Γράφει ο
Νίκος Καλιακμάνης

Οι τρίχες οι οποίες καλύπτουν φυσιολογικά επιφάνειες του ανθρώπου είναι ένα «ταμιευτήριο» πληροφοριών για το κάθε άτομο που δηλώνει → την ηλικία → το φύλο → την εθνικότητα → κοινωνική κατάσταση του ατόμου → τις θρησκευτικές του απόψεις → την προσωπική υγιεινή.

Οι τρίχες κατά λαϊκή παράδοση εκφράζουν «σεξουαλικό συμβολισμό» π.χ. ο δασυτριχισμός σημαίνει αρρενωπότητα στον άνδρα που τον εμφανίζει, ενώ θεωρείται ότι η τρίχες εκφράζουν την κατάσταση του συνόλου οργανισμού του ανθρώπου.

Διάφορα αίτια όπως, : α) μεταβολικά, β) γενετικά, γ) ορμονικά, δ) τροφικά, ε) περιβαλλοντικά επιδρούν και επηρεάζουν το χρώμα των τριχών του σώματος.

Οι αμερικάνοι ξοδεύουν κάθε χρόνο 10x10⁶ δολλάρια για την διατήρηση καλής υγιεινής ειδικά της τριχοφυΐας τους!!! Χαρακτηριστικά το έτος 2004 η ασφαλιστική εταιρεία Lloyd’s του Λονδίνου κάλυψε απώλεια τριχών θώρακος για 1.000.000 λίρες. 

Μία γερμανική παροιμία αναφέρει ότι η κώμη αποτελεί το πλουσιότερο κόσμημα κάθε γυναίκας.

Αντίθετα στην αρχαία Αίγυπτο οι γυναίκες και άνδρες ξύριζαν τα κεφάλια τους και τα κάλυπταν με περούκες.

Οι ιερείς επίσης αναφέρεται ότι έκαναν γενικότερη «αποψίλωση» ξυρίζοντας όλο το σώμα τους ακόμα και φρύδια + βλεφαρίδες.

Ο χρωματισμός των μαλλιών επηρεάζεται από τις εποχές του έτους π.χ. αλλάζει το καλοκαίρι (γίνονται πιο ανοικτού χρωματισμού).

Επίσης αλλαγή του χρώματος των μαλλιών – τριχών σώματος μεταβάλλονται μετά από εφαρμογή χημειοθεραπείας. Στην περίπτωση της χρήσης των χημειοθεραπευτικού imatinib* συμβαίνει το αντίθετο!!!

*Imatinib: Φάρμακο κατά Χρόνιας Μυελογενούς Λευχαιμίας.

Εμφάνιση πρασινωπών αποχρώσεων στα μαλλιά και τρίχες του σώματος μπορεί να συμβεί μετά από μπάνιο σε πισίνα πλούσιας περιεκτικότητας σε χλώριο.

Επίσης αυτό το χρώμα εμφανίζουν οι εργάτες των ορυχείων χαλκού και ορείχαλκου. 

Η τρίχα του ανθρώπου είναι ο δεύτερος γρηγορότερος αναπτυσσόμενος ιστός όλου του οργανισμού. Η τρίχα κεφαλιού μεγαλώνει 0,127 του μέτρου κάθε μήνα (ο μυελός των οστών είναι το πρώτο σύστημα του ανθρώπου που αναπτύσσεται παράλληλα) με την ηλικία γενική ωρίμανση του ατόμου. 

Η Λευκή φυλή εμφανίζει φυσιολογικά «γκρίζα» μαλλιά και τρίχες στα μέσα της 30ετίας.

Η Ασιατική φυλή «γκριζάρει» αργότερα από τα 30 έτη.

Η Μαύρη φυλή «γκριζάρει» στα μέσα των 40 ετών.

Η λαϊκή γνώση αναφέρει ότι το πλύσιμο με χυμό λεμονιού ή ξύδι επαναφέρει το φυσικό χρώμα στα μαλλιά.

Οι άνδρες εμφανίζουν γκρίζο τρίχωμα πριν από τις γυναίκες.

Το κάπνισμα συνδέεται άμεσα με την απώλεια μαλλιών και το «γκριζάρισμα» της κώμης.

Φαίνεται ότι τα τοξικά στοιχεία τα οποία περιέχονται στον καπνό επιδρούν βλαπτικά στο DNA των θυλάκων των τριχών όπως και στα μικρά αιμοφόρα αγγεία, τα οποία τροφοδοτούν την επιδερμίδα και τις τρίχες του δέρματος. 

Επίσης η τριχοφυΐα του στήθους διαφέρει μεταξύ των εθνικοτήτων. Οι πιο έντονες τριχοφυΐες στήθους εμφανίζονται στους άνδρες της Μέσης Ανατολής – Νότιας Ασίας – Ευρωπαϊκής καταγωγής.

Επίσης η εθνικότητα έχει σημασία για την ανάπτυξη τρίχωσης σώματος στις γυναίκες. Έτσι οι γυναίκες καταγόμενες από Ασία και γηγενείς Αμερικανίδες γυναίκες εμφανίζουν λιγότερη τρίχωση από εκείνες της Μέσης Ανατολής και εκ Μεσογείου καταγόμενες διαθέτουν μικρότερο ακόμα βαθμό τρίχωσης. 

Η κάθε τρίχα περιέχει πληθώρα ιχνοστοιχείων (αλουμίνιο – ψευδάργυρο) και η ανάλυση των τριχών έχει χρησιμοποιηθεί για την διάγνωση: α) δηλητηριάσεων από Αρσενικό και Υδράργυρο, β) για έλεγχο χρωμοσωματικό, γ) έλεγχο φαρμάκων, δ) για έλεγχο εξαρτηματικών ουσιών, ε) για ιατροδικαστικούς λόγους (π.χ. βιασμό).

Η ανεπάρκεια λήψεως ιωδίου, η υπολειτουργία του θυρεοειδούς αδένα (υποθυρεοειδισμός) προκαλεί – εμφάνιση ευθραύστων, ξηρών τριχών – όπως και απόπτωση τριχών.

Η κύηση καθιστά τις τρίχες της εγκύου ξηρές – ελαιώδεις – πιο λεπτές. 

Η εμμηνόπαυση, προκαλεί ευθραστότητα τριχών και η καινούργια τριχοφυΐα είναι μικρότερη και αραιότερη.

Επίσης η εμφάνιση περιοχών στο τριχωτό της κεφαλής που έχουν διαφορετικό χρώμα από το υπόλοιπο τρίχωμα της κεφαλής μπορεί να σημαίνει έλλειψη πρωτεΐνης και σιδήρου (πολύ συχνά εμφανίζεται στα παιδιά των υποανάπτυκτων χωρών) ενώ η ελκώδη κολίτιδα όπως και το ευερέθιστο έντερο ακόμα και η anorexia nevrosia μπορεί να προκαλέσει αύτη τη «διχρωμία» των τριχών της κεφαλής.

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΡΙΧΟΦΥΪΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΩΜΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ – ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΑΥΤΩΝ ΜΕ ΔΙΑΦΟΡΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

• ΣΥΝΔΡΟΜΟ KLINEFELTER’S (σ.Κ.)

Χρωμοσωμική ανωμαλία η οποία χαρακτηρίζεται από την παρουσία 3x Χρωμοσώματος (xxx αντί κανονικού xx). Παρά την παρουσία του παραπάνω γεννητικού χρωμοσώματος οι «super men!!!» αυτοί εμφανίζουν μικρούς όρχεις, γυναικομαστία, αχλαδοειδή σωματοδομή, μακρά άκρα, ελάττωση τεστοστερόνης. Συχνότητα 1:500.

Σημείωση: Οι άνδρες με σ.Κ. εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης και αυτοάνοσων νόσων όπως Ρευματοειδή αρθρίτιδα – Συστηματικό Ερυθηματώδη Λύκο (Σ.Ε.Λ.). Εμφανίζουν επίσης κίνδυνο για καρκίνο μαστού, όρχεων, παθήσεις πνευμόνων και εξωγοναδικών όγκου εκ γεννητικών κυττάρων οι οποίοι θεωρούνται προκαρκινωματώδεις.

Το σύνδρομο σ.Κ. αναφέρεται εδώ γιατί συνοδεύεται από μειωμένη τριχοφυΐα προσώπου, στήθους, μασχάλης, εφηβαίου.

• ΝΟΣΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΗ ΑΔΕΝΑ

Απόπτωση των φρυδιών και βλεφάρων (ορίζεται σαν madavrosis = madaros: εξηγείται στα ελληνικά σαν φαλακρός) παρατηρείται στα ν. Hashimoto (αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα).

Ενώ η πρόωρη λεύκανση των τριχών της κεφαλής εμφανίζεται στη ν. Grave’s (αυτοάνοση νόσος με υπερθυρεοειδισμό).

• ΜΕΓΑΛΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ

Μπορεί να συνοδεύεται από πρόωρη εμφάνιση γκρίζων μαλλιών.

• ΛΕΥΚΗ

Συνοδεύεται από πρόωρη εμφάνιση γκρίζων μαλλιών. Βέβαια στατιστικά 1 στους 3 ασθενείς με λεύκη εμφανίζουν παθήσεις θυρεοειδή.

• ΓΥΡΟΕΙΔΗΣ ΑΛΩΠΕΚΙΑ

Η οποία χαρακτηρίζεται από τοπική απώλεια τριχών μερικές φορές συνοδεύεται από γκρίζα απόχρωση των μαλλιών που έχουν απομείνει.

• ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ – ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

Αυξημένος κίνδυνος καρδιακών νοσημάτων και Σακχαρώδη Διαβήτη (εμφρακτό μυοκαρδίου) εμφανίζεται στα άτομα που εμφανίζουν πρόωρη λεύκανση του τριχωτού της κεφαλής τους.

• Επίσης πρόωρη λεύκανση τριχών κεφαλής αναφέρεται στο Ca στομάχου.

• Επίσης το ΚΑΠΝΙΣΜΑ αναφέρεται ότι προκαλεί απώλεια τριχωτού κεφαλής και τριχοφυΐας και εμφάνιση πρόωρα γκρίζων μαλλιών και κώμης. Πιστεύεται ότι τα τοξικά συστατικά του καπνού επιδρούν βλαπτικά στο DNA των θυλάκων των τριχών όπως και στα τριχοειδή αγγεία τα οποία αρδεύουν την περιοχή τριχωτού κεφαλής.

• Απώλεια τοπική στο τριχωτό της κεφαλής παρατηρείται στην ΟΥΛΩΔΗ ΑΛΩΠΕΚΙΑ όπου οι τρίχες καταστρέφονται ολοκληρωτικά και αντικαθίστανται από ουλώδη ιστό. Το είδος της αλωπεκίας αυτής μπορεί αν προέλθει από εγκαύματα είτε από μικροβιακή ή λοιμώξεις από μύκητες (π.χ. δερματόφυτο).

• Αλωπεκία επίσης της κεφαλής συνοδεύει πολύ συχνά τον ΔΙΣΚΟΕΙΔΗ ΕΡΥΘΗΜΑΤΩΔΗ ΛΥΚΟ* όπου ο εντοπισμός στην επιδερμίδα είναι συχνός. Προσβάλλει συνήθως η νόσος νεαρά κορίτσια.

*ΔΙΣΚΟΕΙΔΗΣ ΕΡΥΘΗΜΑΤΩΔΗΣ ΛΥΚΟΣ (ΔΛΕ): Χρόνια δερματοπάθεια η οποία χαρακτηρίζεται από περιοδικές οξείες εμφανίσεις φολιδωτικού, ερυθρού, κηλιδώδους εξανθήματος.

Ο ΔΛΕ έχει αυτοάνοσο υπόστρωμα στο οποίο συμμετέχουν τα Β και Τ κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος με τελική κατάληξη την καταστροφή των κυττάρων της βασικής στοιβάδας του δέρματος. Συνοδεύει ποσοστό 5% - 30% των ατόμων που πάσχουν από Συστηματικό Ερυθηματώδη Λύκο (Σ.Ε.Λ.) (ιδιαίτερα σε αυτούς που καπνίζουν) αλλά εμφανίζεται και μεμονωμένα. Θεραπεία : Τοπική. 

Η απώλεια των τριχών του εφηβαίου όπως και η αλλοίωση της σύστασής τους (γίνονται πιο λεπτές) αποτελεί φυσικό σημείο γήρανσης. Συμβαίνει στις γυναίκες περισσότερο και λιγότερη αντιληπτή στους άνδρες η απώλεια αυτή η οποία αποδίδεται στη μείωση των οιστρογόνων (σύνηθες στοιχείο εμμηνόπαυσης).

Πάντως αραίωση των τριχών του εφηβαίου όπως και των τριχών της μασχάλης μπορεί να οφείλεται σε ανεπάρκεια της υπόφυσης και στη νόσο Addison’s. 

Το Stress σε οξεία ή χρόνια μορφή μπορεί να προκαλέσει αλλοίωση του χρώματος των τριχών (αχρωμοτριχία) σε φυσιολογικά άτομα.

Παραδείγματα εμφάνισης άσπρης κώμης μετά έντονου stress είναι ο επιζήσας του ναυαγίου του Τιτανικού Harold Bride και πολιτικοί (Bill Clinton – Barack Obama).

Ειδικές δίαιτες οι οποίες περιέχουν βιταμίνες βελτιωτικά γεύσης – πρωτεΐνες μπορεί να προκαλέσουν αλλαγή χρώματος των τριχών κυρίως κεφαλής προς την γκρίζα απόχρωση.

Επίσης γκριζάρισμα μαλλιών έχει εμφανιστεί μετά από φλεγμονώδη παρατεταμένα νοσήματα και μετά από χημειοθεραπεία.

Επίσης το χρώμα των τριχών αλλάζει μετά θάνατο. Αυτό αποδίδεται στην ταχύτερη αποδόμηση - οξείδωση της ουσίας φεομελανίνης η οποία αποτελεί φυσιολογικό συστατικό των τριχών. Στη διεργασία αυτή οφείλεται η κόκκινη απόχρωση των τριχών στις μούμιες της Αιγύπτου.

Επίσης η αλλαγή του χρώματος των τριχών εξαρτάται και από έδαφος της ταφής (ταχύτετα συμβαίνει σε περιβάλλον ξύλου ή πλαστικού καλύμματος).

Η περισσεία ανδρογόνων προκαλεί τον ΔΑΣΥΤΡΙΧΙΣΜΟ ο οποίος συμβαίνει σε άνδρες και γυναίκες όπου η βαριά μπάσα φωνή, μικρά στήθη, αυξημένο μέγεθος κλειτορίδας με φανερή παρουσία σκούρων-ανθεκτικών τριχών στα μάγουλα – στήθος – χείλη – γλουτούς – αυτιά – πρόσωπα – γύρω από τους μαστούς, υπό μορφή συστάδων δημιουργεί στις γυναίκες την εικόνα της ΑΡΡΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ.

Επίσης Δασυτριχισμός παρατηρείται και στην παχυσαρκία – ακρομεγαλία – σύνδρομο Cushing’s – παραγωγή υπέρμετρου ποσού κορτιζόλης. Εμφανίζεται συνήθως στα 20 – 50έτη οφείλεται σε υπερλειτουργία των επινεφριδίων.

Εκσεσημασμένη τριχοφυΐα αποτελεί σημείο της ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ: νόσος η οποία υπερδιαγνώσκεται ή υποδιαγνώσκεται σε γυναίκες παραγωγικής περιόδου.

Συνοδεύεται από ακμή προσώπου – παχυσαρκία – διαταραχές περιόδου.

Θεωρητικώς οι γυναίκες με την υπέρμετρη αύξηση των ανδρογόνων που χαρακτηρίζει το σύνδρομο υπόκεινται σε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου μήτρας – ανάπτυξης αντίστασης στην ινσουλίνη – αύξηση χοληστερόλης – επιρρέπεια προς καρδιαγγειακά νοσήματα.

Επίσης αύξηση τριχοφυΐας παρατηρείται στις κύστεις ωοθήκης : κύστεις που συμβαίνουν κατά την σεξουαλική ωρίμανση κάθε γυναίκας δεν είναι κακοήθεις. Η ύπαρξη όμως κύστεων ωοθηκών σε μεγαλύτερης ηλικίας γυναίκες πρέπει να παρακολουθούνται. 

Η υπερτρίχωση σημαίνει αύξηση της ποσότητας της φυσιολογικής τριχοφυΐας τοπικά ή γενικά. 

Περιλαμβάνει μη ανδρογενετική αύξηση τριχοφυΐας και προκαλείται από φάρμακα είτε από συστηματικές νόσους (βλέπε Πίνακα 1).

*Κ.Ν.Σ.: Κεντρικό Νευρικό Σύστημα.

**H.I.V.: Προκαλεί AIDs.

***Finasteride: Χορηγείται για αποκατάσταση της τριχοφυΐας αλλά και για καλοήθη υπερτροφία προστάτου. ΠΡΟΣΟΧΗ, επηρεάζει αυξητικά την εξέταση P.S.A. Prostatic Specific Antigen που ειδικό προστατικό αντιγόνο. Εξετάζεται για πρόκληση Ca προστάτου και φλεγμονή αυτού.

Ref. : - Merck Man 19^th ed.

- Body Sigus 2008