ελέγχου των Προεδρικών αποφάσεων από το Συνταγματικό Δικαστήριο, από την άλλη έστω και με μακροσκελείς και επίπονες διαδικασίες αίρεται η απόλυτη Προεδρική ασυλία.
Άρθρο 10: Βάσει του άρθρου 106 του Συντάγματος, Αντιπρόεδρος ορίζεται ο Πρόεδρος της Βουλής και σε περίπτωση απουσίας του Προέδρου αναλαμβάνει τα Προεδρικά καθήκοντα. Με το άρθρο-πρόταση 10 αλλάζει ριζικά και η προαναφερόμενη διαδικασία και εξαφανίζεται το αξίωμα του Πρωθυπουργού.
Συγκεκριμένα, με το νέο άρθρο 106, ο Πρόεδρος μετά την εκλογή του δικαιούται να διορίσει έναν ή περισσότερους "Βοηθούς Προέδρου" (Αντιπροέδρους). Σε περίπτωση που μείνει κενή η θέση του Προέδρου, εάν η λήξη της θητείας απέχει περισσότερο του ενός έτους, σε 45 μέρες τελούνται νέες Προεδρικές εκλογές, ενώ αν είναι λιγότερο του έτους τελούνται συνάμα και Βουλευτικές εκλογές. Μέχρι την τέλεση των εκλογών, προεδρικά καθήκοντα αναλαμβάνει ο Αντιπρόεδρος (σ.σ. διορισμένος και όχι αιρετός).
Σε περίπτωση που απουσιάζει ο Πρόεδρος τα καθήκοντά του αναλαμβάνει ο πρώτος στη σειρά Βοηθός Προέδρου.
Οι Βοηθοί Προέδρου και Υπουργοί, πρέπει να διαθέτουν τις προϋποθέσεις βουλευτή όπως ο Νόμος ορίζει και διορίζονται από τον Πρόεδρο. Εάν μέλη της Βουλής διορίζονται ως Βοηθοί Προέδρου ή Υπουργοί αυτόματα παύεται η βουλευτική τους ιδιότητα.
Οι Βοηθοί Προέδρου και οι Υπουργοί λογοδοτούν μόνο στον Πρόεδρο. Η Βουλή κατόπιν υποβολής επερώτησης που υπογράφεται από την απόλυτη πλειοψηφία (50% + 1) των βουλευτών μπορεί να ζητήσει σύσταση εξεταστικής επιτροπής κατά των Βοηθών Προέδρου ή Υπουργών για οποιοδήποτε αδίκημα. Το αργότερο σε ένα μήνα η επερώτηση συζητείται στην Βουλή και κατόπιν μυστικής ψηφοφορίας με την θετική ψήφο των 3/5 των βουλευτών ξεκινούν οι διαδικασίες.
Η σημαντικότερη αλλαγή του άρθρου 106 του Συντάγματος, είναι ότι όσο οι Βοηθοί Προέδρου και Υπουργοί είναι εν υπηρεσία προστατεύονται με πλήρη ασυλία. Άρα και αν καταδικαστούν από το Ανώτατο Δικαστήριο θα εκτίσουν την ποινή τους ή μετά που θα παύσει να υφίσταται η εν λόγω ιδιότητά τους ή εάν παυτούν από τον Πρόεδρο. Μέχρι τότε θα συνεχίζουν να αποφασίζουν για την τύχη της χώρας.
Άρθρο 11: Αφορά τον τρόπο προκήρυξης των εκλογών. Επίσης σημειώνεται ριζική αλλαγή του άρθρου 116 του Συντάγματος. Σύμφωνα με την νέα πρόταση, προκηρύσσονται εκλογές:
Και στις δύο περιπτώσεις εάν ο Πρόεδρος διανύει την πρώτη του θητεία δύναται να υποβληθεί ξανά υποψηφιότητά του. Συγχρόνως τελούνται Βουλευτικές και Προεδρικές εκλογές.
Άρθρο 12: Αλλάζει επίσης ριζικά το άρθρο 119 του Συντάγματος, που αφορά την "κατάσταση έκτακτης ανάγκης". Τμήμα ή ολόκληρη η χώρα για έξι μήνες μπορεί να ανακηρυχτεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης με απαίτηση του Προέδρου, στις εξής περιπτώσεις:
Σ' αυτές τις περιπτώσεις εκδίδεται αυθημερόν Προεδρικό Διάταγμα, το οποίο δημοσιεύεται άμεσα στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης και καλείται σε σύσκεψη η Βουλή. Η Βουλή μπορεί να επικυρώσει, να επιμηκύνει ή να ακυρώσει την εν λόγω απόφαση. Κατόπιν απαίτησης του Προέδρου η κατάσταση έκτακτης ανάγκης με την επικύρωση της Βουλής μπορεί να επιμηκυνθεί το μέγιστο για τέσσερις μήνες. Σε περίπτωση πολέμου δεν λαμβάνονται υπόψη οι τέσσερις μήνες. Εκτός της περίπτωσης πολέμου για οιονδήποτε άλλο λόγο εάν το διάταγμα δεν συζητηθεί στην Βουλή, χάνει την ισχύ του 3 μήνες μετά την ημερομηνία έκδοσής του.
Σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης καθορίζονται με Νόμο οι υποχρεώσεις των πολιτών σ' ότι αφορά τα χρήματά τους, τα υπάρχοντά τους και τις εργασίες που θα τους ζητηθούν να τελέσουν. Με σεβασμό στο άρθρο 15 του Συντάγματος μπορούν να περιοριστούν και τα βασικά δικαιώματά τους.
Με την προαναφερόμενη παράγραφο για πρώτη φορά Συνταγματικά θεσμοθετούνται οι απάνθρωπες πράξεις που είχαν υποστεί οι μη Μουσουλμάνοι κατά την διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Όπως η "επιστράτευση είκοσι ηλικιών" (Απρίλιος 1941), η απόφαση περί "Εφάπαξ Φορολογίας Περιουσίας" (Ν-4305-11/11/1942), κ.ά.
Άρθρο 13: Προστίθεται νέα παράγραφος στο άρθρο 142 του Συντάγματος, σ' ότι αφορά τα Στρατοδικεία (σ.σ. για την Ελλάδα, Στρατοδικείο, Ναυτοδικείο, Αεροδικείο. Το άρθ.142 ήδη είχε αναθεωρηθεί με το δημοψήφισμα του 2010). Εκτός των πειθαρχικών παραπτωμάτων δεν επιτρέπεται η παραπομπή του παραβάτη στα Στρατοδικεία, την "διαδικασία" αναλαμβάνουν τα Πολιτικά Δικαστήρια. Μόνο σε περίπτωση πολέμου τα Στρατοδικεία δικαιούνται να ασχοληθούν με υποθέσεις που αφορούν τα μέλη των Ένοπλων Δυνάμεων.
Το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (Adalet ve Kalkınma Partisi, AKP) από την πρώτη μέρα που ανέλαβε την εξουσία, προσπαθεί να περιορίσει την εξουσία των Ένοπλων Δυνάμεων. Στο παρελθόν Έκτακτα Στρατοδικεία με συνοπτικές διαδικασίες είχαν στείλει στην αγχόνη Ισλαμιστές και Αριστερούς, που αντιστάθηκαν στις Αρχές της ΤΔ.
Άρθρο 14: Με το παρόν άρθρο αλλάζουν πάρα πολλά σ' ότι αφορά το Δικαστικό και το Εισαγγελικό Συμβούλιο, τα οποία ορίζονται στο άρθρο 159 του Συντάγματος. Το άρθρο 159 είχε τροποποιηθεί και με την προηγούμενη αναθεώρηση του 2010. Στην νέα αναθεώρηση το ΑΚΡ ασχολείται ξανά με την σύνθεση των συμβουλίων καθαρά για να εξυπηρετηθούν τα μακρόπνοα πολιτικά του σχέδια.
Άρθρο 15: Με το άρθρο αυτό αλλάζει ριζικά ο τρόπος κατάρτισης του προϋπολογισμού του Κράτους, που αναφέρεται στο άρθρο 161 του Συντάγματος. Μία βασική αλλαγή, είναι ότι πλέον όχι μόνο οι δημόσιες επενδύσεις αλλά και οι δημόσιες επιχειρήσεις δεν λαμβάνονται υπόψη στην κατάρτιση του προϋπολογισμού του Κράτους.
Να θυμηθούμε ότι η εν λόγω λεπτομέρεια παράσυρε την Ελλάδα στα τάρταρα του ΔΝΤ, με την κατηγορία του "Greek Statistics". Η ΤΔ προλαβαίνει βάσει του αναθεωρημένου Συντάγματός της να αποκρούσει μερικά επιχειρήματα των στελεχών του ΔΝΤ.
Μια δεύτερη λεπτομέρεια παρατηρείται στην τρίτη παράγραφο του άρθρου, όπου στο Σύνταγμα της ΤΔ πλέον θα αναγράφεται ότι: "Στο νόμο του προϋπολογισμού δεν επιτρέπονται αναφορές που δεν σχετίζονται με τον προϋπολογισμό" !
Η βασική αλλαγή είναι ότι πλέον ο προϋπολογισμός θα καταρτίζεται από τον Πρόεδρο και 75 μέρες πριν την έναρξη του οικονομικού έτους θα αποστέλλεται στην Οικονομική Επιτροπή της Βουλής. Η Οικονομική Επιτροπή σε 55 μέρες προσκομίζει το εγκεκριμένο κείμενο προς ψήφιση στην Βουλή.
Εάν μέχρι την έναρξη του οικονομικού έτους δεν ψηφίζεται ο προϋπολογισμός από την Βουλή, εκδίδεται Νόμος "Προσωρινού Προϋπολογισμού". Εάν δεν ψηφιστεί και ο Νόμος Προσωρινού Προϋπολογισμού, εφαρμόζεται αναλογικά ο προηγούμενος ψηφισμένος Νόμος του προϋπολογισμού.
Από ότι αντιλαμβανόμαστε πλέον στην ΤΔ η απόρριψη του προϋπολογισμού δεν θα αποτελεί αίτιο μομφής κατά της Κυβέρνησης ή του Προέδρου...
Τρεις σημαντικές αλλαγές που μειώνουν την ισχύ των βουλευτών, μέσω των διαδικασιών προϋπολογισμού είναι:
Από την μία απαγορεύεται στον Πρόεδρο να εκδώσει διάταγμα αύξησης των δαπανών της Κεντρικής Διοίκησης, από την άλλη όμως του δίνεται το δικαίωμα να καταθέσει τον Νόμο περί απολογισμού του Κράτους χωρίς να έχει εγκριθεί από το Λογιστήριο του Κράτους!
Όπως αναφέρεται στην τελευταία παράγραφο των αλλαγών, ο Νόμος περί απολογισμού του Κράτους τίθεται στην ψηφοφορία την ίδια μέρα που κατατίθεται σε ψηφοφορία και ο Νόμος του Προϋπολογισμού.
Άρθρο 16: Στο άρθρο αυτό για να μη βρεθούν αντιφάσεις στο Σύνταγμα, αφού η ΤΔ από Προεδρευόμενη μετατρέπεται σε Προεδρική, αναγράφονται 37 μικροαλλαγές σε διάφορα άρθρα του Συντάγματος και παύεται η ισχύς άλλων 21. Τα άρθρα που αναστέλλονται αφορούν την λειτουργία του Υπουργικού Συμβουλίου και των Υπουργών.
Άρθρο 17:
(a) Αναφέρεται ότι οι νέες Προεδρικές και Βουλευτικές εκλογές θα τελεστούν στις 3/11/2019. Εάν θεωρηθεί αναγκαίο να τελεστούν νωρίτερα οι Βουλευτικές εκλογές, θα διεξαχθούν μαζί με τις Προεδρικές.
(b) Μέχρι 3/11/2019 κρίνονται αναγκαίο να έχουν ολοκληρωθεί όλες οι σχετικές αλλαγές που προβλέπονται από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος.
(c) Γίνεται αναλυτική αναφορά στην νέα εφαρμογή του άρθρου 159, που προήλθε με το αναφερόμενο άρθρο-πρόταση 14 του παρόντος.
(d) Οι δικαστές των Δικαστηρίων των Ένοπλων Δυνάμεων που είχαν εκλεγεί ως μέλη του Συνταγματικού Δικαστηρίου θα συνεχίσουν τα καθήκοντά τους μέχρι την λήξη τους, όπως ο Νόμος προέβλεπε.
(e) Από την ημερομηνία που θα ισχύσει το παρόν, παύονται ο Άρειος Πάγος των Ένοπλων Δυνάμεων, τα Διοικητικά Δικαστήρια των Ένοπλων Δυνάμεων και τα Στρατοδικεία. Από την ημερομηνία παύσης τους (εκτός των έφεδρων αξιωματικών) τα στελέχη του Δικαστικού Σώματος σε 4 μήνες πρέπει να αποφασίσουν:
Να διοριστούν με την ίδια ιδιότητα στα Πολιτικά Δικαστήρια
Σε 4 μήνες να διαβιβάσουν όλους τους φακέλους που εκκρεμούν στα Πολιτικά Δικαστήρια.
Όσοι δεν κατοχύρωσαν δικαίωμα σύνταξης, μπορούν να ενταχθούν στο νέο σώμα διατηρώντας όλα τα δικαιώματά τους. Για τις υπόλοιπες περιπτώσεις θα εκδοθούν τα απαραίτητα διατάγματα και θα γίνουν οι ανάλογες νομοθετικές ρυθμίσεις.
(f) Μέχρι να ολοκληρωθούν όλες οι απαραίτητες ρυθμίσεις θα ισχύουν οι υπάρχοντες νόμοι βάσει των άρθρων 152 και 153 του Συντάγματος
(g) Η διαχείριση των αλλαγών ανήκει στον Πρόεδρο
Άρθρο 18: Στο άρθρο 18 γίνεται ανακεφαλαίωση των άρθρων του Συντάγματος που επηρεάζονται από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος.
Η Πορεία και τα Γεγονότα της 16/4 /2017
Οι πολίτες της ΤΔ καλούνται να ψηφίσουν "ΝΑΙ" (ότι αποδέχονται στο σύνολο τις 18 προτάσεις) ή "ΟΧΙ" (ότι απορρίπτουν στο σύνολο τις 18 προτάσεις), ενώ τα λευκά ψηφοδέλτια θεωρούνται άκυρα.
Το Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο (Yüksek Seçim Kurulu, YSK), αποφασίζει να παραχωρήσει το δικαίωμα μετάδοσης των αποτελεσμάτων σε πραγματικό χρόνο[4] αποκλειστικά και μόνο στο Κρατικό Ειδησεογραφικό Πρακτορείο Ανατολία (Α.Α.)[5]. Το Α.Α. με την σειρά του θα αναμεταδίδει τα αποτελέσματα στα υπόλοιπα ΜΜΕ ανά την οικουμένη.
Στις 16/4/2017 πριν ανοίξουν οι κάλπες, σε ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης[6] εμφανίστηκαν εικόνες βίας και νοθείας υπέρ του "ΝΑΙ" σε χώρους που βρίσκονταν οι κάλπες. Παράλληλα σε πολλά σημεία σημειώθηκαν φαινόμενα υπεξαίρεσης της σφραγίδας των Εφορευτικών Επιτροπών. Περίπου μία ώρα μετά το κλείσιμο των καλπών ξεκινώντας από την ανατολική ακτή της Κωνσταντινούπολης, πολίτες ανά την επικράτεια ξεχύθηκαν στους δρόμους καταγγέλλοντας σε μεγάλη έκταση νοθεία υπέρ του "ΝΑΙ".
Είναι γεγονός ότι στις 16/4/2017-23:30 όταν όλα τα ΜΜΕ της Τουρκίας ανακοίνωσαν το 100% των αποτελεσμάτων έλειπαν παντελώς ανά νομό οι απόλυτοι αριθμοί, αλλά μετέδιδαν μόνο ποσοστά. Σε ελάχιστα ΜΜΕ που εμφανίζονταν οι απόλυτοι αριθμοί (ψηφίσαντες, άκυρα ψηφοδέλτια, ψήφοι υπέρ του "ΝΑΙ" ή "ΟΧΙ") υπήρχαν τεράστιες αποκλίσεις (10% -15%) μεταξύ των συνόλων και των επί μέρους αποτελεσμάτων. Ο RTE στις 16/4/2017-22:30 ανακοινώνει ότι το αποτέλεσμα είναι 52% - 48% υπέρ του "ΝΑΙ". Στις 17/4/2017 ανακοινώνονται από το Α.Α. τα αναλυτικά αποτελέσματα [Κοίτα Πίνακα 1], ενώ στην επίσημη ιστοσελίδα της YSK δεν εμφανίζεται ίχνος αποτελεσμάτων, αλλά μόνο η απόφαση της Επιτροπής για την αντιμετώπιση των φαινομένων ανοικτών και ασφράγιστων ψηφοδελτίων.
Τέλος τα ανά τομέα επίσημα πρακτικά των αποτελεσμάτων της YSK, που αναρτήθηκαν στην επίσημη ιστοσελίδα της YSK φέρουν ημερομηνία 21/4/2017, ενώ τα συνολικά αποτελέσματα αναρτήθηκαν στις 27/4/2017-09:41 [Κοίτα Πίνακα 2]. Με μία προσεκτική ματιά διαπιστώνουμε ότι σ' όλη την επικράτεια τα πρώτα "επίσημα αποτελέσματα" [Κοίτα Πίνακα 1], διέθεταν "λάθη" υπέρ του "ΝΑΙ". Η τελική διαφορά μεταξύ τους δεν ήταν 4 μονάδες, όπως ανακοινώθηκε από τον RTE, αλλά μόλις 2,361 μονάδες (51,181% "ΝΑΙ" - 48,819% "ΟΧΙ"), η δε διαφορά των ψήφων 1.122.317. Επειδή δεν υφίστανται στατιστικά πρότυπα που βοηθούν στον υπολογισμό μεγέθους νοθείας, ίσως οι πολίτες που αντέδρασαν στα αποτελέσματα έχουν δίκιο και το αποτέλεσμα ήταν ακριβώς το αντίθετο... Όμως, εάν δεν επαναληφθεί το εν λόγω δημοψήφισμα, δεν πρόκειται να δικαιωθούν!
Στις 16/4/2017 αργά το βράδυ τρία κόμματα[7] θα προσφύγουν στην YSK με αίτημα την ακύρωση των διαδικασιών και τον επανακαθορισμό ημερομηνίας διεξαγωγής του δημοψηφίσματος. Η YSK στις 19/4/2017-10:30, αποφασίζει με ψήφους 10 - 1 την απόρριψη των αιτημάτων περί ακύρωσης του δημοψηφίσματος.
Παρουσίαση Στατιστικών Δεδομένων
Στις 166.679 κάλπες που στήθηκαν στο εσωτερικό της ΤΔ ήταν εγγεγραμμένοι 55.319.288 ψηφοφόροι, από τους οποίους ψήφισαν οι 48.401.810 και καταμετρήθηκαν 47.528.949 έγκυρα ψηφοδέλτια. Το ποσοστό συμμετοχής ως προς τα έγκυρα ψηφοδέλτια ανέρχεται στο 85,9 %.
Στην ανάλυση που ακολουθεί χρησιμοποιήθηκαν τα δεδομένα που ανακοινώθηκαν από την YSK στις 27/4/2017-09:41, λαμβάνοντας υπόψη μόνο τα έγκυρα ψηφοδέλτια [Πίνακας 2 για εσωτερικό και Πίνακας 3 για εξωτερικό]. Οι πίνακες 1 και 2 έχουν διαμορφωθεί ως εξής:
| ||||||||||||||||||||||||||||
"ΝΑΙ" ψήφισαν 24.325.633 (51,18%) ψηφοφόροι. Από τους 81 νομούς το "ΝΑΙ" επικράτησε στους 47 (58,03%) κυρίως σε νομούς που κατοικούν λιγότεροι από 600.000 εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι, συγκεκριμένα 38 από τους 56 (67,86%) [Κοίτα Πίνακα 5]. "ΟΧΙ" ψήφισαν 23.203.316 (48,82%) ψηφοφόροι. Από τους 81 νομούς το "ΟΧΙ" επικράτησε στους 34 (41,98%), κυρίως σε αυτούς που κατοικούν περισσότεροι από 600.000 εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι, συγκεκριμένα 16 από τους 25 (64%)[Κοίτα Πίνακα 5]. Αυτό που ανησύχησε κυρίως το ΑΚΡ ήταν ότι οι 3 μεγαλύτερες Μητροπόλεις, που κυρίως είχαν επηρεαστεί από το κίνημα της 15/7/2016[8], ψήφισαν "ΟΧΙ". Συγκεκριμένα Κωνσταντινούπολη (51,35%), Άγκυρα (51,15%) και Σμύρνη (68,80%) [Κοίτα Πίνακα 2], ενώ στις Δημοτικές εκλογές του 1994 οι Ισλαμιστές έρχονταν πρώτοι σε Κωνσταντινούπολη (RP + ANAP 47,3 %) και Άγκυρα (RP + ANAP 45,9%) [Κοίτα Πίνακα 7].
Η γεωγραφική κατανομή των ψήφων μας δείχνει ότι οι συνοριακοί και οι παραλιακοί νομοί ψήφισαν "ΟΧΙ", ενώ η ενδοχώρα εκτός των περισσοτέρων νομών που κατοικούν πολίτες Κουρδικής καταγωγής ψήφισαν "ΝΑΙ" [Κοίτα Χάρτη 1].

Χάρτης 1. Κατανομή ψήφων. Πράσινο "ΝΑΙ", κόκκινο "ΟΧΙ"
Στους παραλιακούς νομούς που έχουν έντονο τουρισμό βλέπουμε ότι το "ΟΧΙ" υπερτερεί, ενώ οι νομοί των παραλιών του Εύξεινου Πόντου ψήφισαν "ΝΑΙ", εκτός της Σανδράκης (Zonguldak), που ήταν προπύργιο του CHP και εκλογική περιφέρεια του Mustafa Bülent Ecevit (Μουσταφά Μπουλέντ Ετζεβίτ).
Χάρτης 2. Οι 7 περιφέρειες της ΤΔ. |
Από τις 7 διοικητικές περιφέρειες οι 3 ψήφισαν συντριπτικά "ΟΧΙ" (Θράκη, Αιγαίο, Μεσόγειος), οι 3 ψήφισαν συντριπτικά "ΝΑΙ" (Πόντος, Εσωτερική Ανατολία, Νοτιοανατολική Ανατολία) και μία περιφέρεια μοιράζεται μεταξύ "ΝΑΙ" και "ΟΧΙ" (Ανατολική Ανατολία) [Κοίτα χάρτη 2, σύγκρινε με χάρτη 1].

Χάρτης 2. Οι 7 περιφέρειες της ΤΔ.
Τέλος έχοντας υπόψη τις συλλήψεις του τελευταίου έτους, όπου οι φυλακές άδειασαν από τους τροφίμους που εξέτιαν μικροποινές για να "φιλοξενήσουν" τους κατηγορούμενους ως ακολούθους του Muhammed Fethullah Gülen ( εν συντομία FeG), ας δούμε τα αποτελέσματα από τις κάλπες που έχουν στηθεί στις φυλακές. Από το σύνολο των 88.153 έγκυρων ψηφοδελτίων, "ΝΑΙ" ψήφισαν οι 19.239 (27,92%) και "ΟΧΙ" οι 68.914 (78,18%)!
Σε ότι αφορά το εξωτερικό: Στήθηκαν κάλπες σε 57 κράτη και σε 29 τελωνεία της ΤΔ. Στα τελωνεία [Κοίτα Πίνακα 3 αυξ. αριθ. 0] είχαν δικαίωμα ψήφου οι πολίτες που ταξίδευαν και αυτοί που κατοικούν σε γειτονικά κράτη, όπως οι Θρακιώτες Μουσουλμάνοι της Ελλάδας που διατηρούν διπλή υπηκοότητα προτιμούν να ψηφίζουν στα τελωνεία αντί στα προξενεία (Θεσσαλονίκης και Κομοτηνής).
Στα επιμέρους πρακτικά της YSK ο αριθμός των εγγεγραμμένων εμφανίζεται ίδιος με των ψηφισάντων, ενώ στα αποτελέσματα που μεταδίδονταν από το Α.Α., από τις πρώτες εμφανίσεις ήταν σταθερά αναρτημένο το πλήθος των εγγεγραμμένων ανά κράτος. Το γεγονός μας δημιουργεί έντονες υποψίες ότι δεν υπάρχουν βάσιμα μητρώα ψηφοφόρων του εξωτερικού και ψηφίζουν οι εν εμφανίσει με διαβατήριο ή ταυτότητα. Το γεγονός επιβεβαιώνεται και από τις κάλπες του Λουξεμβούργου και Σιγκαπούρης, όπου στο Λουξεμβούργο εψήφισαν δεκαπλάσια άτομα των εγγεγραμμένων. Άρα ο αναγνώστης πρέπει να αξιολογήσει τις πληροφορίες που ακολουθούν, με το σκεπτικό ότι υπάρχει (ειδικά στην Ευρώπη) ένα υπολογίσιμο πλήθος ψηφοφόρων που έχουν ψηφίσει τουλάχιστον δύο φορές.
Βάσει του Πίνακα 3 βρέθηκαν 1.401.716 έγκυρα ψηφοδέλτια, εκ των οποίων τα 829.004 ήταν υπέρ του "ΝΑΙ" και 572.712 υπέρ του "ΟΧΙ". Αναλυτικά ο Πίνακας 3 μπορεί να αναγνωστεί ως εξής:
Ανάλυση Αποτελεσμάτων για το Εσωτερικό της ΤΔ
Το ΑΚΡ στις Βουλευτικές εκλογές του 2015 αναμετρήθηκε με άλλα 16 κόμματα και έλαβε 22.952.750 ψήφους από το σύνολο των 46.520.576 έγκυρων ψηφοδελτίων. Παρότι είχε λάβει το 49,34% των έγκυρων ψηφοδελτίων, δεν κατόρθωσε να έχει την βουλευτική πλειοψηφία στην Βουλή ούτως ώστε να πετύχει την Συνταγματική αναθεώρηση, που μεθοδεύονταν εδώ και δεκαετίες. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε την τελευταία σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι, των ήδη από το 2010 τεταμένων σχέσεων μεταξύ ΑΚΡ και Σουνιτικού Τάγματος Λάμψη (Işık Tarikatı) ή "Κοινότητας Gülen".
Σειρά γεγονότων είχε προκαλέσει την ρήξη των δύο ισχυρότερων Ισλαμικών Σουνιτικών Ταγμάτων [Nakşibendi - Nur Νακσιμπεντί - Νουρ (από το οποίο είχε αποσχιστεί η Κοινότητα Gülen)], τα οποία είχαν συμφιλιωθεί κάτω από την προτροπή του Necmettin Erbakan (Νετζμετίν Ερμπακάν, εν συντομία Erbakan) στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Μετά τον θάνατο του Erbakan (27/2/2011), τα γεγονότα Παλαιστίνη - Συρία (αποκλεισμός Γάζας - Mavi Marmara) όταν ζυμώθηκαν με την αλαζονεία της εξουσίας και την διαφθορά των στελεχών του ΑΚΡ, οδηγούν πολλά Ισλαμικά Σουνιτικά Τάγματα και φράξιες να διαχωρίσουν την θέση τους από το ΑΚΡ. Εμφανίζεται ο κίνδυνος εσωτερικής διάσπασης του Ισλαμικού Κινήματος του 21ου αιώνα στην ΤΔ, που αντιμετωπίστηκε με το "κίνημα" της 15/7/2016 [Κοίτα υποσημείωση 8]. Οι διωκόμενοι και οι συλληφθέντες είναι πολλαπλάσιοι των άμεσα εμπλεκόμενων στο "κίνημα", ενώ οι περισσότερες οργανώσεις και οι θεσμοί που έχουν παυτεί δεν είχαν καμία σχέση με το εν λόγω "κίνημα". Οι ψήφοι των φυλακισμένων στο δημοψήφισμα είναι ατράνταχτο στοιχείο ότι πολλά Σουνιτικά Τάγματα έχουν εναντιωθεί στο ΑΚΡ. Το ερώτημα είναι ποιο δρόμο θα ακολουθήσουν και εάν ο RTE θα κατορθώσει να τους συσπειρώσει ξανά μέχρι το Νοέμβριο του 2019;
Συμμαχία ΑΚΡ - MHP
Μετά τις Βουλευτικές εκλογές του 2015 το ΑΚΡ απόκτησε νέους οπαδούς λόγω της φαινομενικής οικονομικής ευημερίας που τους προσφέρθηκε από τον RTE, βασισμένη στους κρατικούς εξωτερικούς δανεισμούς (όπως οι αντίστοιχοι της Ελλάδας την περίοδο 1985 - 1999). Όμως αυτού του είδους ψηφοφόροι είναι πρόσκαιροι και εύκολα αλλάζουν θέσεις. Έτσι ο RTE ξεκινά την ανεύρεση νέων σκληροτράχηλων και σταθερών συμμάχων. Την εν λόγω συμμαχία αποκτά "πείθοντας" τον αρχηγό του εθνικιστικού κόμματος MHP, Devlet Bahçeli (Ντεβλέτ Μπαχτσελί) με το επιχείρημα της ιδεολογίας του ιδρυτή του κόμματος Alparslan Türkeş (Αλπαρσλάν Τουρκές), περί του δόγματος "Τούρκο - Ισλαμικής Σύνθεσης". Στην πραγματικότητα ο RTE, υπολογίζει στις 5.599.324 (12,04%) ψήφους που είχε λάβει το MHP στις Βουλευτικές εκλογές του 2015. Όμως μπορούσε να στηριχτεί στα περίπου 5,6 εκ. ψήφους για ένα ισχυρό "ΝΑΙ" στο δημοψήφισμα;
Πολλοί εθνικιστές ενίστανται στην εν λόγω συμμαχία για τρεις βασικούς λόγους:
Εδώ πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι μετά τον θάνατο του ιδρυτή του MHP, Alparslan Türkeş (4/4/1997) στην εκλόγιμη Γενική Συνέλευση που τελέστηκε στις 18/5/1997 και 6/7/1997, ο Bahçeli θα επικρατήσει έναντι του Yıldırım Tuğrul Türkeş (υιού του ιδρυτή), όταν συσπειρώθηκε κατά του, όλη η εσωτερική αντιπολίτευση. Κατόπιν αιματηρών αντιπαραθέσεων αρχηγός του MHP εκλέγεται ο Bahçeli. Επέρχεται η διάσπαση της ηγετικής ομάδας του MHP και ο Tuğrul Türkeş, στις 27/11/1998 θα ιδρύσει δικό του εθνικιστικό κόμμα. Ο εν λόγω διχασμός δεν ήταν μόνο προϊόν ηγεσίας, αλλά έκρυβε βαθιές διαφορές και ως προς την ιδεολογία αλλά και ως προς την εφαρμοσμένη στρατηγική του MHP. Το επιτελείο του RTE φέρει αναλυτική πληροφόρηση για τις εν λόγω διαφορές, που αποκομίστηκαν από τις καταθέσεις των κατηγορουμένων στις δίκες του Ergenekon (2008 - 2012). Βέβαια οι ιδεολογικοί διχασμοί ευνοούσαν τον RTE, ο οποίος προσβλέπει να κερδίσει σταθερούς ριζοσπάστες οπαδούς από μία νέα διάσπαση του MHP, δεδομένου ότι οι εφέσεις στις δίκες Ergenekon ξεκίνησαν το 2017! Έχοντας υπ' όψιν ότι στην προ ΑΚΡ περίοδο τα Ισλαμοκεντρικά κόμματα (RP + ANAP) όταν ελάμβαναν την μεγαλύτερη ποσόστωση 41,7% του εκλογικού σώματος [δημοτικές 1994. [Κοίτα Πίνακα 7] το MHP είχε περιοριστεί σε ποσοστό 7,541%.
Ας δούμε πως εκφράστηκαν σε αριθμούς τα προαναφερόμενα διλήμματα, από τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος:
Μπορεί να χρεωθεί η αποτυχία εξ ολοκλήρου στο MHP;
Το MHP πρωτοεμφανίζεται στις Βουλευτικές εκλογές του 1964. Έκτοτε αυξάνει σταθερά το εκλογικό του ποσοστό. Ειδικότερα:
Ποσοστό (%) που έλαβε το MHP σε εκλογικές αναμετρήσεις | |||||
1965 Βουλευτικές | 1969 Βουλευτικές | 1994 Δημοτικές | 1999 Δημοτικές | 2011 Βουλευτικές | 2015 Βουλευτικές |
2,242 | 3,026 | 7,541 | 15,151 | 13,01 | 15,833 |
Εάν εξετάσουμε τον Πίνακα 4 με την σχετική αναπροσαρμογή ψήφων, θα διαπιστώσουμε ότι το ΑΚΡ στους πολιτικά ισχυρότερους νομούς του MHP, αν και στο δημοψήφισμα υπερίσχυσε το "ΝΑΙ", έχει απολέσει πολλούς "πιστούς" οπαδούς του. Είναι αδύνατο το MHP να απολέσει το 71,5% των ψηφοφόρων του στην εκλογική περιοχή του Devlet Bahçeli (νομός Osmaniye) ή το 100% των νομών Çankırı, Kırıkkale, Karabük και Burdur [Κοίτα Πίνακα 4]. Άρα το "πρόβλημα" του ΑΚΡ δεν περιορίζεται μόνο στις μεγάλες μητροπόλεις, αλλά και η ύπαιθρος εναντιώνεται στα πολιτικά τεκταινόμενα του ΑΚΡ. Οι επιλογές του RTE, μέχρι τον Νοέμβριο του 2019 όσον αφορά το MHP είναι:
Από τα προαναφερόμενα διαπιστώνουμε ότι η "ροή των πραγμάτων", έχοντας υπ' όψιν και την πτώση των οικονομικών δεικτών της ΤΔ, ρέει κατά του ΑΚΡ. Ίσως επανακάμψει με εξωτερικές ή προς το εξωτερικό παρεμβάσεις, ποιες όμως και με τί κόστος;
Λαμβάνοντας υπ' όψιν τα τρία κόμματα που κατέθεσαν ένσταση κατά των αποτελεσμάτων του δημοψηφίσματος [Κοίτα υποσημείωση7], ας ψηλαφίσουμε και την πτέρυγα του "ΟΧΙ". Τα τρία κόμματα στις Βουλευτικές εκλογές του 2015 με 16.905.690 ψήφους είχαν λάβει το ποσοστό 36,34% των έγκυρων ψηφοδελτίων[10]. Αναλυτικότερα: CHP 25,56%, HDP 10,54%, και VP 0,25%.
Γνωρίζοντας ότι τα ποσοστά που έλαβε το Κεμαλικό κόμμα CHP στις εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων 20 ετών δεν υπερέβαιναν τα 26% των έγκυρων ψηφοδελτίων [Κοίτα σημ. 10] και οι ψηφοφόροι του HDP είναι συγκεκριμένοι, συμπεραίνουμε ότι το "ΟΧΙ" ψηφίστηκε και από τους συμμάχους του ΑΚΡ. Παρότι για να κατευναστούν οι δυναμικές λαϊκές αντιδράσεις της νύχτας της 16/4/2017 τα δύο ισχυρά κόμματα της αντιπολίτευσης δήλωσαν ότι προθυμοποιούνται να προσφύγουν στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια και αμφότεροι κατήγγειλαν βιαιοπραγίες κατά των ψηφοφόρων του "ΟΧΙ"[11], αμφότεροι σε τριάντα μέρες οπισθοχώρησαν. Γιατί;
Ένα δεύτερο καίριο ερώτημα είναι: Εάν όντως το 51,18% του Τουρκικού λαού που ψήφισε "ΝΑΙ" στηρίζει το καθεστώς της Σαρία;
Τα δύο ερωτήματα, από την πλευρά του ΑΚΡ απαντήθηκαν από τον RTE στο διάγγελμά του της 16/4/2017-22:30, ο οποίος τόνισε:
"...Η 200 ετών συζήτηση περί πολιτεύματος που αδιαλείπτως συνεχίστηκε στα εδάφη αυτά, για πρώτη φορά απαντήθηκε με τη λαϊκή ετυμηγορία. Το Σύνταγμά μας θα διαμορφωθεί όπως προστάζουν οι πολίτες της Τουρκικής Δημοκρατίας...
Τα 80 εκατομμύρια απαρτίζουν μία πατρίδα, ένα κράτος και ζουν κάτω από μία σημαία... (σ.σ. δεν αναφέρθηκε στο ένα έθνος, όπως αναγράφεται στο Σύνταγμα).
Δεν είναι σημαντικοί μόνο οι 25 εκ. ψήφοι (σ.σ. μετά από 8 μέρες αποδείχτηκε ότι ήταν μόνο 24,33 εκ.) υπέρ του "ΝΑΙ", αλλά όλοι οι ψήφοι που βρέθηκαν στις κάλπες, ειδικά αυτών της Νοτιοανατολικής Τουρκίας...
Για την ομαλή εφαρμογή των αλλαγών, μέχρι τις 3/11/2019 έχουμε να κάνουμε πολλά. Για την ριζική αλλαγή που θα επέλθει τον Νοέμβριο του 2019 πρέπει να έχουμε συγκεκριμένα σχέδια...
Δεν πρέπει να λησμονηθεί ότι το αποτέλεσμα του σημερινού δημοψηφίσματος είναι και δημιούργημα και μεγάλη ευεργεσία του Τουρκικού λαού. Αυτό πρέπει να το σεβαστούν όλοι οι σύμμαχοι της Τουρκικής Δημοκρατίας..."
Στις Βουλευτικές εκλογές του 2015 το σύνολο των έγκυρων ψηφοδελτίων που έλαβαν τα πέντε προαναφερόμενα κόμματα (AKP, MHP, CHP, HDP, VP) ανέρχονταν στα 45.457.764 με 97,715% ποσόστωση. Άρα οι πολιτικές θέσεις των υπόλοιπων 11 κομμάτων που έλαβαν το 2,285% των ψήφων δεν θα επηρεάσουν την πολιτική ανάλυση που ακολουθεί.
Σύγκριση δύο δημοψηφισμάτων 2010 - 2017
Θα ήταν ένα καλό "εργαλείο" η σύγκριση αποτελεσμάτων της ίδιας μορφής ψηφοφοριών, που τελέστηκαν εντός της ίδιας δεκαετίας. Οι σημαντικές όμως διαφορές των δύο δημοψηφισμάτων που τελέστηκαν στην ΤΔ την δεκαετία 2010 δεν αφήνουν περιθώρια εξαγωγής ενός κοινού συμπεράσματος, αλλά μπορούν να εξαχθούν αξιόλογα επιμέρους συμπεράσματα, που θα είναι χρήσιμα για την πολιτική ανάλυση που ακολουθεί.
Πίνακας 10: Οι Κουρδικές περιοχές και η διαφορά ποσόστωσης μεταξύ δύο δημοψηφισμάτων. Διαμόρφωση: Β. Κυρατζόπουλος. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ας εξετάσουμε το γεγονός εξ αρχής. Στις 7/5/2010 η Βουλή αποφασίζει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος στις 12/9/2010 με αντικείμενο την αναθεώρηση 24 άρθρων του Συντάγματος. Από τα 24 αναθεωρημένα άρθρα, τα 12 αφορούσαν το Σύστημα Δικαίου της χώρας, από το Συνταγματικό Δικαστήριο μέχρι τα Δικαστήρια των Ένοπλων Δυνάμεων. Οι διαδικασίες αναθεώρησης συμπίπτουν χρονικά με την περίοδο που τα Πολιτικά Δικαστήρια ερευνούν την υπόθεση Balyoz [(Βαριοπούλα), κοίτα παρακάτω]. Από τα 24 αναθεωρημένα άρθρα, τα 6 αφορούσαν την κατοχύρωση δικαιωμάτων πολιτών που ισχύουν σε πολλά Δυτικά κράτη και δεν είχαν κατοχυρωθεί ακόμα Συνταγματικά στην ΤΔ. Οι πολίτες καλούνται να απαντήσουν "ΝΑΙ", ότι αποδέχονται εξ ολοκλήρου τις 24 αλλαγές ή "ΟΧΙ" ότι τις απορρίπτουν.
Οι Κουρδικές οργανώσεις κάτω από πολλαπλά διλλήματα αποφασίζουν να απέχουν του δημοψηφίσματος του 2010. [Κοίτα πίνακα 10].
Τότε η αίσθηση που επικρατούσε στην κοινή γνώμη ήταν ότι ο RTE προσπαθούσε να μεταφέρει το κέντρο αποφάσεων από τις Ένοπλες Δυνάμεις στο πολιτικό κατεστημένο της χώρας. Στελέχη του ΑΚΡ θα αρνηθούν να δώσουν Συνταγματικά δικαιώματα στους Κούρδους, που επίμονα ζητούσαν οι οργανώσεις τους. Έτσι εάν οι Κούρδοι ψήφιζαν "ΝΑΙ" θα στήριζαν τους αρνητές των δικαιωμάτων τους, εάν ψήφιζαν "ΟΧΙ" θα στήριζαν τις Ένοπλες Δυνάμεις της ΤΔ. Οι φυγόκεντρες Κουρδικές οργανώσεις απέχουν με το επιχείρημα ότι "το δημοψήφισμα είναι υπόθεση της ΤΔ και δεν μας αφορά".
Το MHP στηρίζοντας τα μέλη των Ένοπλων Δυνάμεων αναγγέλλει ότι θα ψηφίσει "ΟΧΙ".
Έτσι αν και οι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους μεταξύ των δύο δημοψηφισμάτων διαφέρουν μόνο 5,8 εκ. [2010 στους 49.497.593, 2017 στους 55.319.288], η διαφορά των έγκυρων ψηφοδελτίων υπερβαίνει τα 10 εκ. [10.079.649, κοίτα Πίνακα 9 το Σύνολο στήλης ΧΙΙ,]. Έχοντας υπόψη ότι στις Βουλευτικές εκλογές του 2015 το Κουρδοκεντρικό Κόμμα HDP έλαβε 4.900.926 (10,535%) ψήφους και οι ψήφοι του "ΟΧΙ" μεταξύ δύο δημοψηφισμάτων αυξήθηκαν κατά 7.421.443 (αν και το "ΝΑΙ" το 2017 στηρίζεται από δύο κόμματα), θα διαπιστώσουμε το εύρος της ήττας του ΑΚΡ του 2017.
Από τους 81 νομούς μόνο στους 8 αυξήθηκε το ποσοστό του "ΝΑΙ", ενώ στους 73 το "ΟΧΙ" [Κοίτα Πίνακα 9, πλήθος θετικών πρόσημων στήλης ΧΙΙΙ]. Όπως προαναφέρθηκε η αποχή των Κουρδικών οργανώσεων δεν αφήνει περιθώριο για περαιτέρω ανάλυση. Μία σημαντική επίπτωση της αποχής των Κούρδων, είναι η διαφορά των έγκυρων ψηφοδελτίων στην Κωνσταντινούπολη, που αγγίζει τα 3 εκ. [(2.997.696), κοίτα Πίνακα 9] και θα ανατρέψει το 2017 το αποτέλεσμα στην Κωνσταντινούπολη. Το μοναδικό παρήγορο για το ΑΚΡ ήταν ότι αν και στις δύο ψηφοφορίες "έχασαν" στην περιφέρεια της Θράκης, από τους 8 νομούς που αυξήθηκε το ποσοστό του "ΝΑΙ" οι 3 ανήκουν στην περιφέρεια της Θράκης (Edirne, Tekirdağ, Kırklareli).
Ο RTE έχοντας κατά νου την ριζική αναθεώρηση του Συντάγματος, στα πρόθυρα των Βουλευτικών εκλογών του 2015 θα προσεγγίσει τις Κουρδικές οργανώσεις. Έτσι στελέχη του ΑΚΡ και των Κουρδικών οργανώσεων στις 27/2/2015 θα συσκεφτούν στα Ανάκτορα του Dolmabahçe (Ντολμαμπαχτσέ) για κοινό ψηφοδέλτιο[12]. Όμως ο RTE αθετεί τις υποσχέσεις του και αρχίζουν οι βομβαρδισμοί κατά Κουρδικών οικιστικών περιοχών εντός της ΤΔ. Το γεγονός θα προκαλέσει ρήξη μεταξύ των στελεχών του σκληροπυρηνικού κέντρου του ΑΚΡ.
Το ερώτημα που πλανάται είναι "Πού στηρίζεται ο RTE;"
Σύντομο Ιστορικό της Νέας Πορείας (Ισλαμοποίηση της ΤΔ)
Από την δημιουργία της ΤΔ (Συνθήκη Λωζάννης) παρ' όλες τις διώξεις που υπέστησαν οι Ισλαμιστές δεν σταμάτησαν ποτέ να καλλιεργούν τις πεποιθήσεις τους για την επιστροφή στο καθεστώς της Σαρία. Η επάνοδος των Ισλαμιστών στην Τουρκική πολιτική σκηνή σημειώνεται με την δράση του Necmettin Erbakan στη δεκαετία του 1960. Ενόψει των προσπαθειών ίδρυσης Οργανισμού Ισλαμικών Χωρών [13] και του κενού που δημιουργεί η μη ύπαρξη του θεσμού του Χαλίφη, οι Σουνίτες Χανεφί (Hanefî) για να επανακτήσουν τον πρώτο λόγο στον Ισλαμικό κόσμο προσπαθούν να οργανωθούν στην ΤΔ, αφού δεν θέλουν να αφήσουν την πρωτοκαθεδρία του Ισλαμικού κόσμου:
Έτσι ο Necmettin Erbakan με συγκεκριμένες προτάσεις και κοσμοθεωρία (επονομαζόμενη "Εθνική Άποψη), στηριζόμενος από πολλά Σουνιτικά Τάγματα, κατά την διάρκεια της Α' Κυβέρνησης Demirel (27/10/1965 - 3/11/1969) προσεγγίζει τον Πρωθυπουργό Süleyman Demirel του ΑΡ (Adalet Partisi, Κόμμα Δικαιοσύνης). Ο φιλελεύθερος Demirel που έβλεπε με συμπάθεια τα Ισλαμικά Τάγματα, δεν δέχεται του αυτού είδους "διολίσθηση", φοβούμενος την επέμβαση της ηγεσίας των Τουρκικών Ένοπλων Δυνάμεων. Είχαν περάσει μόνο 4 χρόνια από τον απαγχονισμό του τέως Πρωθυπουργού Adnan Menderes (17/9/1961) και το AP, από πολλούς θεωρούνταν η συνέχεια του DP του Menderes. Φημολογείται ότι ο Süleyman Demirel για τους ίδιους λόγους θα αρνηθεί και την λύση του "Κουρδικού" που προτάθηκε από την ηγεσία του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ[15].
Ο Necmettin Erbakan για να προλάβει τις εξελίξεις του Μαρόκου, στο "και πέντε", στις 26/1/1970 ιδρύει το κόμμα Milli Nizam Partisi (MNP, Κόμμα Εθνικής Τάξης), το οποίο στηρίζεται από τα σκληροπυρηνικά Σουνιτικά Τάγματα. Στηρίζεται κυρίως από φράξιες των Nakşibendi, που τα μέλη του Τάγματος από την Οσμανική περίοδο στηρίζουν τον αγώνα των Σουνιτών κατά των Σιιτών και τις φράξιες των Nur. Το Τάγμα Nur δημιουργήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και θεωρεί ότι η τεχνολογία και η επιστήμη από όπου και αν προέρχονται δεν βλάπτουν αλλά εμπλουτίζουν το Ισλάμ. Το MNP χωρίς να προλάβει καμία εκλογική αναμέτρηση στις 20/5/1971 θα παυτεί με απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της ΤΔ.
Ο Erbakan άθελά του θα οδηγήσει στην επίσπευση του δεύτερου κινήματος των Ένοπλων Δυνάμεων (12/3/1971)[16]. Παράλληλα με το MNP, θα παυτεί και το Τουρκικό Εργατικό (Κομουνιστικό) Κόμμα [Κοίτα Πίνακα 6], που την περίοδο εκείνη αντιπροσωπεύονταν με 2 βουλευτές στην Βουλή. Με το κίνημα των Ένοπλων Δυνάμεων του 1971 και ο FeG διώκεται ως συνεργάτης των εθνικιστών του MHP.
Οι κινηματίες του 1971, προσπαθούν να ενώσουν τον Τουρκικό λαό προς συγκεκριμένη πολιτική ροπή αντιδρώντας δυναμικά κατά το αριστερών DEV-GENÇ, των εθνικιστών Γκρίζων Λύκων (εκφράζονται μέσω MHP) και των Ισλαμιστών. Οι πολιτικές πεποιθήσεις των κινηματιών ήταν εμφανείς όταν Πρωθυπουργός "διορίζεται" ο αρχιτέκτονας "της Κυπριακής πολιτικής", σκληροτράχηλος Κεμαλιστής, βουλευτής του CHP και καθηγητής της Νομικής İsmail Nihat Erim[17].
Το καλοκαίρι του 1974 ναι μεν η ΤΔ θα εξασφαλίσει την παραμονή της Κύπρου στην σφαίρα του ΝΑΤΟ, και την ασφάλεια του κόλπου της Αλεξανδρέττας, που θα κατάληγε ο πετρελαιαγωγός Κιρκούκ - Μοσούλη - Τζεϊχάν, αλλά θα κατέρρεε οικονομικά από τον οικονομικό αποκλεισμό που εφάρμοσε η Δύση. Έτσι επανέρχονται στο προσκήνιο οι εθνικιστές MHP με αρχηγό τον Alparslan Türkeş και οι Ισλαμιστές με το νέο κόμμα MSP (Millî Selamet Partisi, Κόμμα Εθνικής Σωτηρίας. Ιδ. 11/10/1972) με αρχηγό τον Necmettin Erbakan. Ο Erbakan αρχίζει να υλοποιεί την κοσμοθεωρία της "Εθνικής Άποψης" [Κοίτα Πίνακα 8] και να οργανώνεται εκτός της επικράτειας της ΤΔ, όπου Συνταγματικά απαγορεύονταν η λειτουργία θεσμών που επιδιώκουν το καθεστώς της Σαρία. Ένας από τους αποσταλμένους στο εξωτερικό ήταν ο ικανότατος ιεροκήρυκας του Τάγματος του Nur (τότε), FeG. Έτσι οι Ισλαμιστές της ΤΔ θα οργανωθούν σε Γερμανία, Ολλανδία και Γαλλία.
Το MSP στην δεκαετία 1970 θα συμμετέχει σε 3 κυβερνήσεις συνασπισμού:
Στις προαναφερόμενες κυβερνήσεις συνασπισμού, MSP και MHP προσπαθούν να ελέγξουν όσο το δυνατόν περισσότερα νευραλγικά υπουργεία ούτως ώστε να προωθήσουν τις ιδεολογικές τους θέσεις στις πλατιές μάζες.
Η οικονομική κατάρρευση και οι ενδοκυβερνητικές αψιμαχίες θα επιφέρουν το πολιτικό χάος. Δεν θα αργήσει το τρίτο κίνημα των Ένοπλων Δυνάμεων, που θα υλοποιηθεί στις 12/9/1980 υπό την διοίκηση του Ahmet Kenan Evren (Αχμέτ Κενάν Εβρέν). Οι διεθνείς συγκυρίες, δεν επέτρεπαν να αναλάβουν την διοίκηση της ΤΔ "δημοκρατικές" δυνάμεις που ήταν γαλουχημένες με την ιδέα της μεικτής οικονομίας. Διότι είχαν προηγηθεί οι μάχες Yom Kippur (Γιόμ Κιπούρ, 1973), όπου οι Σοβιετικοί κερδίζουν έδαφος στην Μέση Ανατολή και η επέμβαση των Σοβιετικών στο Αφγανιστάν (καλοκαίρι 1979), όπου οι Σοβιετικοί κερδίζουν έδαφος στην Ινδική χερσόνησο. Έτσι νέος Πρωθυπουργός των κινηματιών "διορίζεται" ο φιλελεύθερος Halil Turgut Özal, μέλος του σκληροπυρηνικού Ισλαμικού Τάγματος Nakşibendi. Ο Özal κάνει σοβαρά ανοίγματα προς τα πετροδολάρια των Σαούδων, προωθώντας εμπράκτως στη διεθνή βιβλιογραφία την έννοια του Φιλελεύθερου Ισλαμιστή. Μετά το 1984, παρόλους τους Συνταγματικούς περιορισμούς τα Ισλαμικά Τάγματα αρχίζουν να δρουν πιο ελεύθερα εντός της ΤΔ.
Αν και ο FeG από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 αρχίζει να διακινεί τα δικά του ηχογραφημένα μαγνητικά μέσα και τα δικά του βιβλία, που εκδίδονταν από τον εκδοτικό οίκο Yeni Asya (Γιενί Άσια, Νέα Ασία, εκδοτικός οίκος της ισχυρότερης φράξιας του Τάγματος Nur), η πλήρης ρήξη με το Τάγμα Nur θα επέλθει το 1977. Έκτοτε οι ακόλουθοι του FeG αυτοαποκαλούνται μέλη Τάγματος Λάμψης (Işık Tarikatı, Ισίκ Ταρικατί). Ο απώτερος σκοπός του Τάγματος Λάμψης είναι η εφαρμογή της Σαρία, όσο το δυνατόν περισσότερο με ειρηνικά μέσα. Η κοινότητα Gülen εδραιώνει μία νέα ακμή του Cihâd (τσιχάντ)[18]. Ιδρύει ισχυρά οικονομικά κέντρα που αποκαλούνται "τεθωρακισμένα του cihad". Όπως αναφέρεται στη διδασκαλία του FeG: "τα τεθωρακισμένα του cihad για να είναι ευέλικτα, αποτελεσματικά και πάντα σύγχρονα, πρέπει οι χειριστές των τεθωρακισμένων να έχουν εκπαιδευτεί στα καλύτερα εκπαιδευτικά κέντρα της υφηλίου"[19]. Ως προς την διδασκαλία του FeG η "άλωση " του κράτους, δηλαδή η δημιουργία κατεστημένου Σαρία, θα επιτευχθεί ελέγχοντας τα νευραλγικά δημόσια διοικητικά κέντρα και όχι με ένοπλο αγώνα[20]. Συγκεκριμένα τονίζει:
"Τα κομβικά σημεία που μας καθοδηγούν στη Θεία Τάξη (İlahî Nizam, Ιλαχί Νιζάμ) είναι:
α) Ασφάλεια και Πληροφορία
β) Εκπαίδευση και Εταιρεία
γ) Τακτική και Στρατηγική
Όσοι υπηρετούν το Ισλάμ είναι στρατιώτες. Όσοι δεν αντιλαμβάνονται ότι είναι στρατιώτες και συμπεριφέρονται αντίθετα των προδιαγραφών, σίγουρα θα τιμωρηθούν…
Για να μη ζήσουμε την πανωλεθρία της Αλγερίας και της Συρίας του 1982 μέχρι να αποκτήσουμε την δύναμη να κουβαλάμε την γη στους ώμους μας και να σιγουρευτούμε ότι είμαστε ικανοί να διαχειριστούμε αυτή την δύναμη...
Μέχρι να ελεγχθεί κάθε Συνταγματική Αρχή της ΤΔ, κάθε βήμα θεωρείται πρόωρο. Μέχρι εκείνη την στιγμή το όπλο σου θα είναι η γενειάδα και η μαντίλα…
Για να φθάσουμε στο στόχο μας είναι θεμιτή κάθε πρακτική. Στην πορεία θα λέμε και ψέματα και θα κοροϊδεύουμε τα πλήθη. Διότι οι μαζικές κινητοποιήσεις είναι άχρηστο δώρο των Δυτικών. Για να υλοποιηθεί η θρησκευτική μας πεποίθηση πρέπει να κινηθούμε με ισχυρό πνεύμα, και να έχουμε την υπομονή και την σιωπηρή συμπεριφορά των κοραλλιών. Σε κάθε γωνία που μπορούμε να αναπτυχθούμε πρέπει να ριζώσουμε αθόρυβα και με πόνο…"
Οι εν λόγω πρακτικές υποδεικνύουν την δημιουργία του Παράλληλου Κράτους [21], το οποίο αρχίζει να οικοδομείται από τις κυβερνήσεις συνασπισμού την δεκαετία 1970. Μετά το κίνημα των Ένοπλων Δυνάμεων του 1980 και συγκεκριμένα με τα ανοίγματα του Turgut Özal (ως Πρωθυπουργός και αρχηγός του κόμματος ΑΝΑΡ) σε Ισλάμ και φιλελεύθερη οικονομία, η Κοινότητα Gülen θα ιδρύσει επενδυτικές εταιρείες, που λειτουργούν με Ισλαμικά πρότυπα και τα κεφάλαια προέρχονται από δωρεές πιστών και επενδύσεις επιχειρηματιών (που πολλές φορές προσποιούνταν, εις γνώση της κοινότητας, τον "καλό Μουσουλμάνο"). Τα εν λόγω κεφάλαια θα διοχετευτούν όπως επιτάσσει η διδασκαλία του FeG σε δύο βασικούς πυλώνες:
Αρχές της δεκαετίας 1990 οι επιχειρηματικές δραστηριότητες θα επεκταθούν σε πολλές χώρες. Στην πολυεθνική οικονομική δραστηριότητα:
(Επιχειρήσεις Βακούφια -> Αγαθοεργίες),
θα αναμιχτούν και καιροσκόποι και μυστικές υπηρεσίες διαφόρων χωρών.
Την περίοδο των κυβερνήσεων της Tansu Çiller (Τανσού Τσιλλέρ, Α' Κυβ. 25/6/1993 - 5/10/1995, Β' Κυβ. 5/10/1995 - 30/10/1995, Γ' Κυβ 30/10/1995 - 6/3/1996) η ΤΔ θα κυνηγήσει "τους εχθρούς του έθνους" ανά την υφήλιο, χρησιμοποιώντας την οργάνωση του MHP (ως παρακρατικοί εκτελεστές), την Μυστική Υπηρεσία της Στρατιωτικής Χωροφυλακής (JİTEM) και την Τουρκική Μαφία που δραστηριοποιούνταν στο εξωτερικό. Παρότι η δράση αυτή αποκωδικοποιήθηκε στην εξεταστική επιτροπή της Βουλής του σκανδάλου Susurluk (Σουσουρλούκ, 3/11/1996), όπου στα πρακτικά της εξεταστικής γίνεται αναφορά και στον FeG, διευρύνεται και η εκλογική βάση του MHP, ενδυναμώνεται και η κοινότητα Gülen.
Από αρχές της δεκαετίας 1990 αρχίζουν να εισρέουν Ισλαμικά κεφάλαια σε ιδρύματα της ΤΔ, που μετατρέπονται σε υλικά βοηθήματα σε "άπορες οικογένειες". Το γεγονός θα επιβεβαιωθεί από τις κάλπες, όπου τα Ισλαμοκεντρικά κόμματα στις Βουλευτικές εκλογές της 24/12/1995 (ανήμερα Χριστουγέννων) θα λάβουν 40,98% των έγκυρων ψηφοδελτίων [Κοίτα Πίνακα 8]. Στις 28/6/1996, αναλαμβάνει την πρωθυπουργία ο Necmettin Erbakan, ο οποίος είχε συσπειρώσει όλες της Μουσουλμανικές κοινότητες κάτω από το RP με τεράστια επιτυχία στις τοπικές εκλογές του 1994. Το 1996 η Κοινότητα Gülen θα αποκτήσει την επενδυτική Τράπεζα Asya Katılım Bankası ή Bank Asya (Επενδυτική Τράπεζα Ασίας ή Τράπεζα Ασίας), η οποία λειτουργεί με τα Ισλαμικά πρότυπα των άτοκων συναλλαγών. Όταν η κυβέρνηση Erbakan αφήνει να διαρρεύσουν οι λεπτομέρειες του σκανδάλου Susurluk, στις 28/2/1997 θα επανέλθει η ηγεσία των Ένοπλων Δυνάμεων, στέλνοντας τελεσίγραφο στην Κυβέρνηση, ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις και η Δημόσια Διοίκηση δεν θα επιτρέψουν την οπισθοδρομικότητα (σ.σ. εννοούν το Ισλαμικό κίνημα), που μεθοδεύεται από το RP. Στις 18/6/1997 θα παραιτηθεί η κυβέρνηση Erbakan και στις 16/1/1998 το Συνταγματικό Δικαστήριο της ΤΔ θα παύσει το RP, που την περίοδο εκείνη ήταν το ισχυρότερο κόμμα της ΤΔ. Έκτοτε ο Erbakan θα δεχτεί συνεχόμενες πολιτικές διώξεις, που θα εκφραστούν με φυλακίσεις και συνεχή στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων.
Η τελευταία προσπάθεια υλοποίησης της "Εθνικής Άποψης" από πλευράς Erbakan γίνεται δια μέσου του Κόμματος Fazilet Partisi (FP Ιδ. 17/12/1997, Κόμμα Αρετής). Στην Α' Γενική Συνέλευση του κόμματος FP (14/5/2000) θα εμφανιστεί μία ισχυρή ομάδα, με τον τίτλο "Οι Προοδευτικοί" (Yenilikçi), της οποίας ηγείται ο Abdullah Gül (Αμπνουλλάχ Γκιούλ) και ο RTE. "Οι Προοδευτικοί" θα λάβουν 521 ψήφους, έναντι 633 του υποψηφίου του Erbakan, Recai Kutan (Ρετζαϊ Κουτάν) και θα επέλθει η πρώτη διάσπαση του Ισλαμικού κινήματος. Οι Gül - RTE, με πρότυπο το Φιλελεύθερο Ισλάμ θα ιδρύσουν το ΑΚΡ (14/8/2001). Την ίδια περίοδο, στις 22/6/2001 το Συνταγματικό Δικαστήριο θα παύσει το FP και θα ξεκινήσουν διώξεις και φυλακίσεις των στελεχών του.
Με την παύση του FP, τα στελέχη τα οποία δεν έχουν στερηθεί τα πολιτικά τους δικαιώματα, θα ιδρύσουν το Saadet Partisi (SP, Ιδ. 20/7/2001, Κόμμα Ευτυχίας). Οι βουλευτές του FP θα μοιραστούν μεταξύ SP και ΑΚΡ. Μετά τις εκλογές στις 3/11/2002 ο Erbakan προσπαθεί να κρατήσει τις ισορροπίες μεταξύ των Ισλαμικών δυνάμεων της ΤΔ για να μην υπάρξουν αιματηρές αντιπαραθέσεις. Ο FeG πλέον κινεί να νήματα της κοινότητάς του από τις ΗΠΑ. Μετά την 11/9 στο Ισλαμικό κίνημα θα αναμιχθούν έντονα και ξένες μυστικές υπηρεσίες. Στις μάχες που αρχίζουν να διεξάγονται στα σύνορα της ΤΔ, θα εμπλακούν και οι Ισλαμιστές της ΤΔ. Ναι μεν το αριστερό Κουρδικό κίνημα ηττήθηκε με την συμβολή των Ισλαμιστών Κούρδων, αλλά έτσι θα εισχωρήσει η Hizbullah στην ΤΔ[22].
Ο 21ος αιώνας
Η ΤΔ εισέρχεται στον 21ο αιώνα με πολλαπλά αντιμαχόμενα κέντρα εξουσίας με στόχο να αποκτήσουν την διοίκηση μίας ενιαίας χώρας και τον έλεγχο του ενιαίου έθνους (αρθ. 3 Σύνταγμα 1982). Στην εν λόγω διαμάχη έχουν διασπαστεί και τα ισχυρά οικονομικά κέντρα, τα οποία ανά περίπτωση προσδοκούν:
Στελέχη του ΑΚΡ αφουγκραζόμενα την κατάσταση, ως φιλελεύθεροι Ισλαμιστές, κάνουν μεγάλα ανοίγματα προς ισχυρά οικονομικά κέντρα προσπαθώντας να καλύψουν όσο το δυνατόν περισσότερα εξ αυτών. Έτσι:
Οι εν λόγω προσπάθειες επιβραδύνονταν ή αλλοιώνονταν από εσωτερικούς και εξωτερικούς παράγοντες. Όσον αφορά τους εσωτερικούς παράγοντες:
Οι ρωγμές στον κρατικό μηχανισμό στη μετά Susurluk περίοδο άρχισαν να είναι εμφανείς. Έτσι έχουμε έντονες αντιπαραθέσεις όπως:

Όπως αναφέρθηκε, το Τάγμα Λάμψη του Gülen θα έλθει σε ανοιχτή αντιπαράθεση με το ΑΚΡ στις αρχές της δεκαετίας 2010. Τότε ο RTE για να αναλάβει την εποπτεία του Παράλληλου Κράτους στις 7/5/2010 (Ν. 5982) θα προκηρύξει δημοψήφισμα επιδιώκοντας την αλλαγή του Δικαστικού συστήματος. Το δημοψήφισμα θα τελεστεί στις 12/9/2010 και θα έχει αίσιο αποτέλεσμα για τον RTE [Κοίτα Πίνακα 9]. Η διαμάχη (FeG RTE) που έχει ξεκινήσει θα γίνει εμφανής στην κοινή γνώμη με το κίνημα "Ελεύθερη Γάζα". Συγκεκριμένα με την αποστολή του MV Mavi Marmara στην Γάζα και με τον τρόπο που την μεθόδευσαν-οργάνωσαν οι φίλα προσκείμενες στο ΑΚΡ ανθρωπιστικές οργανώσεις[23]. Με τα γεγονότα που ακολουθούν τις 30/5/2010 στα διεθνή ύδατα της Μεσογείου, ο RTE θα ανεβάσει την υπόληψή του στον Ισλαμικό κόσμο πιστεύοντας ότι έχει πετύχει το ίδιο και στα Δυτικά κέντρα αποφάσεων, που τότε "έτρεχαν το σχέδιο της Διευρυμένης Μέσης Ανατολής".
Αρχές του 2010 η ΤΔ ταλανίζεται από τις αποκαλύψεις της εφημερίδας Taraf (Ταράφ, φίλα προσκείμενη στον FeG). Η Taraf από τις 20/1/2010 είχε ξεκινήσει σειρά δημοσιευμάτων αποκαλύπτοντας την προετοιμασία κινήματος, του οποίου θα ηγούνταν ο τότε διοικητής της Α' Στρατιάς Çetin Doğan (Τσετίν Ντογάν)[24]. Στο κίνημα θα συμμετείχε και η ηγεσία του Πολεμικού Ναυτικού [ο βασικός Ναύσταθμος της ΤΔ εδρεύει στο Gölcük(Γκόλτζουκ) της Νικομήδειας]. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα της εφημερίδας Taraf, το κίνημα με τον κωδικό ονομασίας Balyoz (Βαριοπούλα) είχε σχεδιαστεί το Μάρτιο του 2003, περίοδο άκρα τεταμένων σχέσεων ΑΚΡ και Προέδρου Sezer.
Μετά την παράδοση των στοιχείων στις Εισαγγελικές Αρχές, θα συνταχθούν 3 παραπεμπτικά βουλεύματα (με αριθ.2010/420, 2011/288 και 2011/554) και από τις 22/2/2010 αρχίζει σειρά συλλήψεων κατά απόστρατων και εν ενεργεία ανώτερων και ανώτατων αξιωματικών, οι οποίοι για πρώτη φορά στην ιστορία της ΤΔ ανακρίνονται από Πολιτικούς Δικαστές και όχι από Δικαστήρια των Ένοπλων Δυνάμεων.
Όπως αναφέρεται στο σχετικό παραπεμπτικό βούλευμα είχαν σχεδιαστεί διάφορες ενέργειες αποσταθεροποίησης της κοινωνικής ζωής της ΤΔ με διάφορους κωδικούς, ούτως ώστε να δικαιολογείται η αντίδραση που θα έδειχνε η ηγεσία των Ένοπλων Δυνάμεων. Όπως: Oraj (σχέδιο της Πολεμικής Αεροπορίας, δημιουργία θερμού επεισοδίου στο Αιγαίο), Suga (σχέδιο του Ναυτικού) Döküm (σχέδιο κατά θρησκευτικών ηγετών, τοποθέτηση εκρηκτικών μηχανισμών στα Τεμένη), Sakal (σχέδιο κατά των μη Μουσουλμάνων ηγετών, στόχος το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Σχεδιάζεται από την Στρατιωτική Χωροφυλακή), Çarşaf (σχέδιο κατά προυχόντων Ισλαμικών Ταγμάτων. Σχεδιάζεται από την Στρατιωτική Χωροφυλακή), Orak (σχέδιο κατά μη Μουσουλμάνων επιφανών κοινοτικών ηγετών), Yumruk (σχέδιο κατά εθνικιστών), Tırpan (σχέδιο κατά Ακαδημαϊκών), Testere (σχέδιο κατά αριστερών).
Το σχέδιο δράσης αντιγράφεται από την πεπατημένη δράση του 1980 (Γ' Κίνημα Ένοπλων Δυνάμεων). Ως προς το Balyoz απαρτίζονταν από πέντε φάσεις:
1η φάση: Φακέλωμα όλων των εμπλεκόμενων από τις Μυστικές Υπηρεσίες των Ένοπλων Δυνάμεων (είχαν δημιουργηθεί περίπου 17 εκ. φάκελοι).
2η φάση: Εφαρμογή των προαναφερόμενων ενεργειών με σκοπό την κήρυξη Στρατιωτικού Νόμου στα νευραλγικά σημεία της χώρας.
3η φάση: Ανάληψη της διοίκησης από στελέχη των Ένοπλων Δυνάμεων, αγνοώντας τους πολιτικούς θεσμούς.
4η φάση: Αδρανοποίηση της κυβέρνησης ΑΚΡ
5η φάση: Επαναφορά της Δημοκρατίας, προκηρύσσοντας εκλογές χωρίς το δικαίωμα συμμετοχής των οπισθοδρομικών (εννοούν τους Ισλαμιστές του ΑΚΡ).
Όπως αναφέρουν τα στοιχεία της Taraf, ενώ είχε διεκπεραιωθεί η πρώτη φάση, κατά την εφαρμογή της δεύτερης φάσης σε 12 μη Μουσουλμανικές κοινότητες είχαν ήδη σταλεί απειλητικές επιστολές. Από Ελληνικής πλευράς αποδέκτες ήταν: Το Βακούφι του "Βαλουκλή", ο Σύλλογος Αποφοίτων Ζωγραφείου Λυκείου, ο Σύλλογος Αποφοίτων Ζαππείου Παρθεναγωγείου[25].
Στην απολογία του ο Çetin Doğan, υποστηρίζει ότι τα περισσότερα που αναφέρονται στο βούλευμα ήταν ασκήσεις επί χάρτου, που συνηθίζεται να υλοποιούνται στα επιτελεία των Στρατιών. Απλώς στα Δικαστήρια παρουσιάζονται με συρραφή και με εκδοχές που δημιουργήθηκαν από δημοσιογραφικά επιτελεία. Τέλος τα Πολιτικά Δικαστήρια στις 21/9/2012 θα καταδικάσουν 325 ανώτερους και ανώτατους αξιωματικούς σε διάφορες ποινές κάθειρξης[26].
Οι φυλακισθέντες προσφεύγουν στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Το Συνταγματικό Δικαστήριο στις 18/6/2014 θα αποφανθεί ότι παραβιάστηκαν τα δικαιώματά τους σ' ότι αφορά την παρουσίαση ψηφιακών δεδομένων και το δικαίωμα τους να εξεταστούν όλοι οι μάρτυρες. Αποφασίζεται η αποφυλάκιση όλων των καταδικασθέντων και η επανάληψη της δίκης. Τον Μάιο του 2015 θα αθωωθούν οι 236 κατηγορούμενοι της υπόθεσης Balyoz.
Μετά το "κίνημα" της 15/7/2016, ξεκινά η νέα φάση του Balyoz:
Οι εξελίξεις αποδεικνύουν ότι αποκρύπτεται ένα σοβαρότερο γεγονός, που θα εμφανιστεί στην τρίτη φάση της υπόθεσης Balyoz. Διότι όλη η υπόθεση χρεώνεται στον Baransu της Taraf και στους δύο Εισαγγελείς, που κατηγορούνται ως μέλη της κοινότητας Gülen. Όμως πολύ πριν τα άρθρα της Taraf υπήρξαν πολλές καταγγελίες, όπως:
Βέβαια όταν θα εκδικαστούν οι υποθέσεις των μελών της κοινότητας Gülen, θα αθωωθούν όλοι οι κατηγορούμενοι κατά των οποίων στοιχειοθετήθηκε η κατηγορία, ότι "επικοινωνούσαν στην πλατφόρμα ByLock" χωρίς όμως να προσκομιστούν τα περιεχόμενα των επικοινωνιών τους. Το γεγονός θα αποτελέσει την απαρχή της τρίτης φάσης της υπόθεσης Balyoz.
Παράλληλα με την υπόθεση Balyoz, εξελίσσεται δεύτερη υπόθεση με κωδικό Ergenekon. Το ερώτημα που πλανάται είναι: "Γιατί οι Διωκτικές Αρχές δεν συνδίκασαν τις δύο υποθέσεις;"
Όπως προαναφέραμε το ΑΚΡ εκτός από των πολλών ειδών ανοίγματα που κάνει προς στα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, παράλληλα αρχές του 2000 θα "απαλλαχτεί " και από το ΔΝΤ. Οι κυβερνήσεις ΑΚΡ επιδίδονται σε κοινωνικές παροχές, που στο παρελθόν καλύπτονταν από τα θρησκευτικά τάγματα. Παράλληλα θα αυξηθεί ο αριθμός των δευτεροβάθμιων θρησκευτικών σχολείων και θα παραχωρηθούν επιπλέον δικαιώματα στους αποφοίτους τους [Κοίτα πίνακα 11].
Όπως προαναφέρθηκε, από το 2003 υπήρχαν ενδείξεις "δυναμικής αντίδρασης" των Κεμαλικών και των εθνικιστικών κύκλων κατά του ΑΚΡ, που κυβερνούσε με μειοψηφία. Οι πρώτες αντιδράσεις θα σημειωθούν κατά των αδύναμων κοινωνικών στρωμάτων, στα οποία το ΑΚΡ στόχευε να παραχωρήσει τα Συνταγματικά τους δικαιώματα, που τους στερήθηκαν κατά την διάρκεια του 20ου αιώνα, ούτως ώστε να φανεί ότι η ΤΔ επιθυμεί να ενταχθεί στην ΕΕ. Έτσι σύμβολα των μη Μουσουλμάνων θα δεχτούν θανατηφόρες επιθέσεις:
Οι Andrea Santoro και Hrant Dink θα δολοφονηθούν από ανήλικους, που αμφότεροι είχαν εκπαιδευτεί στην Τραπεζούντα, ενώ τα τρία θύματα του εκδοτικού οίκου θα εκτελεστούν από πέντε νεαρούς ηλικίας 20-21 ετών. Την ίδια περίοδο στην Τραπεζούντα εξελίσσεται "πρακτική λιντσαρίσματος" κατά κάθε διαφωνούντος. Ούτε και στην ΤΔ πίστευαν ότι οι εν λόγω πράξεις ήταν αυθόρμητες και τελέστηκαν από αγανακτισμένους ανηλίκους. Ειδικά μετά την δολοφονία του Hrant Dink η εσωτερική αντίδραση και οι επίσημες αντιδράσεις του εξωτερικού θα εξαναγκάσουν τις διωκτικές Αρχές να πάρουν δραστικά μέτρα. Έτσι τον Ιούνιο του 2007 στην Τραπεζούντα "ανώνυμος" θα καλέσει την "ειδική γραμμή" της Στρατιωτικής Χωροφυλακής και θα καταγγείλει ότι στην περιοχή Ümraniye της Κωνσταντινούπολης σε παράνομα κτισμένη οικία (gecekondu) έχουν εναποτεθεί στρατιωτικές χειροβομβίδες.
Στις 12/6/2007 στην έφοδο των διωκτικών Αρχών στον καταγγελθέντα χώρο, θα βρεθούν 27 επιθετικές και αμυντικές χειροβομβίδες. Επειδή οι 3 πρώτοι συλληφθέντες ήταν απόστρατοι αξιωματικοί και το υλικό ήταν του Τουρκικού Στρατού, την υπόθεση αναλαμβάνουν τα Στρατοδικεία της Κωνσταντινούπολης[31]. Όταν βάσει των καταθέσεων και των ευρημάτων αποδεικνύεται ότι οι συλληφθέντες είχαν σχέση με το Σύλλογο Kuvva-i Milliye (Κουβάϊ Μιλλιέ), που εδρεύει στην Άγκυρα, οι διωκτικές Αρχές θα ερευνήσουν άμεσα την έδρα του συλλόγου. Σε φορητό υπολογιστή, που ανήκει στον πρόεδρο του συλλόγου, θα βρεθεί έγγραφο στο οποίο αναφέρεται ότι σε περίπτωση που την προεδρία της ΤΔ αναλάβει στέλεχος του ΑΚΡ, για να δημιουργηθεί κοινωνικό σοκ προβλέπεται η δολοφονία των: Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, Αρμένιου Πατριάρχη της Κωνσταντινούπολης Μουταφιάν και Εβραίου επιχειρηματία İshak Alaton. Οι Αρχές στον απόηχο των δολοφονιών των μη Μουσουλμάνων, αρχίζουν συλλήψεις των αποδεκτών και των προωθητών του εν λόγω εγγράφου[32].
Στις έρευνες που θα συνεχιστούν, στις 20 - 22/6/2007 θα βρεθούν πολίτες, απόστρατοι και συνταξιούχοι αστυνομικοί να συνδέονται με έγγραφο που φέρει τον κωδικό "ERGENEKON-LOBİ". Το ΓΕΕΘΑ Τουρκίας στις 27/6/2007 θα διατάξει εξονυχιστικό έλεγχο για τους εξοπλισμούς που βρέθηκαν σε Κωνσταντινούπολη και Eskişehir στις οικίες των μελών του "ERGENEKON-LOBİ".
Τρεις μέρες πριν την πρώτη συνεδρία όπου θα εκδικάζονταν η υπόθεση της δολοφονίας του Hrant Dink (2/7/2007), θα διαρρεύσουν οι πληροφορίες της προανάκρισης του "ERGENEKON-LOBİ", που διεξάγουν οι διωκτικές Αρχές των Ένοπλων Δυνάμεων. Στις 29/6/2007 όλα τα ΜΜΕ θα ασχοληθούν με τις διαρροές Αν και οι δικηγόροι του Dink θα προβούν σε δηλώσεις ότι "Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να σχετίζονται οι δύο υποθέσεις", θα ξεχαστούν οι σημαντικότερες λεπτομέρειες, όπως:
Παράλληλα με τα σημαντικά γεγονότα, όλοι προετοιμάζονταν για τις Βουλευτικές εκλογές στις 22/7/2007[Κοίτα Πίνακα 8]. Το γεγονός θολώνει περισσότερο την όλη διαδικασία, όπου μερίδα τύπου εκφράζοντας τμήμα της κοινής γνώμης υποστηρίζει ότι τα γεγονότα είναι προεκλογικά τεχνάσματα. Το CHP δια στόματος του βοηθού Γενικού Γραμματέα Algan Hacaloğlu (Αλγάν Χατζάλογλου) θα ανακοινώσει ότι οι συμμορίες που ανακαλύπτονται είναι προϊόν ξένων Μυστικών Υπηρεσιών [33]. Όμως η πρόοδος των ερευνών των διωκτικών Αρχών θα αποκαλύψει την ανάμιξη διαφόρων θεσμών. Έτσι την περίοδο 12/6/2007 - 26/8/2011 θα εκδοθούν 19 διαφορετικά παραπεμπτικά βουλεύματα, που στην πραγματικότητα αφορούσαν την υπόθεση Ergenekon. Στην εν λόγω περίοδο[34]:
|
Παρότι για πολλούς κύκλους δεν αποκαλύφθηκαν ποτέ όλα τα άτομα που απαρτίζουν το "προεδρείο" της οργάνωσης Ergenekon[35], υπήρξαν πολλά οργανογράμματα [36] που χρησιμοποιήθηκαν στις δίκες και περισσότερα που δεν εμφανίστηκαν ποτέ!
Από την πλευρά των Ένοπλων Δυνάμεων εμφανίζονται καταγγελίες, όπου στηριζόμενες στις πληροφορίες του WikiLeaks, ισχυρίζονται ότι οι καταστάσεις με τους Ανώτατους Αξιωματικούς που πρέπει να συλληφθούν εκδόθηκαν από τις ΗΠΑ[37]. Από την άλλη, ερευνητικό κέντρο των ΗΠΑ, που συνεργάζεται με την CIA, ανακοινώνει ότι στην ΤΔ δικάζεται το Βαθύ Κράτος [38].
Στις 5/8/2013 τα δικαστήρια θα αποφανθούν και θα καταδικάσουν σε ποινές φυλάκισης 254 άτομα, εκ των οποίων 8 καθηγητές Πανεπιστημίου (4 εξ αυτών είχαν Πρυτανεύσει), 14 Ανώτατοι αξιωματικοί, 2 βουλευτές και άλλοι πολλοί πολιτικοί, δημοσιογράφοι κ.ά. Από τους καταδικασθέντες πολίτες το ενδιαφέρον για την Ελληνική κοινότητα εστιάζεται στην υπεύθυνη των δημοσίων σχέσεων του Τουρκορθόδοξου Πατριαρχείου Sevgi Erenerol, η οποία βοηθούσε στην διάσκεψη των στελεχών της οργάνωσης, που τελούνταν στις από τον Papa Eftim (Erenerol) υφαρπαγμένες Ελληνορθόδοξες Εκκλησίες.
Στις 12/5/2015 το Δικαστικό Πειθαρχικό Συμβούλιο θα ανακοινώσει την αποπομπή του βασικού Εισαγγελέα της υπόθεσης Ergenekon, Zekeriya Öz (Ζεκεριά Οζ). Για να αποφύγει τη σύλληψη, στις 10/8/2015 μαζί με τον Ανακριτή Celal Kaya(Τζελάλ Καϊά) προσέφυγαν εκτός ΤΔ. Ο Öz θα ζητήσει πολιτικό άσυλο από τις Γερμανικές Αρχές.
Οι καταδικασθέντες των δικών Ergenekon θα εφεσιβάλλουν των αποφάσεων. Στις 21/4/2016 οι αποφάσεις των εφέσεων θα ανακοινωθούν από τον Άρειο Πάγο, όπου και θα ανακοινωθούν οι αθωώσεις των καταδικασθέντων, περισσότερες εξ αυτών χωρίς να συζητηθεί η "ουσία" των αδικημάτων αλλά προβάλλοντας λάθη δικαστικών και διωκτικών Αρχών.
Οι δύο μεγαλύτερες και σημαντικότερες δίκες της ΤΔ, όπου αριστεροί, Ισλαμιστές, εθνικιστές, προσδοκούν διαμέσου αυτών να αποκωδικοποιηθεί το Βαθύ Κράτος, θα λήξουν με ποινές στα άτομα που διέπραξαν αδικήματα του κοινού Ποινικού Κώδικα. Εξετάζοντας το χρονολόγιο [Κοίτα Πίνακα 12] διαπιστώνουμε ότι αν και πληθαίνουν οι Ισλαμιστές [Κοίτα Πίνακα 11], μειώνεται η μάζα που στηρίζει το ΑΚΡ. Εάν συλλογιστούμε ορθολογικά δύσκολα θα ερμηνεύσουμε τις κινήσεις του RTE, άρα τα γεγονότα πρέπει να αναλυθούν με "θεωρίες συνωμοσίας" ...
Τα περισσότερα αδικήματα που επισυνάφτηκαν στους κατηγορούμενος των υποθέσεων Balyoz - Ergenekon, σε προγενέστερες περιόδους της ΤΔ θα επέφεραν ποινές θανάτου. Όμως αν και οι τελευταίες εκτελέσεις είχαν πραγματοποιηθεί την περίοδο 1980 - 1984 (50 στο σύνολο) έκτοτε δεν έχει εκτελεστεί κανένας κρατούμενος (οι αρχές της ΤΔ δεν εκτέλεσαν ούτε τον Öcalan, που του είχαν προσάψει την κατηγορία της ηθικής αυτουργίας για 24.000 θανάτους). Στα πλαίσια των Νόμων Εξυγίανσης της ΤΔ, μόλις το 2004 καταργείται η θανατική ποινή.
Η πολιτική ηγεσία της χώρας γνώριζε ότι ο FeG είχε "στήσει το Παράλληλο Κράτος". Ο RTE αρχές της δεκαετίας 2000 θα συνεργαστεί άψογα με την κοινότητα Gülen, μέχρι να "γνωρίσει" και να "διαχωρίσει" το Συντεταγμένο και το Παράλληλο Κράτος. Δύο θεσμοί ήταν αυτοί που συνεχώς θα δημιουργούσαν κολλήματα στην νέα πολιτική ηγεσία, οι Ένοπλες Δυνάμεις και τα Ανώτατα Δικαστήρια. Έτσι με τους μηχανισμούς του Παράλληλου Κράτους θα αρχίζει να ξηλώνει το Βαθύ Κράτος. Όταν το θάρρος και η αποφασιστικότητα των κυβερνήσεων ΑΚΡ, συνοδεύτηκαν και με υλικές απολαβές, η λαϊκή βάση θα στηρίξει ΑΚΡ και RTE. Έτσι με το πρώτο δημοψήφισμα θα κατορθώσει να ελέγξει την Δικαιοσύνη. Με τις αλλαγές του 2010 θα εκβιάσει την ηγεσία των Ένοπλων Δυνάμεων, καταδικάζοντάς την στα Πολιτικά Δικαστήρια.
Μετά τον θάνατο του Erbakan, το Παράλληλο Κράτος προσπαθεί να εφαρμόσει το επόμενο βήμα. Δηλαδή πορεία σταθερής διολίσθησης του Συντεταγμένου Κράτους προς στις αρχές της Σαρία. Είναι η περίοδος που ξεκινούν οι αποκαλύψεις κατάχρησης δημοσίου χρήματος και πλουτισμού των στελεχών του ΑΚΡ. Τότε ο RTE συνεργαζόμενος με το παρακράτος (MHP), δίνοντας εν μέρει άφεση στο Βαθύ Κράτος (διότι σε ανυποψίαστο χρόνο κάποια Εισαγγελική Αρχή μπορεί να ζητήσει την επί της ουσίας επανεξέταση των φακέλων Balyoz - Ergenekon) και με το κίνημα της 15/7/2016 θα απαλλαχτεί από κάθε φράξια του Παράλληλου Κράτους. Οι προαναφερόμενες τακτικές μπορούν να αναγνωστούν από την αναθεώρηση το 2017 των αναθεωρημένων άρθρων του δημοψηφίσματος του 2010 σ' ότι αφορά το Δικαστικό Σύστημα.
Την περίοδο που το Βαθύ Κράτος και το παρακράτος στοχεύει το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ο FeG στα πλαίσια του "Διαλόγου των Πολιτισμών" ή "Διαλόγου των Θρησκειών" θα πλαισιώσει τα Πατριαρχεία που εδρεύουν στην ΤΔ και θα αναδείξει τα οφέλη της ύπαρξης των εν λόγω θεσμών εντός της επικράτειας της ΤΔ. Με το κίνημα της 15/7/2016, όταν ενοχοποιούνται επιχειρήσεις, σχολεία, Βακούφια της Κοινότητας Gülen δεν θα αργήσουν και οι προβοκάτσιες κατά του Οικουμενικού Πατριαρχείου[39].
Το δημοψήφισμα της 16/4/2017 θα φέρει το κράτος ένα βήμα πριν από την Βασιλευόμενη Δημοκρατία, που ήταν η τελευταία μορφή πολιτεύματος του Θεοκρατικού Οσμανικού Κράτους, πριν αναλάβει το İttihat ve Terakki. Εξ άλλου το πολίτευμα των περισσότερων Χριστιανικών Ευρωπαϊκών Κρατών είναι η Βασιλευόμενη Δημοκρατία. Απλώς η ΤΔ θα είναι Ισλαμική...
Όταν συμβαίνουν όλα τα προαναφερόμενα και τα φώτα της δημοσιότητας έχουν συγκεντρωθεί στις ενδοκρατικές διαμάχες, στην ΤΔ εκπαιδεύονταν οι εθελοντές της ISIS. Όπως ακριβώς την δεκαετία του 1960, όπου για να κατευναστεί το αριστερό κίνημα, που γιγάντωνε στην Ευρώπη, δημιουργήθηκε το παρακράτος του MHP, εκπαιδεύοντας αμούστακα παιδιά σε διάφορα σημεία της Ανατολίας. Το ερώτημα που προκύπτει είναι : Πώς η άρχουσα οικονομική τάξη ανέχεται του αυτού είδους πολιτική αστάθεια;
Η απάντηση είναι απλή, με εκβιασμούς, με προσφορά επιπλέον ευκαιριών κέρδους συνοδευόμενα με θεωρητικά επιχειρήματα. Όπως:

Χάρτης Εθνικό Όρκο (Misak-ı Millî) και υποδιεκδίκηση εδάφη...
Το σημαντικότερο ερώτημα που παραμένει να διερευνηθεί είναι: Ποια είναι η θέση των ΗΠΑ, όταν αλλάζει μορφή ο ισχυρότερος σύμμαχός τους, που εδρεύει στην Μέση Ανατολή;
Το Μεγαλεπήβολο Σχέδιο Διευρυμένης Μέσης Ανατολής - Greater Middle East Project (ΔΜΑ ή GMA)
Μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου, το αποτυχημένο πραξικόπημα της Μόσχας και της επακόλουθης αποσύνθεσης της Σοβιετικής Ένωσης, χώρες που είχαν συνάψει αμυντική συμφωνία με Σοβιετική Ένωση και κυρίως τα μέλη της καταργηθείσας συμφωνίας της Βαρσοβίας, βιώνουν έντονα τον κίνδυνο να γίνουν στόχος γειτονικών ή τέως εχθρικών χωρών. Έτσι μετά το 1991 παράλληλα με τις διαδικασίες αποδοχής νέων εταίρων, το ΝΑΤΟ προβαίνει στον επανασχεδιασμό του επιχειρησιακού του σχεδίου. Ο νέος σχεδιασμός φέρει και την νέα αμυντική χαρτογράφηση της υφηλίου.
Έχοντας υπ' όψιν ότι ο τότε σύμμαχος Al-Qaeda, υποστηρίζονταν εκτός των άλλων από Αίγυπτο, Σαουδική Αραβία, Μπαχρέϊν, Κουβέιτ κ.ά, και στις γραμμές της μάχονταν μαθητές (Taliban) από όλες τις χώρες της Βόρειας Αφρικής, διαπιστώνεται ότι παρόλη τη μωσαϊκή εθνοτική μορφή του Αραβο-Ισλαμικού κόσμου, έχοντας εργαλείο την θρησκεία μπορούσε να ελεγχτεί και να αμυνθεί ο Ισλαμικός κόσμος. Από την μία με τον Α' πόλεμο του κόλπου διαπιστώθηκε ότι τα ΝΑΤΟ'ϊκα στρατεύματα δεν ήταν σε θέση να επιβάλλουν την απαιτούμενη τάξη στα ευκόλως κατακτημένα εδάφη, από την άλλη χρειάζονταν να παρασχεθεί ασφάλεια για τους αγωγούς φυσικού αερίου και πετρελαίου, που σχεδιάζονταν να κτιστούν για την μεταφορά ενέργειας από τα κράτη του κόλπου στην Ε.Ε. Έτσι θα αποδυναμωνόταν η οικονομική ηγεμονία της νέας Ρωσικής Ομοσπονδίας, που καλύπτει το 80% των αναγκών του φυσικού αερίου της ΕΕ.
Στο νέο σχεδιασμό, οι χώρες της Βόρειας Αφρικής, Παλαιστίνης, Μεσοποταμίας, Αραβικής Χερσονήσου και μέλη τέως συμμαχίας Sadabat, θα απαρτίσουν το γεωγραφικό χώρο της Διευρυμένης Μέσης Ανατολής (Greater Middle East, ΔΜΑ - GME). Οι Δυτικές δυνάμεις θα συμφωνήσουν ότι ο οικονομοπολιτικός έλεγχος της Διευρυμένης Μέσης Ανατολής περνά από το Ισλάμ!
Η εν λόγω στρατηγική αποκαλείται ως Σχέδιο Διευρυμένης Μέσης Ανατολής. Για πρώτη φορά γίνεται αναφορά του σχεδίου το Φθινόπωρο του 1995 στο περιοδικό του Στρατού των ΗΠΑ Joint Forces Quarterly[40], από το οποίο πληροφορούμαστε ότι από το 1992 οι πολιτικοί σχεδιαστές των ΗΠΑ έχουν αντιληφθεί τον κίνδυνο του Ισλάμ και αναζητούν λύσεις και στα κλιμάκια του ΝΑΤΟ. Στις σχετικές αναφορές διαπιστώνουμε ότι για την ΤΔ υπάρχει η άποψη ότι ζει έντονα "κρίση εθνικής ταυτότητας" σ' ότι αφορά το Ισλαμικό παρελθόν της Θεοκρατικής Οσμανικής Αυτοκρατορίας. Είναι η περίοδος επιτυχιών των ANAP, RP (και FP μετά),όπου το 1996 ο FeG θα ξεκινήσει σχέσεις με τις Γερμανικές Αρχές και παράλληλα θα γίνει βασικός συνομιλητής στο "διάλογο των Θρησκειών"!
Οι ΗΠΑ, θα προσεγγίσουν την Σαουδική Αραβία των Vahabî, πιστεύοντας ότι η οικονομικά ισχυρή χώρα της OIC, όπου εντός της επικράτειας της βρίσκονται οι Άγιοι Τόποι των Ισλαμιστών, είναι σε θέση να ελέγχει τον Ισλαμικό Κόσμο. Επέρχεται η 11/9/2001 με βασικούς σχεδιαστές Αιγύπτιους και Σαούδους Εμίρηδες. Αρχές του 2002 ο George Walker Bush, αναζητά τον "άξονα του κακού", ενώ ο καθένας από ξεχωριστή οπτική γωνία, η Ρωσία μέσω Vladimir Vladimirovich Putin[41] και η σύμμαχος Ελλάδα μέσω Κωνσταντίνου Σημίτη[42] αμφισβητούν την ύπαρξη συντονισμένων κινήσεων των χωρών που απαρτίζουν τον κεντρικό και δευτερεύοντα "άξονα του κακού". Στην πραγματικότητα και τα στελέχη πολιτικών αναλύσεων των Δυτικών Μυστικών Υπηρεσιών κινούνται στο ίδιο μήκος κύματος. Αναζητούν διορθωτικές κινήσεις στην προχαραγμένη πολιτική της δεκαετίας 1990. Στην συνδιάσκεψη του ΝΑΤΟ στην Πράγα το 2003, όπου μεταλλάχτηκε όλος ο σχεδιασμός και η πολιτική του ΝΑΤΟ, επανέρχεται ο όρος Σχέδιο Διευρυμένης Μέσης Ανατολής με την νέα έννοια, δηλαδή ως σχέδιο επίλυσης της Ισλαμικής απειλής. Ως προς τις Ανακριτικές Αρχές του 2010 της ΤΔ είναι η περίοδος που τίθεται σε εφαρμογή το σχέδιο Balyoz και δραστηριοποιείται έντονα η οργάνωση Ergenekon. Ενώ αμφότεροι αποτυγχάνουν, επικρατεί το ΑΚΡ...
Από την μία οι Ισλαμιστές εκτός του ότι είναι άκρα αντικομουνιστές παράλληλα έχουν απορρίψει και κάθε Δυτικό πρότυπο ως Χριστιανικό. Από την άλλη οι αιματηρές αντιπαραθέσεις μεταξύ Ισλαμικών αιρέσεων και Ταγμάτων ήταν ιστορική πραγματικότητα από την περίοδο που πρωτοεμφανίστηκε η Ισλαμική θρησκεία στην Αραβική χερσόνησο. Μετά τις 11/9/2001 οι μη Μουσουλμανικές χώρες αρχίζουν να κινδυνεύουν από το cihâd. Η Δύση θα προσθέσει στο γενικό σχέδιο ελέγχου παραγωγικών κέντρων και πηγών πρώτων υλών και την παράμετρο αντιμετώπιση Ισλαμικών επιθέσεων, που οι περισσότερες πηγάζουν από την περιοχή της ΔΜΑ. Οι ΗΠΑ λόγω των ατέρμονων μαχών από το 1991 επισημαίνουν απώλεια πόρων από την:
Για να περιοριστούν οι προαναφερόμενες ζημιές, προτείνεται να στηριχτούν σύμμαχοι εντός της ΔΜΑ. Το ερώτημα που τίθεται είναι: Με ποια κριτήρια;
Το 2003 δημοσιεύεται ένας τελείως διαφορετικός τρόπος ανάλυσης του Ισλαμικού κόσμου [43], όπου οι Ισλαμιστές δεν ταξινομούνται βάσει δογματικών, αιρετικών, ταγματικών αρχών, αλλά με κοινωνικά δεδομένα με γνώμονα τον τρόπο αντιμετώπισης των Δυτικών αρχών. Ως προς την νέα ανάλυση οι Ισλαμιστές ταξινομούνται σε 4 κατηγορίες με βάση τις θέσεις τους:
Στο σύγγραμμα γίνεται αναφορά στις υποκατηγορίες και στη στρατηγική εναντίωσης μίας κατηγορίας (ή υποκατηγορίας) κατά άλλης, ούτως ώστε στο βάθος του χρόνου όλη η ΔΜΑ να απαρτίζεται από Ισλαμικές χώρες που θα επικρατούν οι Νεωτεριστές ή οι Κοσμικοί. Επειδή στο παρόν σύγγραμμα δεν είναι αντικείμενο μελέτης η εν λόγω ενδιαφέρουσα ανάλυση, θα αρκεστούμε να επισημάνουμε τις σημαντικές αναφορές σ' ότι αφορά την εφαρμογή των αποτελεσμάτων των δημοψηφισμάτων:
Το 2004 ο τέως Πρέσβης των ΗΠΑ στην ΤΔ (1995 - 1997) και Υφυπουργός Πολιτικών Υποθέσεων (2001 - 2995) MarkIsaiahGrossman αναφερόμενος περί "Μετριοπαθούς Ισλάμ", υποδεικνύει ως παράδειγμα της εφαρμογής του την ΤΔ. Ο τότε Αρχηγός ΓΕΕΘΑ της ΤΔ Mehmet İlker Başbuğ (Μεχμέτ Ιλκέρ Μπάσμπούγ), θα αντιδράσει άμεσα δηλώνοντας, ότι ένα κράτος δεν μπορεί να είναι και Κοσμικό και να επικρατεί το Μετριοπαθές Ισλάμ. Ο δε Πρωθυπουργός RTE στις δηλώσεις του επισημαίνει "Τι εννοούν με το Μετριοπαθές Ισλάμ; Υπάρχει το Ισλάμ, υπάρχει ο Μουσουλμάνος"![44]. Ο Başbuğ θα βρεθεί ισοβίτης στις φυλακές συμπεριλαμβανόμενος στους καταδικασθέντες της υπόθεσης Ergenekon και θα αποφυλακιστεί στις 7/3/2014.
Όταν η εφαρμογή της στρατηγικής του σχεδίου ΔΜΑ προσκρούει στα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, έχουμε τα ολοκαυτώματα της ISIS. Συγκεκριμένα, η ISIS θα δημιουργήσει το εμιράτο της στους χώρους που υπολογίζονταν η διέλευση αγωγών, που τα παγκόσμια οικονομικά κέντρα δεν μπόρεσαν να συμφωνήσουν για τον τελικό προορισμό. Η μη υλοποίηση νέων αγωγών σε συνδυασμό με τη διένεξη της Ουκρανίας θα συντελέσουν ώστε η ΤΔ να είναι το μοναδικό σημείο εξόδου αγωγών της Ανατολικής ΔΜΑ προς Δύση. Έτσι δεν υλοποιούνται ποτέ τα σχέδια κτήσης αγωγών:
Παράλληλα το Ισραήλ θα εκφράσει έντονη δυσαρέσκεια για την συμφωνία Ιράν - ΗΠΑ που υπογράφηκε στις 14/7/2015.
Στην ΤΔ στελέχη του AKP (συγκαταλεγόμενου του οικογενειακού περιβάλλοντος του RTE) θησαυρίζουν από τις εμπορικές συναλλαγές με ISIS, με ένα παράνομο εγκληματικό εμιράτο που οργάνωσε επιθέσεις σε όλη την υφήλιο εκτός Ισραήλ ... Και τώρα που εξαφανίζεται από το χάρτη κυριολεκτικά έχει αφήσει γη και ύδωρ στην ΤΔ.
Κλείνοντας
Απ' ότι διαπιστώνουμε, τα γεγονότα που προαναφέρθηκαν δεν είναι ανεξάρτητα εσωτερικά προβλήματα της ΤΔ, αλλά προεκτάσεις των παγκόσμιων οικονομικών - πολιτιστικών εξελίξεων. Για να ανταποκριθεί οποιοσδήποτε θεσμός στις ραγδαίες παγκόσμιες εξελίξεις το κέντρο αποφάσεων του θεσμού πρέπει να είναι ολιγομελές και οι εντολές άμεσα εκτελεστέες. Εάν ο θεσμός είναι κράτος, το πολίτευμα θα έχει την μορφή Ολιγαρχικού Ολοκληρωτικού καθεστώτος, όπως μεταλλάσσεται η ΤΔ.
Ποια η θέση του προτεκτοράτου Ελλάδα; Τι μπορεί να προσδοκά;
Στην ΤΔ εάν το Νοέμβριο του 2019:
Τα δε κράτη της ΕΕ, που θεωρούν ότι είναι ασφαλή, πρέπει να λάβουν σοβαρά υπόψιν την διδασκαλία του Ισλαμικού Τάγματος Λάμψη:
"Στο cihâd του 21ου αιώνα δεν είναι απαραίτητες οι αιματοχυσίες. Θα πάμε να ζήσουμε μαζί τους, θα τους κατακτήσουμε με τους Νόμους τους και θα τους διοικήσουμε με τους Νόμους μας"...
Σημειώσεις
[1] Για το τρέχον Σύνταγμα (Ν.2709-18/10/1982) της ΤΔ κοίτα: http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2709.pdf.
Για τα άρθρα που θα επηρεαστούν από το δημοψήφισμα κοίτα άρθ.18 Ν.6771-2/1/2017
[2] Οι έξι αρχές του Κεμαλισμού, που έχουν ιεραρχική δομή είναι άρρηκτα συνδεδεμένες και διατηρούν λογική «πεπεραστικότητας», είναι: Εθνικισμός, Λαϊκισμός, Ρεπουμπλικανισμός, Εκκοσμίκευση, Κρατισμός και Μεταρρυθμισμός.
[3] İstiklâl Mahkemeleri, με την παύση επικοινωνίας της Βουλής της Άγκυρας με το Οσμανικό κράτος, για να καλυφτεί το κενό της δικαστικής εξουσίας, στις 18/9/1920 θα ιδρυθούν τα Έκτακτα Δικαστήρια της Ελευθερίας (İstiklal Mahkemeleri), που θα λειτουργήσουν μέχρι και το 1927. Χρησιμοποιούνται για να καμφθεί κάθε αντίσταση κατά των Κεμαλικών Μεταρρυθμίσεων που επιβάλλονταν από την Βουλή της Άγκυρας πρώτα και από την ΤΔ έπειτα. Πολλές φορές δεν επικαλούνταν νομοθεσία. Την σύντομη εκείνη περίοδο με αποφάσεις των Έκτακτων Δικαστηρίων της Ελευθερίας απαγχονίστηκαν πλέον των 1.000 ατόμων. Koίτα: http://belgelerlegercektarih.com/tag/istiklal-mahkemelerinde-kac-kisi-idam-edildi/
Για την επίσημη θέση της ΤΔ στο: https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/istiklal_mahkemesi/cilt1.pdf
[4] Στην ιστοσελίδα του Ανώτατου Εκλογικού Συμβουλίου (Yüksek Seçim Kurulu) υπάρχει ρητή προειδοποίηση, ότι κάθε πληροφορία που απομακρύνεται από την επίσημη ιστοσελίδα της, η εγκυρότητα της πληροφορίας ανήκει στον φορέα (χρήστη) που έχει αντλήσει την εν λόγω πληροφορία.
[5] Anadolu Ajansı, από το 1925 λειτουργεί ως Κρατική Ανώνυμη Εταιρεία.
[6] Ο γράφων έλαβε, του αυτού είδους βίντεο από facebook και twitter
[7] Τα τρία κόμματα είναι: Cumhuriyet Halk Partisi (Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα, CHP), Halkların Demokratik Partisi(Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών, HDP) και Vatan Partisi (Κόμμα Πατρίδα, VP). Το HDP εμφανίζεται ως κουρδοκεντρικό προοδευτικό κόμμα, που στηρίζει τα δικαιώματα των μειονοτήτων.
[8] Λεπτομέρειες για το κίνημα κοίτα άρθρο Β. Κυρατζόπουλου, Τουρκία, τα Κινήματα και το Κίνημα, Ιούλιος 2016, http://www.elzoni.gr/html/ent/731/ent.65731.asp και http://www.anixneuseis.gr/?p=148344
[9] Δόγμα Εννέα Αχτίδων, Η Εθνικιστική θεωρία των Εννέα Αχτίδων, για πρώτη φορά προβάλλεται ως εθνική πρόταση πολιτεύματος από τον Alparslan Türkeş. Η Εθνικιστική θεωρία των Εννέα Αχτίδων βασίζεται σε 9 ιεραρχικά δομημένες αρχές που διατηρούν λογική «πεπεραστικότητας», οι οποίες είναι:
[10] Κοίτα άρθρο Β. Κυρατζόπουλου, Οι Τουρκικές Βουλευτικές Εκλογές 2015 & οι Παραλειπόμενες Λεπτομέρειες, Ιούνιος 2015. Όπως http://www.elzoni.gr/html/ent/456/ent.55456.asp.
[11] Το HDP στις 30/4/2017 δημοσιεύει έκθεση 67 σελίδων. Κοίτα:
http://www.hdp.org.tr/images/UserFiles/Documents/Editor/Referandumu%20Bask%C4%B1%20ve%20%C4%B0hlal%20Raporu.pdf.
Το CHP στις 29/4/2017 καταγγέλλει 143 περιπτώσεις βίας και νοθείας και 6 περιπτώσεις "έμπρακτης στήριξης" υπέρ του "ΝΑΙ" από Δημοτικούς Υπαλλήλους. Κοίτα:
http://www.chp.org.tr/Haberler/53/Referandum%20Raporu/yilmaz-esitsiz-ve-adaletsiz-propaganda-surecinde-referandum-raporu-56596.aspx.
[12] Κοίτα http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/turkiye/224047/Dolmabahce_anlasmasi.html
[13] Ιδρύεται στις 21/8/1969 στο Ραμπάτ του Μαρόκου με την συγκατάθεση 38 Ισλαμικών χωρών. Το κέντρο του Οργανισμού ορίζεται να είναι η Τζέντα της Σαουδικής Αραβίας. Σήμερα συμμετέχουν 56 χώρες μέλη του ΟΗΕ.
[14] Ba'athArab Socialist Ba'ath Party (Arabic:حزب البعث العربي الاشتراكي Ḥizb Al-Ba‘th Al-‘Arabī Al-Ishtirākī), ήταν ένα πολιτικό κόμμα που ιδρύθηκε στο Λίβανο. Η ιδεολογία του κόμματος είναι η ανάμειξη: αραβικού εθνικισμού, παναραβισμού και αραβικού σοσιαλισμού. Κοίτα μελέτη Β. Κυρατζόπουλου, Οι Εξελίξεις στο Τραπέζιο Ανατολικού Ζητήματος 2012-2015.
https://www.academia.edu/24234101/Οι_Εξελίξεις_στο_Τραπέζιο_Ανατολικού_Ζητήματος_2012_-_2015,
[15] Κοίτα μελέτη Β. Κυρατζόπουλου, Οι Εξελίξεις στο Τραπέζιο Ανατολικού Ζητήματος 2012-2015.
https://www.academia.edu/24234101/Οι_Εξελίξεις_στο_Τραπέζιο_Ανατολικού_Ζητήματος_2012_-_2015
[16] Κοίτα άρθρο Β. Κυρατζόπουλου, Ιούλιος 2016 " Τουρκία, τα Κινήματα και το Κίνημα".
[17] İsmail Nihat Erim, (γ.1912,Νικομήδεια - θ.19/7/1980, Κωνσταντινούπολη) Είναι ο μοναδικός Τούρκος Πρωθυπουργός που δολοφονήθηκε. Μετά την αποφοίτησή του από την Νομική Σχολή της Κωνσταντινούπολης, ολοκλήρωσε την διατριβή του στη Νομική του Παρισιού το 1939. Το 1941 αρχίζει να διδάσκει ως καθηγητής της Νομικής στο Πανεπιστήμιο της Άγκυρας. Την περίοδο 1943 - 1950 ως βουλευτής του CHP θα διατελέσει Υπουργός Δημοσίων Έργων στην Β' κυβέρνηση Saka (Σακά, 10/6/1948 - 16/1/1949) και ως Υπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ στην κυβέρνηση Günaltay (Γκούναλταϊ, 16/1/1949 - 22/5/1950). Το 1953 αναλαμβάνει την κομματική εφημερίδα ULUS (Ουλούς). Παρότι στέλεχος του CHP, ο Menderes του DP το 1955 θα του αναθέσει την συγγραφή της πολιτικής της ΤΔ σ' ότι αφορά την Κύπρο. Θα αντιπροσωπεύσει την ΤΔ στη σύνταξη του Συντάγματος της Κύπρου. Την περίοδο 1959 - 1961 (περίοδος Λονδίνου - Ζυρίχης) εργάζεται στον ΟΗΕ ως Νομικός Σύμβουλος . Το 1961 επανέρχεται στην πολιτική και επανεκλέγεται βουλευτής από το CHP. Μετά την παραίτησή του από το Πρωθυπουργικό αξίωμα, το 1975 θα εκδώσει βιβλίο με όλη την εμπειρία του από το "Κυπριακό"
[18] Cihâd (الجهاد), στο Κοράνι αναφέρεται σε 24 διαφορετικά σημεία. Είναι ο στόχος των Χαλίφηδων. Ως προς τις αρχές του Μωάμεθ, επιδιώκεται η με κάθε μέσο Μουσουλμανοποίηση της ανθρωπότητας.
[19] Για τις θέσεις του κοίτα http://fgulen.com/tr/fethullah-gulenin-butun-eserleri
[20] Το ιδιωτικό τηλεοπτικό κανάλι ATV στις 18/6/1999 θα προβάλλει τις εν λόγω θέσεις από το κεντρικό πρόγραμμα ειδήσεων. Την επομένη και για πολλές μέρες σε όλη την ΤΔ θα συζητούνται και θα προβάλλονται οι εν λόγω θέσεις. Μετά τις εκπομπές ο FeG θα αναγκαστεί να εγκαταλείψει την ΤΔ. Αν και ο κεντρικός παρουσιαστής Ali Kırca (Αλί Κιρτζά) αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη, θα αποκαλυφθεί ότι η πηγή των πληροφοριών ήταν ο Necip Hablemitoğlu, ο οποίος τέλος θα δολοφονηθεί από "αγνώστους".
Necip Hablemitoğlu (Νετζιπ Χαμπλεμίτογλου), Köstebek (κοστεμπέκ = τυφλοπόντικας), εκδοτικός οίκος pozitif , Κωνσταντινούπολη 2008. Ο Ακαδημαϊκός (με εξειδίκευση στις Τουρκικές μειονότητες) και συγγραφέας ήταν παράλληλα και συνεργάτης της MİT. Οι ιδεολογικές του θέσεις (ανήκει στην εθνικιστική παράταξη) τον παρασύρουν να διαρρέει πληροφορίες της υπηρεσίας. Το βιβλίο τυφλοπόντικας, που βασίζεται στις εκθέσεις της ΜΙΤ σ' ότι αφορά τη δράση της Κοινότητας Gülen δεν πρόλαβε να το τελειοποιήσει, αφού θα δολοφονηθεί στις 18/12/2002.
[21] Παράλληλο Κράτος, στη διεθνή βιβλιογραφία για πρώτη φορά αναφέρεται από τον ιστορικό και πολιτικό επιστήμονα Robert Owen Paxton (γ. 1932, ειδικός στην ανάλυση της Γαλλικής περιόδου Vichy και της Φασιστικής ανόδου του Β'ΠΠ.). Εννοούνται οι κρατικοί θεσμοί που στην πραγματικότητα δεν εντέλλονται από κυβερνητικά στελέχη. Αν και εμφανίζονται ως κρατικοί μηχανισμοί προσπαθούν να μεταφέρουν στην πλατειά μάζα την ιδεολογία των εντολέων τους.
Το Παράλληλο Κράτος διαφέρει από το "Βαθύ Κράτος" της ΤΔ. Το Βαθύ Κράτος είναι δημιουργία του CHP από τα τέλη της δεκαετίας 1940 με απώτερο σκοπό η ΤΔ να παραμείνει στις αρχές του Κεμαλισμού ανεξάρτητα κυβερνητικής πολιτικής. Δηλαδή το Βαθύ Κράτος το απαρτίζουν άτομα με σαφές σημείο αναφοράς, όμως το Παράλληλο Κράτος το απαρτίζουν θεσμοί που μεταφέρουν στις πλατειές μάζες την ιδεολογία των εντολέων τους, που ενδέχεται να αλλάζουν από περίοδο σε περίοδο.
[22] Κοίτα https://en.wikipedia.org/wiki/Turkish_Hezbollah.
[23] Αναγνώστες που επιθυμούν λεπτομέρειες μπορούν να παρακολουθήσουν την εκπομπή: Με τα Χρώματα του Λόγου της Λένας Λιβανού "Περί Πειρατείας", https://www.youtube.com/watch?v=KVDzPokhuFk
[24] Η 1η Στρατιά εδρεύει στην Κωνσταντινούπολη με κύριο στόχο την ασφάλεια των περασμάτων της Προποντίδας. Ο Çetin Doğan (Τσετίν Ντογάν) είναι ο μοναδικός Διοικητής που από το 1996 και μετά θα παραμείνει στην θέση του για συναπτά 2 έτη, ενώ είθισται να αλλάζουν τον Αύγουστο κάθε έτους κατόπιν των αξιολογήσεων .
[25] Κοίτα 9/3/2010 http://internethaber.com/azinliklara-da-orak-plani-235678h.htm
[26] Κοίτα 21/9/2012 http://www.sabah.com.tr/gundem/2012/09/21/balyoz-plani-davasinda-karar
[27] Η πλατφόρμα επικοινωνίας ByLock αναπτύχτηκε από τον Τουρκικής καταγωγής επιστήμονα που ζει στις ΗΠΑ , και χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο David Keynes. Τα βασικά χαρακτηριστικά της πλατφόρμας επικοινωνίας είναι:
Η πλατφόρμα το Μάρτιο του 2014 θα διατεθεί μέσω διαδικτύου. Τέλη του 2015 Μυστικές Υπηρεσίες της Δύσης θα διαπιστώσουν ότι χρησιμοποιείται από τους "τρομοκράτες". Έτσι θα λάβει γνώση και η ΜΙΤ. Μέχρι τον Ιανουάριο του 2016 υπολογίζεται ότι το λογισμικό είχε εγκατασταθεί περίπου σε 600.000 "μέσα".
Ο Τούρκος επιστήμονας στα φοιτητικά του χρόνια στηρίχτηκε από το Τάγμα Işık, γεγονός που δίνει επιχειρήματα στις Τουρκικές διωκτικές Αρχές ότι μέχρι το κίνημα της 15/7/2016 χρησιμοποιούνταν από τους οπαδούς του FeG.
[28] Κοίτα http://www.sabah.com.tr/gundem/2017/05/17/son-dakika-balyoz-savcisi-savas-kirbas-hakkinda-flas-gelisme
[29] Κοίτα 6/5/2015 http://www.hurriyet.com.tr/balyoz-davasinda-gerekceli-karar-aciklandi-28930729
[30] Κοίτα εφημερίδα Agos 27/7/2007 , άρθρο Kuvva-i Milliyeciler, sakin bos durmayin! Patrik Mesrob ve Bartholomeos’a suikast iddiası
[31] Κοίτα Zaman online 29/6/2007, http://zaman.com.tr/webapp-tr/yazdir.do?haberno=557488
[32] Από το Α' παραπεμπτικό βούλευμα της δίκης.
[33] Κοίτα Zaman online 29/6/2007, http://zaman.com.tr/webapp-tr/yazdir.do?haberno=557450
[34] Κοίτα http://www.habera.com/haber/Iste-rakamlarla-Ergenekon-davasi/188960
[35] Κοίτα http://www.radikal.com.tr/turkiye/iste-ergenekon-semasi-890447
[36] Σχεδιασμένα από MİT, JİTEM, Υπηρεσίες ΓΕΕΘΑ Τουρκίας, Εισαγγελικές αρχές κ.ά. Π.χ. κοίτα
http://www.ensonhaber.com/genelkurmayin-cizdigi-ergenekon-semasi-2012-12-29.html
[37] Κοίτα εφημ. Yeniçağ 7/1/2012, άρθρο Listeyi ABD yaptı, http://www.yenicaggazetesi.com.tr/listeyi-abd-yapti-61651h.htm
[38] Κοίτα Open Source Center report, Turkey - Guide to Ergenekon 19/3/2010.
[39] Κοίτα Άρθρο Β. Κυρατζόπουλου Η Αγία Μεγάλη Σύνοδος της Κρήτης, η Κοινότητα Gülen και οι "Άγνωστοι" Σεπτέμβριος 2016. Εφημ Ο Πολίτης αριθμός φύλλου 594, όπως http://www.elzoni.gr/html/ent/405/ent.66405.asp και http://www.anixneuseis.gr/?p=150844
[40] Κοίτα περιοδικό Joint Forces Quarterly(JFQ), 1995 Autumn Vol: 9
[41] Κοίτα Ριζοσπάστη 10/2/2002 http://www.rizospastis.gr/story.do?id=1141382
[42] Κοίτα Καθημερινή 6/3/2002 http://www.kathimerini.gr/113068/article/epikairothta/politikh/amfisvhthse-ton-a3ona-kakoy
[43] Κοίτα Cheryl Benard, Civil Democratic Islam, Partners, Resources and Strategies, RAND corp., 2003 Santa Monica CA, ΗΠΑ
[44] Κοίτα εφημ. Hürriyet 21/3/2004
I | II | III | IV | V | VI | VII | VIII | IX | X | XI | XII | XIII | XIV | XV |
Νομός | 2017 Εγγεγραμμένοι | 2017 Ψηφίσαντες | 2017 Έγκυρα | Ναι % | Όχι % | Ναι | Όχι | Έγκυρ. / Εγγεγ. | 2015 ψηφ/τες | 2015 AKP | 2015 MHP | 2015 AKP+MHP | Δχ VII-XIII | Δχ ψηφ/τες III-X |
Adana | 1.511.884 | 1.302.249 | 1.281.286 | 41,85 | 58,15 | 536.265 | 745.021 | 0,847 | 1.254.381 | 462.199 | 68.895 | 531.094 | 5.171 | 47.868 |
Adıyaman | 391.115 | 335.954 | 330.001 | 69,83 | 30,17 | 230.434 | 99.567 | 0,844 | 319.417 | 222.121 | 36.087 | 258.208 | -27.774 | 16.537 |
Afyonjarahisar | 501.742 | 446.035 | 435.694 | 64,58 | 35,42 | 281.377 | 154.317 | 0,868 | 431.549 | 273.718 | 60.163 | 333.881 | -52.504 | 14.486 |
Ağrı | 293.340 | 208.528 | 202.369 | 43,06 | 56,94 | 87.144 | 115.225 | 0,690 | 213.633 | 57.767 | 73.101 | 130.868 | -43.724 | -5.105 |
Amasya | 242.873 | 219.236 | 215.353 | 56,29 | 43,71 | 121.217 | 94.136 | 0,887 | 212.375 | 109.465 | 43.658 | 153.123 | -31.906 | 6.861 |
Ankara | 3.806.847 | 3.467.029 | 3.415.395 | 48,87 | 51,13 | 1.669.069 | 1.746.326 | 0,897 | 3.315.739 | 1.618.560 | 470.870 | 2.089.430 | -420.361 | 151.290 |
Antalya | 1.639.364 | 1.428.995 | 1.403.566 | 40,95 | 59,05 | 574.704 | 828.862 | 0,856 | 1.354.836 | 560.151 | 238.696 | 798.847 | -224.143 | 74.159 |
Artvin | 128.132 | 108.805 | 106.465 | 46,95 | 53,05 | 49.982 | 56.483 | 0,831 | 106.447 | 48.112 | 14.360 | 62.472 | -12.490 | 2.358 |
Aydın | 795.526 | 701.546 | 686.707 | 35,74 | 64,26 | 245.431 | 441.276 | 0,863 | 667.329 | 225.969 | 105.192 | 331.161 | -85.730 | 34.217 |
Balıkesir | 919.852 | 824.427 | 809.974 | 45,53 | 54,47 | 368.817 | 441.157 | 0,881 | 793.778 | 361.680 | 117.480 | 479.160 | -110.343 | 30.649 |
Bilecik | 151.865 | 137.408 | 134.792 | 48,89 | 51,11 | 65.897 | 68.895 | 0,888 | 132.349 | 61.310 | 18.586 | 79.896 | -13.999 | 5.059 |
Bingöl | 175.142 | 136.778 | 132.046 | 72,67 | 27,33 | 95.959 | 36.087 | 0,754 | 129.146 | 83.474 | 2.273 | 85.747 | 10.212 | 7.632 |
Bitlis | 194.243 | 152.533 | 148.034 | 59,36 | 40,64 | 87.871 | 60.163 | 0,762 | 149.016 | 65.348 | 2.902 | 68.250 | 19.621 | 3.517 |
Bolu | 221.967 | 197.253 | 193.834 | 62,29 | 37,71 | 120.733 | 73.101 | 0,873 | 186.898 | 117.470 | 20.326 | 137.796 | -17.063 | 10.355 |
Burdur | 194.288 | 173.324 | 168.949 | 51,73 | 48,27 | 87.393 | 81.556 | 0,870 | 167.297 | 84.694 | 32.998 | 117.692 | -30.299 | 6.027 |
Bursa | 2.109.773 | 1.884.569 | 1.856.277 | 53,21 | 46,79 | 987.667 | 868.610 | 0,880 | 1.807.308 | 975.555 | 223.779 | 1.199.334 | -211.667 | 77.261 |
Çanakkale | 398.024 | 359.569 | 353.935 | 39,55 | 60,45 | 139.995 | 213.940 | 0,889 | 340.904 | 135.544 | 53.174 | 188.718 | -48.723 | 18.665 |
Çankırı | 130.649 | 110.714 | 108.728 | 73,46 | 26,54 | 79.872 | 28.856 | 0,832 | 109.656 | 75.796 | 23.767 | 99.563 | -19.691 | 1.058 |
Çorum | 387.151 | 346.065 | 340.238 | 64,49 | 35,51 | 219.429 | 120.809 | 0,879 | 337.710 | 207.068 | 41.701 | 248.769 | -29.340 | 8.355 |
Denizli | 736.208 | 664.848 | 650.985 | 44,53 | 55,47 | 289.876 | 361.109 | 0,884 | 635.365 | 289.039 | 93.601 | 382.640 | -92.764 | 29.483 |
Diyarbakır | 992.819 | 800.938 | 776.567 | 32,42 | 67,58 | 251.740 | 524.827 | 0,782 | 790.482 | 169.138 | 4.958 | 174.096 | 77.644 | 10.456 |
Edirne | 308.502 | 272.418 | 267.346 | 29,50 | 70,50 | 78.877 | 188.469 | 0,867 | 261.687 | 70.618 | 27.944 | 98.562 | -19.685 | 10.731 |
Elazığ | 406.636 | 342.336 | 335.222 | 71,82 | 28,18 | 240.773 | 94.449 | 0,824 | 328.156 | 219.429 | 44.159 | 263.588 | -22.815 | 14.180 |
Erzincan | 154.333 | 135.675 | 133.724 | 60,50 | 39,50 | 80.908 | 52.816 | 0,866 | 131.958 | 74.925 | 13.370 | 88.295 | -7.387 | 3.717 |
Erzerum | 484.753 | 410.502 | 403.414 | 74,50 | 25,50 | 300.545 | 102.869 | 0,832 | 404.084 | 275.357 | 57.966 | 333.323 | -32.778 | 6.418 |
Eskişehir | 636.858 | 566.963 | 558.080 | 42,43 | 57,57 | 236.807 | 321.273 | 0,876 | 539.057 | 232.626 | 68.662 | 301.288 | -64.481 | 27.906 |
Gaziantep | 1.180.938 | 982.955 | 967.092 | 62,44 | 37,56 | 603.894 | 363.198 | 0,819 | 941.120 | 580.819 | 90.034 | 670.853 | -66.959 | 41.835 |
Giresun | 327.882 | 271.772 | 266.794 | 61,69 | 38,31 | 164.575 | 102.219 | 0,814 | 267.370 | 165.239 | 38.294 | 203.533 | -38.958 | 4.402 |
Gümüişhane | 101.312 | 74.103 | 72.664 | 75,16 | 24,84 | 54.614 | 18.050 | 0,717 | 73.725 | 50.423 | 17.043 | 67.466 | -12.852 | 378 |
Hakkari | 162.006 | 130.733 | 126.584 | 32,53 | 67,47 | 41.174 | 85.410 | 0,781 | 136.358 | 17.211 | 1.964 | 19.175 | 21.999 | -5.625 |
Hatay | 1.018.200 | 891.581 | 878.781 | 45,64 | 54,36 | 401.057 | 477.724 | 0,863 | 851.334 | 367.741 | 104.816 | 472.557 | -71.500 | 40.247 |
Isparta | 310.003 | 271.633 | 265.643 | 56,04 | 43,96 | 148.868 | 116.775 | 0,857 | 260.484 | 138.666 | 53.265 | 191.931 | -43.063 | 11.149 |
Mersin | 1.247.662 | 1.095.798 | 1.077.135 | 35,99 | 64,01 | 387.627 | 689.508 | 0,863 | 1.047.913 | 325.655 | 224.147 | 549.802 | -162.175 | 47.885 |
İstanbul | 10.529.030 | 9.339.965 | 9.207.487 | 48,65 | 51,35 | 4.479.493 | 4.727.994 | 0,874 | 8.983.491 | 4.380.706 | 772.091 | 5.152.797 | -673.304 | 356.474 |
İzmir | 3.179.748 | 2.832.706 | 2.789.560 | 31,22 | 68,78 | 870.860 | 1.918.700 | 0,877 | 2.702.395 | 838.771 | 306.883 | 1.145.654 | -274.794 | 130.311 |
Kars | 181.880 | 141.837 | 139.024 | 50,99 | 49,01 | 70.893 | 68.131 | 0,764 | 140.928 | 50.251 | 17.556 | 67.807 | 3.086 | 909 |
Kastamonu | 278.876 | 232.819 | 227.569 | 64,84 | 35,16 | 147.554 | 80.015 | 0,816 | 229.458 | 137.700 | 43.324 | 181.024 | -33.470 | 3.361 |
Kayseri | 932.483 | 833.912 | 822.375 | 67,75 | 32,25 | 557.172 | 265.203 | 0,882 | 805.956 | 528.620 | 147.983 | 676.603 | -119.431 | 27.956 |
Kırklareli | 270.019 | 242.911 | 239.121 | 28,67 | 71,33 | 68.553 | 170.568 | 0,886 | 164.327 | 102.457 | 34.298 | 136.755 | -68.202 | 78.584 |
Kırişehir | 163.309 | 138.283 | 135.751 | 53,30 | 46,70 | 72.362 | 63.389 | 0,831 | 133.706 | 67.780 | 32.463 | 100.243 | -27.881 | 4.577 |
Kocaeli | 1.301.355 | 1.166.510 | 1.146.890 | 56,69 | 43,31 | 650.174 | 496.716 | 0,881 | 1.099.032 | 621.007 | 123.593 | 744.600 | -94.426 | 67.478 |
Konya | 1.475.597 | 1.298.695 | 1.274.069 | 72,88 | 27,12 | 928.481 | 345.588 | 0,863 | 1.258.196 | 937.957 | 143.493 | 1.081.450 | -152.969 | 40.499 |
Kütahya | 421.028 | 379.563 | 371.652 | 70,29 | 29,71 | 261.242 | 110.410 | 0,883 | 371.224 | 251.044 | 58.781 | 309.825 | -48.583 | 8.339 |
Malatya | 543.742 | 472.027 | 465.168 | 69,57 | 30,43 | 323.631 | 141.537 | 0,855 | 455.206 | 309.097 | 42.112 | 351.209 | -27.578 | 16.821 |
Manisa | 1.031.668 | 933.020 | 913.827 | 45,66 | 54,34 | 417.242 | 496.585 | 0,886 | 894.763 | 393.766 | 160.740 | 554.506 | -137.264 | 38.257 |
Kahramanmaraş | 719.927 | 628.782 | 619.479 | 73,95 | 26,05 | 458.093 | 161.386 | 0,860 | 601.094 | 431.673 | 77.683 | 509.356 | -51.263 | 27.688 |
Mardin | 455.288 | 373.907 | 365.139 | 40,96 | 59,04 | 149.558 | 215.581 | 0,802 | 377.541 | 107.756 | 2.958 | 110.714 | 38.844 | -3.634 |
Muğla | 691.124 | 611.047 | 600.823 | 30,69 | 69,31 | 184.369 | 416.454 | 0,869 | 575.538 | 172.185 | 86.046 | 258.231 | -73.862 | 35.509 |
Muş | 225.416 | 178.106 | 172.580 | 50,60 | 49,40 | 87.318 | 85.262 | 0,766 | 182.161 | 61.753 | 2.349 | 64.102 | 23.216 | -4.055 |
Nevşehir | 207.762 | 182.072 | 179.062 | 65,59 | 34,41 | 117.446 | 61.616 | 0,862 | 176.557 | 110.842 | 32.385 | 143.227 | -25.781 | 5.515 |
Niğde | 236.211 | 202.106 | 197.494 | 59,82 | 40,18 | 118.150 | 79.344 | 0,836 | 193.440 | 110.594 | 36.384 | 146.978 | -28.828 | 8.666 |
Ordu | 549.249 | 455.044 | 444.825 | 61,90 | 38,10 | 275.344 | 169.481 | 0,810 | 437.231 | 276.835 | 41.185 | 318.020 | -42.676 | 17.813 |
Rize | 245.097 | 208.495 | 205.186 | 75,56 | 24,44 | 155.030 | 50.157 | 0,837 | 201.407 | 152.864 | 10.812 | 163.676 | -8.646 | 7.088 |
Sakarya | 690.429 | 616.051 | 606.437 | 68,08 | 31,92 | 412.849 | 193.588 | 0,878 | 589.961 | 398.902 | 72.232 | 471.134 | -58.285 | 26.090 |
Samsun | 941.614 | 811.727 | 798.104 | 63,56 | 36,44 | 507.267 | 290.837 | 0,848 | 787.392 | 501.709 | 98.370 | 600.079 | -92.812 | 24.335 |
Siirt | 176.845 | 146.866 | 142.384 | 47,93 | 52,07 | 68.241 | 74.143 | 0,805 | 139.996 | 51.395 | 2.103 | 53.498 | 14.743 | 6.870 |
Sinop | 155.463 | 130.025 | 126.925 | 57,90 | 42,10 | 73.488 | 53.437 | 0,816 | 127.454 | 71.732 | 11.083 | 82.815 | -9.327 | 2.571 |
Sivas | 433.325 | 374.027 | 368.189 | 71,30 | 28,70 | 262.506 | 105.683 | 0,850 | 373.746 | 256.820 | 44.223 | 301.043 | -38.537 | 281 |
Tekirdağ | 710.364 | 631.896 | 622.438 | 38,98 | 61,02 | 242.626 | 379.812 | 0,876 | 585.012 | 217.476 | 60.025 | 277.501 | -34.875 | 46.884 |
Tokat | 417.661 | 364.647 | 358.771 | 63,27 | 36,73 | 226.999 | 131.772 | 0,859 | 355.931 | 212.075 | 52.932 | 265.007 | -38.008 | 8.716 |
Trabzon | 568.504 | 484.247 | 475.871 | 66,47 | 33,53 | 316.298 | 159.573 | 0,837 | 471.592 | 315.141 | 61.757 | 376.898 | -60.600 | 12.655 |
Tunceli | 60.801 | 50.836 | 50.273 | 19,58 | 80,42 | 9.844 | 40.429 | 0,827 | 49.908 | 5.836 | 1.292 | 7.128 | 2.716 | 928 |
Şanlıurfa | 1.029.644 | 861.730 | 845.908 | 70,82 | 29,18 | 599.092 | 246.812 | 0,822 | 803.007 | 518.911 | 22.075 | 540.986 | 58.106 | 58.723 |
Uşak | 262.877 | 237.153 | 232.287 | 47,04 | 52,96 | 109.270 | 123.017 | 0,884 | 227.356 | 105.946 | 41.346 | 147.292 | -38.022 | 9.797 |
Van | 619.947 | 467.613 | 452.467 | 42,80 | 57,20 | 193.667 | 258.800 | 0,730 | 473.511 | 142.393 | 5.409 | 147.802 | 45.865 | -5.898 |
Yozgat | 295.051 | 245.740 | 241.834 | 74,24 | 25,76 | 179.543 | 62.291 | 0,820 | 140.106 | 68.808 | 13.860 | 82.668 | 96.875 | 105.634 |
Zonguldak | 447.774 | 387.320 | 377.176 | 49,33 | 50,67 | 186.077 | 191.099 | 0,842 | 242.980 | 157.578 | 30.352 | 187.930 | -1.853 | 144.340 |
Aksaray(1989)* | 261.232 | 219.992 | 215.418 | 75,57 | 24,43 | 162.795 | 52.623 | 0,825 | 211.344 | 151.403 | 38.248 | 189.651 | -26.856 | 8.648 |
Bayburt (1989)* | 57.071 | 46.772 | 46.066 | 81,67 | 18,33 | 37.620 | 8.446 | 0,807 | 44.536 | 32.717 | 9.370 | 42.087 | -4.467 | 2.236 |
Karaman (1989)* | 171.482 | 151.568 | 147.617 | 63,85 | 36,15 | 94.247 | 53.370 | 0,861 | 145.803 | 94.269 | 23.665 | 117.934 | -23.687 | 5.765 |
Kırıkkale (1989)* | 197.697 | 168.678 | 165.949 | 62,44 | 37,56 | 103.614 | 62.335 | 0,839 | 164.327 | 102.457 | 34.298 | 136.755 | -33.141 | 4.351 |
Batman(1990)* | 329.509 | 273.216 | 264.341 | 36,48 | 63,52 | 96.424 | 167.917 | 0,802 | 259.772 | 73.764 | 1.654 | 75.418 | 21.006 | 13.444 |
Şırnak(1990)* | 255.760 | 215.101 | 207.041 | 28,41 | 71,59 | 58.828 | 148.213 | 0,810 | 214.128 | 23.809 | 2.655 | 26.464 | 32.364 | 973 |
Bartın(1991)* | 144.930 | 124.867 | 120.904 | 56,03 | 43,97 | 67.739 | 53.160 | 0,834 | 119.922 | 63.961 | 12.512 | 76.473 | -8.734 | 4.945 |
Ardahan(1992)* | 67.650 | 54.178 | 52.880 | 44,36 | 55,64 | 23.460 | 29.420 | 0,782 | 54.584 | 19.914 | 4.856 | 24.770 | -1.310 | -406 |
Iğdır(1992)* | 117.904 | 90.577 | 88.473 | 34,86 | 65,14 | 30.844 | 57.629 | 0,750 | 92.988 | 28.812 | 11.780 | 40.592 | -9.748 | -2.411 |
Yalova(1995)* | 172.160 | 147.039 | 144.637 | 49,73 | 50,27 | 71.929 | 72.708 | 0,840 | 140.106 | 68.808 | 13.860 | 82.668 | -10.739 | 6.933 |
Karabük(1995)* | 173.150 | 150.064 | 146.615 | 60,73 | 39,27 | 89.042 | 57.574 | 0,847 | 143.550 | 86.956 | 28.378 | 115.334 | -26.292 | 6.514 |
Kilis(1995)* | 81.705 | 70.596 | 69.408 | 64,13 | 35,87 | 44.513 | 24.895 | 0,849 | 66.962 | 43.930 | 12.293 | 56.223 | -11.710 | 3.634 |
Osmaniye(1996)* | 350.988 | 298.801 | 293.463 | 57,81 | 42,19 | 169.652 | 123.811 | 0,836 | 283.332 | 132.634 | 98.092 | 230.726 | -61.074 | 15.469 |
Düzce(1999)* | 262.542 | 263.463 | 232.382 | 70,55 | 29,45 | 163.955 | 68.427 | 0,885 | 225.725 | 159.878 | 18.997 | 178.875 | -14.920 | 37.738 |
Σύνολο ΤΔ | 55.354.777 | 48.389.869 | 47.515.013 | 51,20 | 48,80 | 24.325.985 | 23.189.021 | 0,858 | 46.217.543 | 22.874.579 | 5.489.067 | 28.363.646 | -4.037.661 | 2.172.326 |
Οι νομοί με λευκό φόντο ψήφισαν (ΟΧΙ), με κίτρινο φόντο (ΝΑΙ).
(*) Νομοί που ιδρύθηκαν μετά το 1989.
I | II | III | IV | V | VI | VII | VIII | IX | X | XI | XII | XIII | XIV | XV |
Νομός | 2017 Εγγεγραμμένοι | 2017 Ψηφίσαντες | 2017 Έγκυρα | Ναι % | Όχι % | Ναι | Όχι | Έγκυρ. / Εγγεγρ. | 2015 ψηφίσαντες - Έγκυροι | 2015 AKP | 2015 MHP | 2015 AKP+MHP | Δχ VII-XIII | Δχ ψηφίσαντες III-X |
Adana | 1.510.122 | 1.302.288 | 1.281.151 | 41,83 | 58,17 | 535.932 | 745.219 | 0,848 | 1.254.381 | 462.199 | 246.053 | 708.252 | -172.320 | 47.907 |
Adıyaman | 390.493 | 336.098 | 329.957 | 69,76 | 30,24 | 230.176 | 99.781 | 0,845 | 319.634 | 222.121 | 9.467 | 231.588 | -1.412 | 16.464 |
Afyonkarahisar | 500.722 | 446.104 | 435.854 | 64,56 | 35,44 | 281.392 | 154.462 | 0,870 | 431.549 | 273.718 | 73.375 | 347.093 | -65.701 | 14.555 |
Ağrı | 292.701 | 208.469 | 202.528 | 43,08 | 56,92 | 87.257 | 115.271 | 0,692 | 213.633 | 57.767 | 3.274 | 61.041 | 26.216 | -5.164 |
Amasya | 242.414 | 219.582 | 215.727 | 56,26 | 43,74 | 121.360 | 94.367 | 0,890 | 212.375 | 109.465 | 43.658 | 153.123 | -31.763 | 7.207 |
Ankara | 3.853.894 | 3.467.364 | 3.415.752 | 48,85 | 51,15 | 1.668.601 | 1.747.151 | 0,886 | 3.315.739 | 1.618.560 | 470.870 | 2.089.430 | -420.829 | 151.625 |
Antalya | 1.636.742 | 1.429.076 | 1.403.836 | 40,92 | 59,08 | 574.421 | 829.415 | 0,858 | 1.354.836 | 560.151 | 238.696 | 798.847 | -224.426 | 74.240 |
Artvin | 127.944 | 108.868 | 106.478 | 46,93 | 53,07 | 49.974 | 56.504 | 0,832 | 106.447 | 48.112 | 14.360 | 62.472 | -12.498 | 2.421 |
Aydın | 794.509 | 699.942 | 687.056 | 35,66 | 64,34 | 245.016 | 442.040 | 0,865 | 667.329 | 225.969 | 105.192 | 331.161 | -86.145 | 32.613 |
Balıkesir | 917.350 | 824.390 | 810.339 | 45,50 | 54,50 | 368.741 | 441.598 | 0,883 | 793.778 | 361.680 | 117.480 | 479.160 | -110.419 | 30.612 |
Bilecik | 151.752 | 137.448 | 134.821 | 48,86 | 51,14 | 65.867 | 68.954 | 0,888 | 132.349 | 61.310 | 18.586 | 79.896 | -14.029 | 5.099 |
Bingöl | 174.843 | 137.171 | 132.260 | 72,57 | 27,43 | 95.987 | 36.273 | 0,756 | 129.146 | 83.474 | 2.273 | 85.747 | 10.240 | 8.025 |
Bitlis | 193.791 | 152.573 | 148.055 | 59,35 | 40,65 | 87.868 | 60.187 | 0,764 | 149.016 | 65.348 | 2.902 | 68.250 | 19.618 | 3.557 |
Bolu | 221.237 | 197.371 | 193.847 | 62,26 | 37,74 | 120.685 | 73.162 | 0,876 | 186.898 | 117.470 | 20.326 | 137.796 | -17.111 | 10.473 |
Burdur | 193.771 | 173.499 | 169.001 | 51,75 | 48,25 | 87.451 | 81.550 | 0,872 | 167.297 | 84.694 | 32.998 | 117.692 | -30.241 | 6.202 |
Bursa | 2.107.944 | 1.885.058 | 1.856.794 | 53,21 | 46,79 | 987.929 | 868.865 | 0,881 | 1.807.308 | 975.555 | 223.779 | 1.199.334 | -211.405 | 77.750 |
Çanakkale | 397.443 | 359.839 | 353.965 | 39,54 | 60,46 | 139.974 | 213.991 | 0,891 | 340.904 | 135.544 | 53.174 | 188.718 | -48.744 | 18.935 |
Çankırı | 130.258 | 110.757 | 108.740 | 73,35 | 26,65 | 79.760 | 28.980 | 0,835 | 109.656 | 75.796 | 23.767 | 99.563 | -19.803 | 1.101 |
Çorum | 386.248 | 346.138 | 340.208 | 64,49 | 35,51 | 219.394 | 120.814 | 0,881 | 337.710 | 207.068 | 41.701 | 248.769 | -29.375 | 8.428 |
Denizli | 734.996 | 664.554 | 651.184 | 44,53 | 55,47 | 289.986 | 361.198 | 0,886 | 635.365 | 289.039 | 93.601 | 382.640 | -92.654 | 29.189 |
Diyarbakır | 991.212 | 801.500 | 776.822 | 32,41 | 67,59 | 251.733 | 525.089 | 0,784 | 790.482 | 169.138 | 4.958 | 174.096 | 77.637 | 11.018 |
Edirne | 308.129 | 272.510 | 267.470 | 29,50 | 70,50 | 78.914 | 188.556 | 0,868 | 261.687 | 70.618 | 27.944 | 98.562 | -19.648 | 10.823 |
Elazığ | 405.354 | 342.529 | 335.393 | 71,79 | 28,21 | 240.773 | 94.620 | 0,827 | 328.156 | 219.429 | 44.159 | 263.588 | -22.815 | 14.373 |
Erzincan | 153.980 | 135.686 | 133.719 | 60,50 | 39,50 | 80.903 | 52.816 | 0,868 | 131.958 | 74.925 | 13.370 | 88.295 | -7.392 | 3.728 |
Erzerum | 483.653 | 410.871 | 403.596 | 74,48 | 25,52 | 300.589 | 103.007 | 0,834 | 404.084 | 275.357 | 57.966 | 333.323 | -32.734 | 6.787 |
Eskişehir | 636.061 | 567.634 | 558.617 | 42,43 | 57,57 | 236.994 | 321.623 | 0,878 | 539.057 | 232.626 | 68.662 | 301.288 | -64.294 | 28.577 |
Gaziantep | 1.178.748 | 982.983 | 967.090 | 62,45 | 37,55 | 603.954 | 363.136 | 0,820 | 941.120 | 580.819 | 90.034 | 670.853 | -66.899 | 41.863 |
Giresun | 327.409 | 271.898 | 266.896 | 61,66 | 38,34 | 164.567 | 102.329 | 0,815 | 267.370 | 165.239 | 38.294 | 203.533 | -38.966 | 4.528 |
Gümüişhane | 101.044 | 74.105 | 72.651 | 75,16 | 24,84 | 54.601 | 18.050 | 0,719 | 73.725 | 50.423 | 17.043 | 67.466 | -12.865 | 380 |
Hakkari | 161.928 | 131.017 | 126.793 | 32,42 | 67,58 | 41.104 | 85.689 | 0,783 | 136.358 | 17.211 | 1.964 | 19.175 | 21.929 | -5.341 |
Hatay | 1.016.175 | 892.478 | 879.383 | 45,65 | 54,35 | 401.405 | 477.978 | 0,865 | 851.334 | 367.741 | 104.816 | 472.557 | -71.152 | 41.144 |
Isparta | 309.263 | 271.669 | 265.703 | 56,02 | 43,98 | 148.837 | 116.866 | 0,859 | 260.484 | 138.666 | 53.265 | 191.931 | -43.094 | 11.185 |
Mersin | 1.246.180 | 1.096.490 | 1.077.359 | 35,95 | 64,05 | 387.350 | 690.009 | 0,865 | 1.047.913 | 325.655 | 224.147 | 549.802 | -162.452 | 48.577 |
İstanbul | 10.518.057 | 9.340.222 | 9.207.780 | 48,65 | 51,35 | 4.479.196 | 4.728.584 | 0,875 | 8.983.491 | 4.380.706 | 772.091 | 5.152.797 | -673.601 | 356.731 |
İzmir | 3.174.549 | 2.832.870 | 2.790.509 | 31,20 | 68,80 | 870.681 | 1.919.828 | 0,879 | 2.702.395 | 838.771 | 306.883 | 1.145.654 | -274.973 | 130.475 |
Kars | 181.257 | 141.888 | 139.186 | 50,95 | 49,05 | 70.922 | 68.264 | 0,768 | 140.928 | 50.251 | 17.556 | 67.807 | 3.115 | 960 |
Kastamonu | 278.386 | 232.890 | 227.608 | 64,82 | 35,18 | 147.530 | 80.078 | 0,818 | 229.458 | 137.700 | 43.324 | 181.024 | -33.494 | 3.432 |
Kayseri | 931.954 | 834.477 | 822.636 | 67,76 | 32,24 | 557.397 | 265.239 | 0,883 | 805.956 | 528.620 | 147.983 | 676.603 | -119.206 | 28.521 |
Kırklareli | 269.598 | 242.929 | 239.126 | 28,67 | 71,33 | 68.552 | 170.574 | 0,887 | 232.068 | 64.214 | 28.757 | 92.971 | -24.419 | 10861 |
Kırşehir | 162.553 | 138.471 | 135.883 | 53,25 | 46,75 | 72.363 | 63.520 | 0,836 | 133.706 | 67.780 | 32.463 | 100.243 | -27.880 | 4.765 |
Kocaeli | 1.299.315 | 1.166.946 | 1.147.264 | 56,69 | 43,31 | 650.336 | 496.928 | 0,883 | 1.099.032 | 621.007 | 123.593 | 744.600 | -94.264 | 67.914 |
Konya | 1.473.345 | 1.298.525 | 1.274.209 | 72,88 | 27,12 | 928.599 | 345.610 | 0,865 | 1.258.196 | 937.957 | 143.493 | 1.081.450 | -152.851 | 40.329 |
Kütahya | 420.473 | 379.510 | 371.589 | 70,31 | 29,69 | 261.275 | 110.314 | 0,884 | 371.224 | 251.044 | 58.781 | 309.825 | -48.550 | 8.286 |
Malatya | 542.991 | 471.869 | 465.207 | 69,57 | 30,43 | 323.654 | 141.553 | 0,857 | 455.206 | 309.097 | 42.112 | 351.209 | -27.555 | 16.663 |
Manisa | 1.029.622 | 933.101 | 914.008 | 45,67 | 54,33 | 417.386 | 496.622 | 0,888 | 894.763 | 393.766 | 160.740 | 554.506 | -137.120 | 38.338 |
Kahramanmaraş | 718.874 | 629.154 | 619.744 | 73,96 | 26,04 | 458.349 | 161.395 | 0,862 | 601.094 | 431.673 | 77.683 | 509.356 | -51.007 | 28.060 |
Mardin | 454.263 | 374.334 | 365.390 | 40,94 | 59,06 | 149.580 | 215.810 | 0,804 | 377.541 | 107.756 | 2.958 | 110.714 | 38.866 | -3.207 |
Muğla | 690.291 | 611.470 | 601.091 | 30,67 | 69,33 | 184.381 | 416.710 | 0,871 | 575.538 | 172.185 | 86.046 | 258.231 | -73.850 | 35.932 |
Muş | 224.854 | 177.855 | 172.684 | 50,56 | 49,44 | 87.314 | 85.370 | 0,768 | 182.161 | 61.753 | 2.349 | 64.102 | 23.212 | -4.306 |
Nevşehir | 206.903 | 182.270 | 179.211 | 65,59 | 34,41 | 117.548 | 61.663 | 0,866 | 176.557 | 110.842 | 32.385 | 143.227 | -25.679 | 5.713 |
Niğde | 235.896 | 201.836 | 197.568 | 59,80 | 40,20 | 118.141 | 79.427 | 0,838 | 193.440 | 110.594 | 36.384 | 146.978 | -28.837 | 8.396 |
Ordu | 548.725 | 454.358 | 444.872 | 61,89 | 38,11 | 275.328 | 169.544 | 0,811 | 437.231 | 276.835 | 41.185 | 318.020 | -42.692 | 17.127 |
Rize | 244.622 | 208.495 | 205.186 | 75,55 | 24,45 | 155.028 | 50.158 | 0,839 | 201.407 | 152.864 | 10.812 | 163.676 | -8.648 | 7.088 |
Sakarya | 689.537 | 616.766 | 607.001 | 68,05 | 31,95 | 413.091 | 193.910 | 0,880 | 589.961 | 398.902 | 72.232 | 471.134 | -58.043 | 26.805 |
Samsun | 940.313 | 812.278 | 798.235 | 63,55 | 36,45 | 507.303 | 290.932 | 0,849 | 787.392 | 501.709 | 98.370 | 600.079 | -92.776 | 24.886 |
Siirt | 176.248 | 147.212 | 142.486 | 47,81 | 52,19 | 68.121 | 74.365 | 0,808 | 139.996 | 51.395 | 2.103 | 53.498 | 14.623 | 7.216 |
Sinop | 155.178 | 130.162 | 126.975 | 57,75 | 42,25 | 73.324 | 53.651 | 0,818 | 127.454 | 71.732 | 11.083 | 82.815 | -9.491 | 2.708 |
Sivas | 432.597 | 374.007 | 368.181 | 71,28 | 28,72 | 262.449 | 105.732 | 0,851 | 373.746 | 256.820 | 44.223 | 301.043 | -38.594 | 261 |
Tekirdağ | 709.236 | 632.105 | 622.609 | 38,89 | 61,11 | 242.115 | 380.494 | 0,878 | 585.012 | 217.476 | 60.025 | 277.501 | -35.386 | 47.093 |
Tokat | 416.852 | 365.070 | 359.023 | 63,18 | 36,82 | 226.835 | 132.188 | 0,861 | 355.931 | 212.075 | 52.932 | 265.007 | -38.172 | 9.139 |
Trabzon | 567.815 | 484.270 | 476.030 | 66,45 | 33,55 | 316.330 | 159.700 | 0,838 | 471.592 | 315.141 | 61.757 | 376.898 | -60.568 | 12.678 |
Tunceli | 60.789 | 50.912 | 50.337 | 19,59 | 80,41 | 9.859 | 40.478 | 0,828 | 49.908 | 5.836 | 1.292 | 7.128 | 2.731 | 1.004 |
Şanlıurfa | 1.026.443 | 861.730 | 845.908 | 70,82 | 29,18 | 599.073 | 246.835 | 0,824 | 803.007 | 518.911 | 22.075 | 540.986 | 58.087 | 58.723 |
Uşak | 262.384 | 237.260 | 232.315 | 47,03 | 52,97 | 109.263 | 123.052 | 0,885 | 227.356 | 105.946 | 41.346 | 147.292 | -38.029 | 9.904 |
Van | 617.895 | 468.593 | 453.555 | 42,73 | 57,27 | 193.797 | 259.758 | 0,734 | 473.511 | 142.393 | 5.409 | 147.802 | 45.995 | -4.918 |
Yozgat | 294.602 | 246.192 | 242.249 | 74,27 | 25,73 | 179.911 | 62.338 | 0,822 | 242.980 | 157.578 | 30.352 | 187.930 | -8.019 | 3.212 |
Zonguldak | 447.591 | 387.640 | 377.314 | 49,35 | 50,65 | 186.197 | 191.117 | 0,843 | 375.181 | 185.222 | 35.735 | 220.957 | -34.760 | 12.459 |
Aksaray (1989) | 261.111 | 220.403 | 215.895 | 75,49 | 24,51 | 162.985 | 52.910 | 0,827 | 211.344 | 151.403 | 38.248 | 189.651 | -26.666 | 9.059 |
Bayburt (1989) | 56.885 | 46.772 | 46.060 | 81,70 | 18,30 | 37.629 | 8.431 | 0,810 | 44.536 | 32.717 | 9.370 | 42.087 | -4.458 | 2.236 |
Karaman (1989) | 171.003 | 151.676 | 147.675 | 63,85 | 36,15 | 94.289 | 53.386 | 0,864 | 145.803 | 94.269 | 23.665 | 117.934 | -23.645 | 5.873 |
Kırıkkale (1989) | 196.469 | 169.078 | 166.262 | 62,42 | 37,58 | 103.784 | 62.478 | 0,846 | 164.327 | 102.457 | 34.298 | 136.755 | -32.971 | 4.751 |
Batman (1990) | 329.049 | 273.642 | 264.515 | 36,35 | 63,65 | 96.139 | 168.376 | 0,804 | 259.772 | 73.764 | 1.654 | 75.418 | 20.721 | 13.870 |
Şırnak (1990) | 255.296 | 214.666 | 207.089 | 28,30 | 71,70 | 58.607 | 148.482 | 0,811 | 214.128 | 23.809 | 2.655 | 26.464 | 32.143 | 538 |
Bartın (1991) | 144.809 | 124.867 | 120.904 | 56,03 | 43,97 | 67.744 | 53.160 | 0,835 | 119.922 | 63.961 | 12.512 | 76.473 | -8.729 | 4.945 |
Ardahan (1992) | 67.435 | 54.178 | 52.984 | 44,27 | 55,73 | 23.455 | 29.529 | 0,786 | 54.584 | 19.914 | 4.856 | 24.770 | -1.315 | -406 |
Iğdır (1992) | 117.822 | 90.461 | 88.553 | 34,80 | 65,20 | 30.817 | 57.736 | 0,752 | 92.988 | 28.812 | 11.780 | 40.592 | -9.775 | -2.527 |
Yalova (1995) | 172.094 | 147.039 | 144.637 | 49,73 | 50,27 | 71.929 | 72.708 | 0,840 | 140.106 | 68.808 | 13.860 | 82.668 | -10.739 | 6.933 |
Karabük (1995) | 172.642 | 150.060 | 146.612 | 60,73 | 39,27 | 89.031 | 57.581 | 0,849 | 143.550 | 86.956 | 28.378 | 115.334 | -26.303 | 6.510 |
Kilis (1995) | 81.181 | 70.583 | 69.373 | 64,09 | 35,91 | 44.461 | 24.912 | 0,855 | 66.962 | 43.930 | 12.293 | 56.223 | -11.762 | 3.621 |
Osmaniye (1996) | 349.472 | 299.083 | 293.778 | 57,84 | 42,16 | 169.918 | 123.860 | 0,841 | 283.332 | 132.634 | 98.092 | 230.726 | -60.808 | 15.751 |
Düzce (1999) | 261.702 | 263.676 | 232.598 | 70,56 | 29,44 | 164.122 | 68.476 | 0,889 | 225.725 | 159.878 | 18.997 | 178.875 | -14.753 | 37.951 |
Σύνολο ΤΔ | 55.319.288 | 48.401.810 | 47.528.949 | 51,18 | 48,82 | 24.325.633 | 23.203.316 | 0,859 | 46.520.576 | 22.952.750 | 5.599.324 | 28.552.074 | -4.226.441 | 1.881.234 |
Οι νομοί με λευκό φόντο ψήφισαν (ΟΧΙ), με κίτρινο φόντο (ΝΑΙ).
(*) Νομοί που ιδρύθηκαν μετά το 1989.
I | II | III | IV | V | VI | VII | VIII | IX | |
Χώρα | 2017 Εγγ/νοι | 2017 Ψηφίσαντες | 2017 Έγκυρα | Ναι % | Όχι % | Ναι | Όχι | Έγκ./Εγγ | |
0 | Τελωνεία | 92.601 | 92.601 | 91.895 | 54,596 | 45,404 | 50.171 | 41.724 | 0,992 |
1 | Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα | 5.274 | 2.999 | 2.967 | 13,313 | 86,687 | 395 | 2.572 | 0,563 |
2 | Ηνωμένο Βασίλειο | 90.076 | 35.885 | 35.424 | 20,260 | 79,740 | 7.177 | 28.247 | 0,393 |
3 | ΗΠΑ | 99.984 | 32.913 | 32.693 | 16,199 | 83,801 | 5.296 | 27.397 | 0,327 |
4 | Κόσσοβο | 1.277 | 714 | 707 | 57,143 | 42,857 | 404 | 303 | 0,554 |
5 | Αζερμπαϊτζάν | 6.277 | 2.700 | 2.673 | 38,309 | 61,691 | 1.024 | 1.649 | 0,426 |
6 | Βοσνία Ερζεγοβίνη | 2.444 | 1.241 | 1.213 | 61,830 | 38,170 | 750 | 463 | 0,496 |
7 | Τσεχία | 1.111 | 593 | 582 | 12,543 | 87,457 | 73 | 509 | 0,524 |
8 | Γεωργία | 1.782 | 711 | 701 | 40,656 | 59,344 | 285 | 416 | 0,393 |
9 | Καζαχστάν | 4.442 | 1.553 | 1.536 | 41,406 | 58,594 | 636 | 900 | 0,346 |
10 | Κιργκιζιστάν | 1.994 | 876 | 870 | 57,356 | 42,644 | 499 | 371 | 0,436 |
11 | FYROM | 2.420 | 1.072 | 1.066 | 57,974 | 42,026 | 618 | 448 | 0,440 |
12 | Ρωσική Ομοσπονδία | 11.252 | 3.224 | 3.201 | 26,023 | 73,977 | 833 | 2.368 | 0,284 |
13 | Τουρκμενιστάν | 2.706 | 1.171 | 1.166 | 43,739 | 56,261 | 510 | 656 | 0,431 |
14 | Ουζμπεκιστάν | 747 | 317 | 315 | 53,651 | 46,349 | 169 | 146 | 0,422 |
15 | Ουκρανία | 2.733 | 964 | 954 | 35,744 | 64,256 | 341 | 613 | 0,349 |
16 | Αλβανία | 1.006 | 373 | 366 | 41,803 | 58,197 | 153 | 213 | 0,364 |
17 | Αλγερία | 1.534 | 842 | 828 | 42,995 | 57,005 | 356 | 472 | 0,540 |
18 | Αυστραλία | 44.430 | 14.411 | 14.250 | 41,825 | 58,175 | 5.960 | 8.290 | 0,321 |
19 | Αυστρία | 102.476 | 52.733 | 52.205 | 73,236 | 26,764 | 38.233 | 13.972 | 0,509 |
20 | Μπαχρέϊν | 982 | 515 | 509 | 13,556 | 86,444 | 69 | 440 | 0,518 |
21 | Βέλγιο | 124.534 | 73.027 | 72.166 | 74,985 | 25,015 | 54.114 | 18.052 | 0,579 |
22 | Βουλγαρία | 7.368 | 1.280 | 1.274 | 28,650 | 71,350 | 365 | 909 | 0,173 |
23 | Καναδάς | 25.482 | 11.792 | 11.631 | 27,917 | 72,083 | 3.247 | 8.384 | 0,456 |
24 | Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας | 2.077 | 905 | 896 | 23,772 | 76,228 | 213 | 683 | 0,431 |
25 | Κατεχόμενη Κύπρος | 90.545 | 43.479 | 42.549 | 45,183 | 54,817 | 19.225 | 23.324 | 0,470 |
26 | Δανία | 34.104 | 11.360 | 11.208 | 60,867 | 39,133 | 6.822 | 4.386 | 0,329 |
27 | Φινλανδία | 4.944 | 1.978 | 1.961 | 28,455 | 71,545 | 558 | 1.403 | 0,397 |
28 | Γαλλία | 320.461 | 142.776 | 140.741 | 64,847 | 35,153 | 91.266 | 49.475 | 0,439 |
29 | Γερμανία | 1.410.877 | 660.666 | 653.516 | 63,068 | 36,932 | 412.159 | 241.357 | 0,463 |
30 | Ελλάδα | 10.556 | 797 | 778 | 22,622 | 77,378 | 176 | 602 | 0,074 |
31 | Ουγγαρία | 1.934 | 913 | 901 | 25,749 | 74,251 | 232 | 669 | 0,466 |
32 | Ιράν | 1.080 | 270 | 267 | 45,318 | 54,682 | 121 | 146 | 0,247 |
33 | Ιράκ | 2.812 | 345 | 344 | 34,593 | 65,407 | 119 | 225 | 0,122 |
34 | Ιρλανδία | 1.866 | 872 | 868 | 19,931 | 80,069 | 173 | 695 | 0,465 |
35 | Ισραήλ | 4.924 | 661 | 654 | 43,425 | 56,575 | 284 | 370 | 0,133 |
36 | Ιταλία | 14.190 | 5.682 | 5.627 | 37,942 | 62,058 | 2.135 | 3.492 | 0,397 |
37 | Ιαπωνία | 3.316 | 1.160 | 1.152 | 36,111 | 63,889 | 416 | 736 | 0,347 |
38 | Ιορδανία | 1.894 | 463 | 460 | 75,870 | 24,130 | 349 | 111 | 0,243 |
39 | Λίβανος | 4.224 | 1.142 | 1.127 | 93,878 | 6,122 | 1.058 | 69 | 0,267 |
40 | Λουξεμβούργο | 560 | 9.692 | 9.525 | 62,856 | 37,144 | 5.987 | 3.538 | 17,009 |
41 | Ολλανδία | 252.680 | 118.321 | 116.551 | 70,938 | 29,062 | 82.679 | 33.872 | 0,461 |
42 | Νέα Ζηλανδία | 758 | 183 | 181 | 17,680 | 82,320 | 32 | 149 | 0,239 |
43 | Νορβηγία | 8.478 | 3.865 | 3.838 | 57,191 | 42,809 | 2.195 | 1.643 | 0,453 |
44 | Ομάν | 1.322 | 579 | 574 | 24,042 | 75,958 | 138 | 436 | 0,434 |
45 | Πολωνία | 3.102 | 1.192 | 1.179 | 25,615 | 74,385 | 302 | 877 | 0,380 |
46 | Κατάρ | 2.835 | 1.284 | 1.276 | 18,887 | 81,113 | 241 | 1.035 | 0,450 |
47 | Ρουμανία | 6.332 | 1.863 | 1.846 | 44,637 | 55,363 | 824 | 1.022 | 0,292 |
48 | Σιγκαπούρη | 604 | 646 | 641 | 44,306 | 55,694 | 284 | 357 | 1,061 |
49 | Νότιος Αφρική | 1.061 | 346 | 342 | 36,842 | 63,158 | 126 | 216 | 0,322 |
50 | Ισπανία | 2.932 | 1.306 | 1.291 | 13,323 | 86,677 | 172 | 1.119 | 0,440 |
51 | Σουδάν | 984 | 368 | 364 | 65,934 | 34,066 | 240 | 124 | 0,370 |
52 | Σουηδία | 37.856 | 10.051 | 9.900 | 47,141 | 52,859 | 4.667 | 5.233 | 0,262 |
53 | Ελβετία | 85.766 | 50.929 | 50.374 | 38,077 | 61,923 | 19.181 | 31.193 | 0,587 |
54 | Ταϋλάνδη | 802 | 212 | 209 | 12,919 | 87,081 | 27 | 182 | 0,261 |
55 | Κουβέιτ | 827 | 827 | 817 | 23,378 | 76,622 | 191 | 626 | 0,988 |
56 | Αίγυπτος | 445 | 445 | 439 | 58,998 | 41,002 | 259 | 180 | 0,987 |
57 | Σαουδική Αραβία | 8.324 | 8.324 | 8.128 | 55,057 | 44,943 | 4.475 | 3.653 | 0,976 |
Σύνολα Εξωτερικού | 2.960.404 | 1.418.409 | 1.401.716 | 59,142 | 40,858 | 829.004 | 572.712 | 0,473 |
Οι χώρες με λευκό φόντο ψήφισαν (ΟΧΙ), με κίτρινο φόντο (ΝΑΙ).
Με πράσινη κουκίδα του αύξοντα αριθμού, επισημαίνονται οι χώρες μέλη OIC.
Νομός | 2017 Έγκυροι | Ναι % | Όχι % | Ναι | Όχι | 2015 Έγκυρα | 2015 AKP | 2015 MHP | 2015 AKP + MHP | 2015 MHP % | 2015 MHP + AKP % | Αναπροσ. / Απώλεια ψήφων | |
80 | Osmaniye (1996) | 293.778 | 57,84 | 42,16 | 169.918 | 123.860 | 283.332 | 132.634 | 98.092 | 230.726 | 34,621 | 81,433 | 70.138 |
40 | Kırşehir | 135.883 | 53,25 | 46,75 | 72.363 | 63.520 | 133.706 | 67.780 | 32.463 | 100.243 | 24,279 | 74,973 | 31.934 |
29 | Gümüişhane | 72.651 | 75,16 | 24,84 | 54.601 | 18.050 | 73.725 | 50.423 | 17.043 | 67.466 | 23,117 | 91,510 | 15.593 |
18 | Çankırı | 108.740 | 73,35 | 26,65 | 79.760 | 28.980 | 109.656 | 75.796 | 23.767 | 99.563 | 21,674 | 90,796 | 23.829 |
33 | Mersin | 1.077.359 | 35,95 | 64,05 | 387.350 | 690.009 | 1.047.913 | 325.655 | 224.147 | 549.802 | 21,390 | 52,466 | 184.685 |
69 | Bayburt (1989) | 46.060 | 81,70 | 18,30 | 37.629 | 8.431 | 44.536 | 32.717 | 9.370 | 42.087 | 21,039 | 94,501 | 6.160 |
71 | Kırıkkale (1989) | 166.262 | 62,42 | 37,58 | 103.784 | 62.478 | 164.327 | 102.457 | 34.298 | 136.755 | 20,872 | 83,221 | 38.501 |
5 | Amasya | 215.727 | 56,26 | 43,74 | 121.360 | 94.367 | 212.375 | 109.465 | 43.658 | 153.123 | 20,557 | 72,100 | 37.955 |
32 | Isparta | 265.703 | 56,02 | 43,98 | 148.837 | 116.866 | 260.484 | 138.666 | 53.265 | 191.931 | 20,448 | 73,682 | 50.855 |
78 | Karabük (1995) | 146.612 | 60,73 | 39,27 | 89.031 | 57.581 | 143.550 | 86.956 | 28.378 | 115.334 | 19,769 | 80,344 | 30.967 |
15 | Burdur | 169.001 | 51,75 | 48,25 | 87.451 | 81.550 | 167.297 | 84.694 | 32.998 | 117.692 | 19,724 | 70,349 | 35.000 |
1 | Adana | 1.281.151 | 41,83 | 58,17 | 535.932 | 745.219 | 1.254.381 | 462.199 | 246.053 | 708.252 | 19,615 | 56,462 | 200.961 |
ΚΟΜΜΑΤΑ | 12/10/1969 | 10/10/1965 | |||
% | ΨΗΦΟΙ | % | ΨΗΦΟΙ | ||
Έγκυρα Ψηφοδέλτια |
| 9.089.866 |
| 9.307.563 | |
Adalet Partisi (AP) | Κόμμα Δικαιοσύνης | 46,532 | 4.229.712 | 52,874 | 4.921.235 |
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) | Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα | 27,360 | 2.487.006 | 28,749 | 2.675.785 |
Cumhuriyetçi Güven Partisi (GP) | Κόμμα Ρεπουμπλικανικής Εμπιστοσύνης | 6,577 | 597.818 |
|
|
Birlik Partisi (BP) | Κόμμα Ένωσης | 2,802 | 254.695 |
|
|
Millet Partisi (MP) | Κόμμα Έθνος | 3,223 | 292.961 | 6,261 | 582.704 |
Yeni Türkiye Partisi (YTP) | Κόμμα Νέα Τουρκία | 2,177 | 197.929 | 3,723 | 346.514 |
Türkiye İşçi Partisi (TİP) | Εργατικό Κόμμα Τουρκίας | 2,680 | 243.631 | 2,966 | 276.101 |
Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) | Ρεπουμπλικανικό Εθνικό Αγροτικό Κόμμα Κόμμα Εθνικιστικό Κίνημα | 3,026 | 275.091 | 2,242 | 208.696 |
Ανεξάρτητοι | 5,622 | 511.023 | 3,186 | 296.528 | |
Σημ.: Συγκρίνοντας τους Πίνακες 2 και 6 διαπιστώνουμε ότι:
Κόμμα | 27/3/1994 | 8/4/1999 | Δχ 1999-1994 | ||||||
Ψήφοι | % | Θέση | Ψήφοι | % | Θέση | Ψήφοι | % | ||
1 | Anavatan Partisi (ANAP ) | 4.527.710 | 22,755 | 1 | 4.072.700 | 17,425 | 2 | -455.010 | -5,330 |
2 | BarP |
|
|
| 36.834 | 0,158 |
|
|
|
3 | Büyük Birlik Partisi (BBP ) | 188.284 | 0,946 | 8 | 285961 | 1,224 | 8 | 97.677 | 0,277 |
4 | Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) | 869.921 | 4,372 | 7 | 3.227.096 | 13,807 | 5 | 2.357.175 | 9,435 |
5 | Demokrasi ve Barış Partisi (DBP) |
|
|
| 3.510 | 0,015 |
|
|
|
6 | Özgürlük ve Dayanışma Partisi (DEPAR) |
|
|
| 3.344 | 0,014 |
|
|
|
7 | Demokrat Parti (DP) | 63.376 | 0,319 | 9 | 31.233 | 0,134 |
| -32.143 | -0,185 |
8 | Demokratik Sol Parti(DSP) | 1.581.599 | 7,949 | 5 | 3.552.236 | 15,198 | 3 | 1.970.637 | 7,250 |
9 | Değişen Türkiye Partisi (DTP) |
|
|
| 164.645 | 0,704 | 9 |
|
|
10 | Doğru Yol Partisi(DYP) | 3.774.378 | 18,969 | 3 | 2.986.988 | 12,780 | 6 | -787.390 | -6,189 |
11 | Emeğin Partisi (EMEP) |
|
|
| 21.498 | 0,092 |
|
|
|
12 | Halkın Demokrasi Partisi (HADEP) |
|
|
| 788.087 | 3,372 | 7 |
|
|
13 | İşçi Partisi (İP) | 32.089 | 0,161 |
| 20.509 | 0,088 |
| -11.580 | -0,074 |
14 | Liberal Demokrat Parti (LDP) |
|
|
| 20.013 | 0,086 |
|
|
|
15 | Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) | 1.500.523 | 7,541 | 6 | 3.541.220 | 15,151 | 4 | 2.040.697 | 7,610 |
16 | Millet Partisi (MP) | 34.208 | 0,172 |
| 31.133 | 0,133 |
| -3.075 | -0,039 |
17 | Özgürlük ve Dayanışma Partisi(ÖDP) |
|
|
| 113.463 | 0,485 | 10 |
|
|
18 | Refah Partisi (RP) - Fazilet Partisi (FP) | 3.769.721 | 18,946 | 2 | 4.304.897 | 18,419 | 1 | 535.176 | -0,527 |
19 | Sosyalist İktidar Partisi (SİP) |
|
|
| 1.227 | 0,005 |
|
|
|
20 | Sosyalist Birlik Partisi (SBP) | 18.403 | 0,092 |
|
|
|
|
|
|
21 | Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) | 3.348.869 | 16,831 | 4 |
|
|
|
|
|
22 | Yeniden Doğuş Partisi (YDP) | 33.875 | 0,170 | 10 | 15.071 | 0,064 |
| -18.804 | -0,106 |
23 | Ανεξάρτητοι | 154.379 | 0,776 |
| 150.647 | 0,645 |
| -3.732 | -0,131 |
ΣΥΝΟΛΟ | 19.897.335 |
|
| 23.372.312 |
|
| 3.474.977 |
| |
ΕΚΛΟΓΕΣ | ΚΟΜΜΑ (ΕΘΝΙΚΗ ΑΠΟΨΗ) | ΨΉΦΟΙ | ΚΟΜΜΑ (ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟ ΙΣΛΑΜ) | ΨΉΦΟΙ | ΣΥΝΟΛΟ | |||
| % |
| % |
| % | |||
14/10/1973 | Millî Selamet Partisi (MSP) | 1.265.771 | 11,80 |
|
|
| 1.265.771 | 11,80 |
5/6/1977 | Millî Selamet Partisi (MSP) | 1.269.918 | 8,56 |
|
|
| 1.269.918 | 8,56 |
29/11/1987 | Refah Partisi (RP) | 1.717.425 | 7,16 | Anavatan Partisi (ANAP) | 9.704.335 | 36,30 | 11.421.760 | 43,46 |
20/10/1991 | Refah Partisi (RP) | 4.121.355 | 0,17 | Anavatan Partisi (ANAP) | 5.862.623 | 24,00 | 9.983.978 | 24,17 |
24/12/1995 | Refah Partisi (RP) | 6.012.450 | 21,38 | Anavatan Partisi (ANAP) | 5.527.288 | 19,60 | 11.539.738 | 40,98 |
18/4/1999 | Fazilet Partisi (FP) | 4.805.384 | 15,41 | Anavatan Partisi (ANAP) | 4.122.929 | 13,20 | 8.928.313 | 28,61 |
3/11/2002 | Saadet Partisi (SP) | 785.489 | 2,49 | Adalet ve Kalkınma Partisi (AK) | 10.808.229 | 34,30 | 11.593.718 | 36,79 |
22/7/2007 | Saadet Partisi (SP) | 820.289 | 2,34 | Adalet ve Kalkınma Partisi (AK) | 16.327.291 | 46,60 | 17.147.580 | 48,94 |
12/6/2011 | Saadet Partisi (SP) | 543.454 | 1,27 | Adalet ve Kalkınma Partisi (AK) | 21.320.207 | 49,80 | 21.863.661 | 51,07 |
7/6/2015 | Saadet Partisi (SP) | 950.359 | 2,06 | Adalet ve Kalkınma Partisi (AK) | 18.237.747 | 40,66 | 19.188.106 | 42,72 |
1/11/2015 | Saadet Partisi (SP) | 325.978 | 0,68 | Adalet ve Kalkınma Partisi (AK) | 22.959.394 | 49,32 | 23.285.372 | 50,00 |
ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ 2017 | ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ 2010 | |||||||||||||||
I | ΙΙ | ΙΙΙ | IVI | V | VI | VII | VIII | IX | X | XI | XII | XIII | XIV | XV | ||
2010 Νομός | 2017 Νομός | Έγκυρα | Ναι % | Όχι % | Ναι | Όχι | Έγκυρα | Ναι % | Όχι % | Ναι | Όχι | Δχ 2010-2017 Έγκυρα | Δχ Ναι (+/-) % | Δχ Ναι | Δχ Όχι | |
1 | Adana | Adana | 1.281.151 | 41,832 | 58,168 | 535.932 | 745.219 | 992.242 | 43,748 | 56,252 | 434.090 | 558.152 | 288.909 | -1,916 | 101.842 | 187.067 |
2 | Adıyaman | Adıyaman | 329.957 | 69,759 | 30,241 | 230.176 | 99.781 | 287.491 | 80,428 | 19,572 | 231.222 | 56.269 | 42.466 | -10,668 | -1.046 | 43.512 |
3 | Afyonkarahisar | Afyonkarahisar | 435.854 | 64,561 | 35,439 | 281.392 | 154.462 | 411.452 | 65,684 | 34,316 | 270.258 | 141.194 | 24.402 | -1,123 | 11.134 | 13.268 |
4 | Ağrı | Ağrı | 202.528 | 43,084 | 56,916 | 87.257 | 115.271 | 148.624 | 95,752 | 4,248 | 142.311 | 6.313 | 53.904 | -52,668 | -55.054 | 108.958 |
5 | Amasya | Amasya | 215.727 | 56,256 | 43,744 | 121.360 | 94.367 | 202.159 | 58,685 | 41,315 | 118.637 | 83.522 | 13.568 | -2,429 | 2.723 | 10.845 |
6 | Ankara | Ankara | 3.415.752 | 48,850 | 51,150 | 1.668.601 | 1.747.151 | 2.632.720 | 54,069 | 45,931 | 1.423.474 | 1.209.246 | 783.032 | -5,218 | 245.127 | 537.905 |
7 | Antalya | Antalya | 1.403.836 | 40,918 | 59,082 | 574.421 | 829.415 | 1.027.278 | 43,276 | 56,724 | 444.564 | 582.714 | 376.558 | -2,358 | 129.857 | 246.701 |
8 | Artvin | Artvin | 106.478 | 46,934 | 53,066 | 49.974 | 56.504 | 94.703 | 49,799 | 50,201 | 47.161 | 47.542 | 11.775 | -2,865 | 2.813 | 8.962 |
9 | Aydın | Aydın | 687.056 | 35,662 | 64,338 | 245.016 | 442.040 | 585.501 | 35,799 | 64,201 | 209.606 | 375.895 | 101.555 | -0,138 | 35.410 | 66.145 |
10 | Balıkesir | Balıkesir | 810.339 | 45,505 | 54,495 | 368.741 | 441.598 | 722.086 | 48,252 | 51,748 | 348.418 | 373.668 | 88.253 | -2,747 | 20.323 | 67.930 |
11 | Bilecik | Bilecik | 134.821 | 48,855 | 51,145 | 65.867 | 68.954 | 121.762 | 49,487 | 50,513 | 60.256 | 61.506 | 13.059 | -0,632 | 5.611 | 7.448 |
12 | Bingöl | Bingöl | 132.260 | 72,574 | 27,426 | 95.987 | 36.273 | 115.651 | 95,258 | 4,742 | 110.167 | 5.484 | 16.609 | -22,684 | -14.180 | 30.789 |
13 | Bitlis | Bitlis | 148.055 | 59,348 | 40,652 | 87.868 | 60.187 | 116.542 | 93,074 | 6,926 | 108.470 | 8.072 | 31.513 | -33,726 | -20.602 | 52.115 |
14 | Bolu | Bolu | 193.847 | 62,258 | 37,742 | 120.685 | 73.162 | 169.077 | 65,440 | 34,560 | 110.644 | 58.433 | 24.770 | -3,182 | 10.041 | 14.729 |
15 | Burdur | Burdur | 169.001 | 51,746 | 48,254 | 87.451 | 81.550 | 160.711 | 52,466 | 47,534 | 84.318 | 76.393 | 8.290 | -0,720 | 3.133 | 5.157 |
16 | Bursa | Bursa | 1.856.794 | 53,206 | 46,794 | 987.929 | 868.865 | 1.490.239 | 56,360 | 43,640 | 839.892 | 650.347 | 366.555 | -3,153 | 148.037 | 218.518 |
17 | Çanakkale | Çanakkale | 353.965 | 39,545 | 60,455 | 139.974 | 213.991 | 308.723 | 40,101 | 59,899 | 123.800 | 184.923 | 45.242 | -0,556 | 16.174 | 29.068 |
18 | Çankırı | Çankırı | 108.740 | 73,349 | 26,651 | 79.760 | 28.980 | 107.527 | 76,513 | 23,487 | 82.272 | 25.255 | 1.213 | -3,164 | -2.512 | 3.725 |
19 | Çorum | Çorum | 340.208 | 64,488 | 35,512 | 219.394 | 120.814 | 333.237 | 67,835 | 32,165 | 226.051 | 107.186 | 6.971 | -3,347 | -6.657 | 13.628 |
20 | Denizli | Denizli | 651.184 | 44,532 | 55,468 | 289.986 | 361.198 | 562.992 | 46,296 | 53,704 | 260.645 | 302.347 | 88.192 | -1,764 | 29.341 | 58.851 |
21 | Diyarbakır | Diyarbakır | 776.822 | 32,405 | 67,595 | 251.733 | 525.089 | 279.008 | 93,915 | 6,085 | 262.031 | 16.977 | 497.814 | -61,510 | -10.298 | 508.112 |
22 | Edirne | Edirne | 267.470 | 29,504 | 70,496 | 78.914 | 188.556 | 249.744 | 26,520 | 73,480 | 66.233 | 183.511 | 17.726 | 2,984 | 12.681 | 5.045 |
23 | Elazığ | Elazığ | 335.393 | 71,788 | 28,212 | 240.773 | 94.620 | 296.663 | 81,780 | 18,220 | 242.611 | 54.052 | 38.730 | -9,992 | -1.838 | 40.568 |
24 | Erzincan | Erzincan | 133.719 | 60,502 | 39,498 | 80.903 | 52.816 | 121.643 | 64,023 | 35,977 | 77.880 | 43.763 | 12.076 | -3,521 | 3.023 | 9.053 |
25 | Erzerum | Erzerum | 403.596 | 74,478 | 25,522 | 300.589 | 103.007 | 373.026 | 86,860 | 13,140 | 324.011 | 49.015 | 30.570 | -12,382 | -23.422 | 53.992 |
26 | Eskişehir | Eskişehir | 558.617 | 42,425 | 57,575 | 236.994 | 321.623 | 463.957 | 45,981 | 54,019 | 213.331 | 250.626 | 94.660 | -3,556 | 23.663 | 70.997 |
27 | Gaziantep | Gaziantep | 967.090 | 62,451 | 37,549 | 603.954 | 363.136 | 701.112 | 69,847 | 30,153 | 489.706 | 211.406 | 265.978 | -7,396 | 114.248 | 151.730 |
28 | Giresun | Giresun | 266.896 | 61,660 | 38,340 | 164.567 | 102.329 | 240.153 | 63,492 | 36,508 | 152.479 | 87.674 | 26.743 | -1,833 | 12.088 | 14.655 |
29 | Gümüişhane | Gümüişhane | 72.651 | 75,155 | 24,845 | 54.601 | 18.050 | 66.396 | 78,484 | 21,516 | 52.110 | 14.286 | 6.255 | -3,328 | 2.491 | 3.764 |
30 | Hakkari | Hakkari | 126.793 | 32,418 | 67,582 | 41.104 | 85.689 | 10.512 | 94,273 | 5,727 | 9.910 | 602 | 116.281 | -61,855 | 31.194 | 85.087 |
31 | Hatay | Hatay | 879.383 | 45,646 | 54,354 | 401.405 | 477.978 | 756.754 | 47,841 | 52,159 | 362.040 | 394.714 | 122.629 | -2,195 | 39.365 | 83.264 |
32 | Isparta | Isparta | 265.703 | 56,016 | 43,984 | 148.837 | 116.866 | 245.664 | 57,487 | 42,513 | 141.226 | 104.438 | 20.039 | -1,471 | 7.611 | 12.428 |
33 | Mersin | Mersin | 1.077.359 | 35,954 | 64,046 | 387.350 | 690.009 | 804.397 | 37,099 | 62,901 | 298.422 | 505.975 | 272.962 | -1,145 | 88.928 | 184.034 |
34 | İstanbul | İstanbul | 9.207.780 | 48,646 | 51,354 | 4.479.196 | 4.728.584 | 6.641.159 | 54,862 | 45,138 | 3.643.463 | 2.997.696 | 2.566.621 | -6,216 | 835.733 | 1.730.888 |
35 | İzmir | İzmir | 2.790.509 | 31,202 | 68,798 | 870.681 | 1.919.828 | 2.246.847 | 36,318 | 63,682 | 816.004 | 1.430.843 | 543.662 | -5,116 | 54.677 | 488.985 |
36 | Kars | Kars | 139.186 | 50,955 | 49,045 | 70.922 | 68.264 | 122.490 | 65,510 | 34,490 | 80.243 | 42.247 | 16.696 | -14,555 | -9.321 | 26.017 |
37 | Kastamonu | Kastamonu | 227.608 | 64,818 | 35,182 | 147.530 | 80.078 | 223.044 | 62,771 | 37,229 | 140.006 | 83.038 | 4.564 | 2,047 | 7.524 | -2.960 |
38 | Kayseri | Kayseri | 822.636 | 67,757 | 32,243 | 557.397 | 265.239 | 680.984 | 73,249 | 26,751 | 498.812 | 182.172 | 141.652 | -5,491 | 58.585 | 83.067 |
39 | Kırklareli | Kırklareli | 239.126 | 28,668 | 71,332 | 68.552 | 170.574 | 216.797 | 25,619 | 74,381 | 55.542 | 161.255 | 22.329 | 3,048 | 13.010 | 9.319 |
40 | Kırşehir | Kırşehir | 135.883 | 53,254 | 46,746 | 72.363 | 63.520 | 122.527 | 58,157 | 41,843 | 71.258 | 51.269 | 13.356 | -4,903 | 1.105 | 12.251 |
41 | Kocaeli | Kocaeli | 1.147.264 | 56,686 | 43,314 | 650.336 | 496.928 | 848.323 | 60,889 | 39,111 | 516.533 | 331.790 | 298.941 | -4,203 | 133.803 | 165.138 |
42 | Konya | Konya | 1.274.209 | 72,877 | 27,123 | 928.599 | 345.610 | 1.096.922 | 78,143 | 21,857 | 857.167 | 239.755 | 177.287 | -5,266 | 71.432 | 105.855 |
43 | Kütahya | Kütahya | 371.589 | 70,313 | 29,687 | 261.275 | 110.314 | 364.178 | 74,748 | 25,252 | 272.217 | 91.961 | 7.411 | -4,435 | -10.942 | 18.353 |
44 | Malatya | Malatya | 465.207 | 69,572 | 30,428 | 323.654 | 141.553 | 408.694 | 75,210 | 24,790 | 307.377 | 101.317 | 56.513 | -5,638 | 16.277 | 40.236 |
45 | Manisa | Manisa | 914.008 | 45,665 | 54,335 | 417.386 | 496.622 | 811.018 | 49,651 | 50,349 | 402.677 | 408.341 | 102.990 | -3,985 | 14.709 | 88.281 |
46 | Kahramanmaraş | Kahramanmaraş | 619.744 | 73,958 | 26,042 | 458.349 | 161.395 | 539.219 | 79,393 | 20,607 | 428.103 | 111.116 | 80.525 | -5,435 | 30.246 | 50.279 |
47 | Mardin | Mardin | 365.390 | 40,937 | 59,063 | 149.580 | 215.810 | 157.664 | 93,454 | 6,546 | 147.344 | 10.320 | 207.726 | -52,517 | 2.236 | 205.490 |
48 | Muğla | Muğla | 601.091 | 30,674 | 69,326 | 184.381 | 416.710 | 483.363 | 30,954 | 69,046 | 149.620 | 333.743 | 117.728 | -0,280 | 34.761 | 82.967 |
49 | Muş | Muş | 172.684 | 50,563 | 49,437 | 87.314 | 85.370 | 107.806 | 92,205 | 7,795 | 99.403 | 8.403 | 64.878 | -41,643 | -12.089 | 76.967 |
50 | Nevşehir | Nevşehir | 179.211 | 65,592 | 34,408 | 117.548 | 61.663 | 164.404 | 67,546 | 32,454 | 111.049 | 53.355 | 14.807 | -1,954 | 6.499 | 8.308 |
51 | Niğde | Niğde | 197.568 | 59,798 | 40,202 | 118.141 | 79.427 | 176.310 | 60,957 | 39,043 | 107.474 | 68.836 | 21.258 | -1,160 | 10.667 | 10.591 |
52 | Ordu | Ordu | 444.872 | 61,889 | 38,111 | 275.328 | 169.544 | 391.422 | 63,501 | 36,499 | 248.557 | 142.865 | 53.450 | -1,612 | 26.771 | 26.679 |
53 | Rize | Rize | 205.186 | 75,555 | 24,445 | 155.028 | 50.158 | 177.369 | 76,091 | 23,909 | 134.961 | 42.408 | 27.817 | -0,536 | 20.067 | 7.750 |
54 | Sakarya | Sakarya | 607.001 | 68,054 | 31,946 | 413.091 | 193.910 | 496.127 | 67,295 | 32,705 | 333.871 | 162.256 | 110.874 | 0,759 | 79.220 | 31.654 |
55 | Samsun | Samsun | 798.235 | 63,553 | 36,447 | 507.303 | 290.932 | 709.959 | 67,155 | 32,845 | 476.774 | 233.185 | 88.276 | -3,602 | 30.529 | 57.747 |
56 | Siirt | Siirt | 142.486 | 47,809 | 52,191 | 68.121 | 74.365 | 72.342 | 95,166 | 4,834 | 68.845 | 3.497 | 70.144 | -47,357 | -724 | 70.868 |
57 | Sinop | Sinop | 126.975 | 57,747 | 42,253 | 73.324 | 53.651 | 121.213 | 60,441 | 39,559 | 73.262 | 47.951 | 5.762 | -2,694 | 62 | 5.700 |
58 | Sivas | Sivas | 368.181 | 71,283 | 28,717 | 262.449 | 105.732 | 350.504 | 76,673 | 23,404 | 268.742 | 82.032 | 17.677 | -5,313 | -6.293 | 23.700 |
59 | Tekirdağ | Tekirdağ | 622.609 | 38,887 | 61,113 | 242.115 | 380.494 | 458.124 | 34,669 | 65,331 | 158.825 | 299.299 | 164.485 | 4,219 | 83.290 | 81.195 |
60 | Tokat | Tokat | 359.023 | 63,181 | 36,819 | 226.835 | 132.188 | 353.704 | 64,585 | 35,415 | 228.438 | 125.266 | 5.319 | -1,403 | -1.603 | 6.922 |
61 | Trabzon | Trabzon | 476.030 | 66,452 | 33,548 | 316.330 | 159.700 | 421.131 | 68,604 | 31,396 | 288.911 | 132.220 | 54.899 | -2,152 | 27.419 | 27.480 |
62 | Tunceli | Tunceli | 50.337 | 19,586 | 80,414 | 9.859 | 40.478 | 37.260 | 18,980 | 81,020 | 7.072 | 30.188 | 13.077 | 0,606 | 2.787 | 10.290 |
63 | Şanlıurfa | Şanlıurfa | 845.908 | 70,820 | 29,180 | 599.073 | 246.835 | 556.313 | 94,149 | 5,851 | 523.761 | 32.552 | 289.595 | -23,329 | 75.312 | 214.283 |
64 | Uşak | Uşak | 232.315 | 47,032 | 52,968 | 109.263 | 123.052 | 211.653 | 49,783 | 50,217 | 105.368 | 106.285 | 20.662 | -2,751 | 3.895 | 16.767 |
65 | Van | Van | 453.555 | 42,728 | 57,272 | 193.797 | 259.758 | 220.748 | 94,452 | 5,548 | 208.501 | 12.247 | 232.807 | -51,724 | -14.704 | 247.511 |
66 | Yozgat | Yozgat | 242.249 | 74,267 | 25,733 | 179.911 | 62.338 | 253.675 | 77,325 | 22,675 | 196.153 | 57.522 | -11.426 | -3,058 | -16.242 | 4.816 |
67 | Zonguldak | Zonguldak | 377.314 | 49,348 | 50,652 | 186.197 | 191.117 | 369.517 | 50,047 | 49,953 | 184.931 | 184.586 | 7.797 | -0,699 | 1.266 | 6.531 |
68 | Aksaray (1989) | Aksaray (1989) | 215.895 | 75,493 | 24,507 | 162.985 | 52.910 | 190.600 | 76,654 | 23,346 | 146.102 | 44.498 | 25.295 | -1,161 | 16.883 | 8.412 |
69 | Bayburt (1989) | Bayburt (1989) | 46.060 | 81,696 | 18,304 | 37.629 | 8.431 | 40.777 | 85,065 | 14,935 | 34.687 | 6.090 | 5.283 | -3,369 | 2.942 | 2.341 |
70 | Karaman (1989) | Karaman (1989) | 147.675 | 63,849 | 36,151 | 94.289 | 53.386 | 133.482 | 65,941 | 34,059 | 88.019 | 45.463 | 14.193 | -2,092 | 6.270 | 7.923 |
71 | Kırıkkale (1989) | Kırıkkale (1989) | 166.262 | 62,422 | 37,578 | 103.784 | 62.478 | 156.827 | 69,239 | 30,761 | 108.586 | 48.241 | 9.435 | -6,817 | -4.802 | 14.237 |
72 | Batman (1990) | Batman (1990) | 264.515 | 36,345 | 63,655 | 96.139 | 168.376 | 99.500 | 94,691 | 5,309 | 94.218 | 5.282 | 165.015 | -58,346 | 1.921 | 163.094 |
73 | Şırnak (1990) | Şırnak (1990) | 207.089 | 28,300 | 71,700 | 58.607 | 148.482 | 37.749 | 89,078 | 10,922 | 33.626 | 4.123 | 169.340 | -60,777 | 24.981 | 144.359 |
74 | Bartın (1991) | Bartın (1991) | 120.904 | 56,031 | 43,969 | 67.744 | 53.160 | 116.891 | 55,362 | 44,638 | 64.713 | 52.178 | 4.013 | 0,669 | 3.031 | 982 |
75 | Ardahan (1992) | Ardahan (1992) | 52.984 | 44,268 | 55,732 | 23.455 | 29.529 | 51.835 | 55,001 | 44,999 | 28.510 | 23.325 | 1.149 | -10,733 | -5.055 | 6.204 |
76 | Iğdır (1992) | Iğdır (1992) | 88.553 | 34,801 | 65,199 | 30.817 | 57.736 | 51.941 | 53,753 | 46,247 | 27.920 | 24.021 | 36.612 | -18,953 | 2.897 | 33.715 |
77 | Yalova (1995) | Yalova (1995) | 144.637 | 49,731 | 50,269 | 71.929 | 72.708 | 113.885 | 51,196 | 48,804 | 58.304 | 55.581 | 30.752 | -1,465 | 13.625 | 17.127 |
78 | Karabük (1995) | Karabük (1995) | 146.612 | 60,726 | 39,274 | 89.031 | 57.581 | 133.024 | 63,764 | 36,236 | 84.821 | 48.203 | 13.588 | -3,038 | 4.210 | 9.378 |
79 | Kilis (1995) | Kilis (1995) | 69.373 | 64,090 | 35,910 | 44.461 | 24.912 | 61.936 | 66,861 | 33,139 | 41.411 | 20.525 | 7.437 | -2,771 | 3.050 | 4.387 |
80 | Osmaniye (1996) | Osmaniye (1996) | 293.778 | 57,839 | 42,161 | 169.918 | 123.860 | 250.480 | 53,428 | 46,572 | 133.827 | 116.653 | 43.298 | 4,411 | 36.091 | 7.207 |
81 | Düzce (1999) | Düzce (1999) | 232.598 | 70,560 | 29,440 | 164.122 | 68.476 | 197.817 | 72,513 | 27,487 | 143.443 | 54.374 | 34.781 | -1,953 | 20.679 | 14.102 |
Σύνολο ΤΔ | 47.528.949 | 51,181 | 48,819 | 24.325.633 | 23.203.316 | 37.449.300 | 57,859 | 42,142 | 21.667.697 | 15.781.873 | 10.079.649 |
| 2.657.936 | 7.421.443 | ||
Σημ. με κίτρινο νομοί που το αποτέλεσμα ήταν "ΝΑΙ", με γκρίζο οι 10 ισχυρότεροι νομοί του MHP στις Βουλευτικές εκλογές του 2015.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|