Απόσπασμα από το βιβλίο του Δημητρίου Βερναρδάκη*, «Καποδίσριας καί Οθων ( Νέα Ημέρα Τεργέστης,1875) ,  αναφερόμενο στήν ίδρυση τού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου καί τής επινόησης τού Πανεπιστημιακού Ασύλου:

       “ Ημείς δέ, οί καυχώμενοι ότι παρελάβομεν καί εφηρμόσαμεν τούς γερμανικούς νόμους είς τά τής ημετέρας εκπαιδεύσεως, τί επράξαμεν; Παρελάβομεν έκ τού γερμανικού πανεπιστημιακού θεσμού ό,τι ηθέλομεν, και αφήκαμεν ό,τι δέν μάς συνέφερεν. Εκηρύξαμεν τό Πανεπιστημιακόν «άσυλον», τούτο δέ επιστεύθη τόσον καί από τούς άρχοντας καί από τούς αρχομένους, ώστε ούτε κλητήρ ούτε αστυνομικός ούτε χωροφύλαξ τολμά ποτέ νά υπερβή τό κατώφλιόν του!  Ιδού λοιπόν «ή ευγενής νεολαία τού Πανεπιστημίου» προνομιούχος κατά τρόπον όλως καινοφανή καί ελληνικόν, άνευ αστυνομίας, άνευ δικαστηρίου, ούτε κοινού, ούτε ακαδημαικού ! Καί υπόκειται μέν ό φοιτητής είς τήν ακαδημαικήν αρχήν, αλλά ψιλώ ονόματι. Πράγματι δέ ούτε ετόλμησεν ή αρχή αύτη μέχρι τούδε, ούτε θά τολμήση ποτέ να τιμωρήσει ανθρώπους, ών είναι όλως υποχείριος, διότι καί ή ακαδημαική αρχή σύγκειται έκ καθηγητών, έκαστος δέ καθηγητής συμφέρον έχει νά κολακεύη καί όχι νά εκβάλλη τά κάστανα από τό πύρ τιμωρών τούς φοιτητάς, από τούς οποίους εξήρτηται ή θέσις του. Ζήτω λοιπόν τό Σύνταγμα καί εμπρός ! »

        Καί συνεχίζει...

 « ..καί τό Πανεπιστήμιον από καθιδρύματος χρησίμου καί εθνωφελούς κατήντησε καί αυτό μία έκ τών πέντε δέκα μεγάλων πληγών τού πολιτικού ημών σώματος. Πρό πολλών ήδη ετών τό Πανεπιστήμιον δέν κάμνει τίποτε άλλο , κυρίως ειπείν, ειμή νά αραιώνει τάς τάξεις τών παραγωγικών μελισσών, καί νά συμπυκνώνει τάς τάξεις τών αργών καί εθνοβόρων κηφήνων, τών λειτουργών τού Συντάγματος. Μειράκια αστοιχείωτα τά πλείστα ώς πρός τάς γνώσεις, ανερμάτιστα δέ ηθικώς καί θρησκευτικώς ώς έκ τής ανατροφής, καί κοινωνικώς δέ πολλάκις άξεστα, διερχόμενα αβρόχοις ποσίν ώς επί τό πολύ τά γυμνάσια τού κράτους, έξ ών απολύονται συνήθως δι’απειλών καί ύβρεων, εισέρχονται είς τό Πανεπιστήμιον «μέ τά τσαρούχια» τό δή λεγόμενον, όπου φυσιούνται καί εξάπτονται καί τυφούνται, καί αντί νά εγκύπτωσιν είς τήν σπουδήν καί μελέτην τής επιστήμης, μεταβάλλουσι τό ανώτατον εκπαιδευτήριον είς κονίστραν άμουσον καί αηδή άλλοτε μέν φατριαστικών, άλλοτε δέ αγρίων πολιτικών διαδηλώσεων καί οχλαγωγιών καί θορύβων καί ταραχών. Η πολιτική δέ καί κοινωνική παραλυσία έφθασεν είς βαθμόν τοιούτον, ώστε οί μέν καθηγηταί κολακεύουσι τούς φοιτητάς, οί δέ πολιτικοί τούς συνδαυλίζουσιν, οί δημοσιογράφοι τούς εξυμνούσιν, ή εξουσία τούς τρέμει, καί τά μειράκια πανίσχυρα καί παντοδύναμα ούτω γινόμενα, εξανίστανται κατά πάσης αρχής καί επί τέλους στρέφουσι τά κανόνια των καί κατ’αυτής τής κυβερνήσεως καί κατ’αυτού τού θρόνου. Αλλοίμονον είς τήν άφρονα εκείνην κυβέρνησιν, ήτις θελήση νά επέμβη καί νά εφαρμόση τήν ελαχίστην καί απλουστάτην επ’αυτών αστυνομικήν διάταξιν καί ποινήν !»

Βουλή, τύπος, νέοι, γέροντες, άνδρες, γυναίκες, όλοι οί κφήνες τής Κεκροπίας, ού μόνον οί διαθέσιμοι, αλλά πολλάκις καί αυτοί οί έν ενεργεία (έως αυτού έφθασεν ή αηδής καί ακατονόμαστος αύτη τής ελληνικής πολιτείας ακολασία) εξέρχονται έκ τών οικιών καί καφενείων, έκ τών ζαχαροπλαστείων καί τυπογραφείων, έκ τών ανωγείων καί υπογείων, «ώς έθνεα πολλά μελισσάων αδινάων, πέτρης έκ γλαφυρής αεί νέον ερχομενάων», καί εγείρουσι βόμβον φρικώδη μέχρι τρίτου ουρανού, όστις επί τέλους αναγκάζει τήν κυβέρνησιν νά ρίψει τά όπλα, νά κύψει τόν αυχένα, καί νά διέλθη υπό τά καυδιανά δίκρανα τών sui generis καί αμυστάκων τούτων γενιτσάρων καί πραιτωριανών. Ως δ’έξ όνυχος τόν λέοντα, ούτω καί τήν ελληνικήν πολιτείαν ολόκληρον αρκεί νά τεκμηριώση καί μόνον τούτο τό περιστατικόν. Ο κανονισμός τού ελληνικού Πανεπιστημίου είναι αυτός αυτότατος ό τών πλείστων γερμανικών καί όμως πόση καί ποία μεταξύ τούτων καί τού ελληνικού διαφορά ! »

*Ο λέσβιος Δημήτριος Βερναρδάκης (1883-1907), υπήρξε μία από τίς εξοχώτερες πνευματικές μορφές τού προ-περασμένου αιώνος καί προσέφερε ανεκτίμητες υπηρεσίες στήν συγκρότηση τού πνευματικού βίου τών νεωτέρων Ελλήνων Μέγας διδάσκαλος, ιστορικός, φιλόλογος, θεολόγος, δραματικός ποιητής και δημοσιογράφος.  Διετέλεσε καθηγητής τής Γενικής Ιστορίας καί Φιλολογίας στό Πανεπιστήμιον Αθηνών καί Διευθυντής τής Εθνικής Βιβλιοθήκης.  

To βιβλίο του, μόλις ανακάλυψα οτι κυκλοφορεί  σε επανέκδοση ( Διακινητής ΠΙΤΣΙΛΟΣ  Σοφοκλέους, 4 δίπλα στην ΕΤΕ & Χρηματιστήριο )

 (Για την αντιγραφή, Κωνσταντίνος Ι. Παπαζαχαρίου)