I.     Η αξιοπρέπεια του ανθρώπου

ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ που κατοχυρώνουν ευθέως το απαραβίαστο της αξιοπρέπειας του ανθρώπου, καθιερώνουν συγχρόνως και την υποχρέωση του αντίστοιχου κράτους να σέβεται και να προστατεύει ό, τι αποτελεί περιεχόμενο της αξιοπρέπειας αυτής. Τέτοια ρητή διάταξη περιέχουν, π.χ., το γερμανικό Σύνταγμα, άρθρο 1, § 1, καθώς και το ελληνικό, άρθρο 2 § 1. Θεωρώ, όμως, ότι ο σεβασμός και η προστασία της αξιοπρέπειας του ανθρώπου συνάγονται, εμμέσως πλην σαφώς, και στις έννομες εκείνες τάξεις που νομολογιακώς έχουν καθιερώσει την αξιοπρέπεια του ανθρώπου, όπως συμβαίνει και στη Γαλλία1.

α) Ο σεβασμός της αξιοπρέπειας

Ο σεβασμός της αξιοπρέπειας αναφέρεται, κατά πρώτον, σε δράση των πολιτειακών οργάνων, τα οποία, σύμφωνα με τη συνταγματική επιταγή, είναι υποχρεωμένα, κατά την άσκηση της αρμοδιότητάς τους, να μη παραβιάζουν την αξιοπρέπεια του όποιου ανθρώπου που εμπίπτει στο πεδίον εφαρμογής της συγκεκριμένης εννόμου τάξεως. Με άλλες λέξεις, οφείλουν να απέχουν από κάθε ενέργεια που προσβάλλει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Θα πρέπει να θεωρηθεί ότι στην επιταγή αυτή υπάγονται, πλην των διοικητικών οργάνων, το νομοθετικό όργανο αλλά και τα όργανα της δικαστικής εξουσίας, τα οποί- α, ούτως, είναι υποχρεωμένα να μην εφαρμόζουν, ως αντισυνταγματικό, τον κανόνα δικαίου (αφηρημένο ή ατομικό) που θίγει εκδήλωση της αξιοπρέπειας του ανθρώπου.

Πάντως, κάθε θεμιτός περιορισμός επί μέρους ατομικού δικαιώματος δεν θεωρείται ότι προσβάλλει την αξιοπρέπεια. Όμως, η σύλληψη και η προφυλάκιση, καθώς και η νομότυπη έρευνα μέσα σε κατοικία, με την διευρυμένη έννοια του όρου αυτού, οπωσδήποτε προσβάλλουν την αξιοπρέπεια, αλλά δεν τίθεται ζήτημα, εφόσον οι επεμβάσεις

* Ο κ. Πέτρος Ι. Παραράς είναι Επίτιμος Αντιπρόεδρος Συμβουλίου της Επικρατείας, Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου.

1.Κατά τα κύρια σημεία της, η μελέτη αυτή –«Le droit à la sécurité»– δημοσιεύθηκε στον Τόμο, L’ homme dans la société internationale. Mélanges en hommage au Professeur Paul Tavernier, Bruylant, Bruxelles 2013, σ. 889-898 = Π. Παραρά, Res Publica II. Δικαιώματα του Ανθρώπου. Η Ευρωπαϊκή Διάστα- ση, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα-Θεσ/κη 2014, σ. 619 επ. Εδώ έχουν προστεθεί ωρισμένες σκέψεις και περαι- τέρω παραπομπές. Βλ., επίσης, Π. Παραρά, Το δικαίωμα των πολιτών στην ασφάλεια, ΤΟ ΒΗΜΑ (20.1.2005), σ. Α7. Βλ. την απόφαση του Conseil constitutionnel 94-343/344 DC της 27.7.1994 (νόμοι περί βιοηθικής).