Γράφει ο
Κίμων Στεριώτης

Η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα που υπέγραψε τη Συνθήκη της Λατινικής Νομισματικής Ένωσης με τα τέσσερα ιδρυτικά μέλη της.

Η σχετική Συνθήκη υπεγράφη από την Ελλάδα στις 10 Απριλίου 1867 μαζί με τα άλλα ιδρυτικά μέλη της Ένωσης: τη Γαλλία, Ιταλία, το Βέλγιο και την Ελβετία.

Η... "Ελλάδα της Μελούνας" ήθελε να ενταχθεί σε μια Νομισματική Ένωση με χώρες - μέλη που είχαν ισχυρές τράπεζες για να προετοιμάσει το έδαφος του Οικονομικού Εκσυγχρονισμού της και πλήρους ανανέωσης του Πολεμικού Δυναμικού της απέναντι σε μια πολεμικά πανίσχυρη αλλά οικονομικά καθυστερημένη Οθωμανική Αυτοκρατορία!!!!

Χρειάσθηκε πάρα πολύ χρόνος για να πετύχει το Ακατόρθωτο και αντιμετωπίζοντας μεγάλες πολιτικές και οικονομικές κρίσεις...

Εάν δεν τα είχε επιτύχει αυτά η "Ελλαδίτσα" ίσως να την είχε καταπιεί η Τουρκία ή να ήταν ένα ασήμαντο κρατίδιο μέχρι τη Λαμία....

Αυτό που αγνοούν, δυστυχώς, πολλοί σήμερα είναι ότι, πολλές δεκαετίες πριν από την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωζώνη και στη Νομισματική Ένωση η οικονομικά καθυστερημένη Ελλάδα του Όθωνα και του Γεωργίου του Α΄ κατάφερε μεγάλες θυσίες να ενταχθεί στη Λατινική Νομισματική Ένωση που είχαν συστήσει η Γαλλία, Ιταλία, το Βέλγιο και η Ελβετία...

ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΧΡΥΣΗΣ ΛΙΡΑΣ

Η Λατινική Νομισματική Ένωση είχε ιδρυθεί στις 23 Δεκεμβρίου 1865 και άρχισε να λειτουργεί την 1η Αυγούστου 1866 από τις τέσσερις ανωτέρω χώρες - μέλη που επεδίωκαν να πετύχουν τους εξής κεντρικούς στόχους:

- Δημιουργία ενός Σταθερού Μηχανισμού Συναλλαγματικών Ισοτιμιών που θα επέτρεπε τον διακανονισμό εμπορικών και χρηματοοικονομικών συναλλαγών μεταξύ των χωρών - μελών της Λατινικής Νομισματικής Ένωσης (ΛΝΕ).

- Ανάπτυξη του Εμπορίου μεταξύ γειτονικών χωρών μέσα σε συνθήκες συναλλαγματικής σταθερότητας.

- Υπολογισμό με μεγάλη ακρίβεια των χρεοπιστώσεων από συναπτόμενα δάνεια με βάση μια σταθερή ισοτιμία.

- Αποτροπή μεταβολής εμπορικών και οικονομικών κρίσεων σε συναλλαγματικές κρίσεις, που αποτελούσαν "μάστιγες" εκείνη την εποχή…

Θα πρέπει να επισημανθεί ότι, η Βρετανία δεν μπήκε στη ΛΝΕ, καθώς η αγγλική λίρα ήταν εξαιρετικά ισχυρό και διεθνώς αποδεκτό μέσο διεθνών χρηματοοικονομικών και εμπορικών συναλλαγών.

Ήταν η εποχή που αναπτύσσονταν με γρήγορους ρυθμούς το διεθνές εμπόριο, οι διεθνείς ναυτιλιακές μεταφορές, η αποικιοκρατία, οι μεταφορές πρώτων υλών από αποικίες στα βιομηχανικά κέντρα κλπ.

Για όλους αυτούς τους λόγους η ταχεία διεθνής ανάπτυξη επέβαλε απλοποιήσεις και σταθερότητα στις διεθνές νομισματικές συναλλαγές και στις μετακινήσεις διεθνών κεφαλαίων,

Αυτές οι ανάγκες επέβαλαν τη δημιουργία της Λατινικής Νομισματικής Ένωσης ως αντίβαρό της πανίσχυρης χρυσής λίρας....

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΜΕΤΑΛΛΙΣΜΟΥ

Η λειτουργία της ΛΝΕ βασιζόταν σε μια σταθερή σχέση ανταλλαγής συγκεκριμένης ποσότητας χρυσού και αργύρου με αναλογία 15.5 προς 1 για βάρη 4.5 γραμ. αργύρου ή 0.290322 γραμ. καθαρού χρυσού.

Με τη Συμφωνία ΛΝΕ η κάθε χώρα μέλος ή συνδεδεμένη χώρα θα έπρεπε να εκδώσει και να διαθέτει σε κυκλοφορία χρυσά και αργυρά νομίσματα.

Σε ότι αφορά τη δραχμή θα πρέπει να υπογραμμισθεί ότι η Ελλάδα είχε εμπειρίες από το διμεταλλισμό με την εισαγωγή από το 1833 της δραχμής - σε αντικατάσταση του "φοίνικα" - και με την έκδοση σε δραχμών σε άργυρο και χρυσό, τα αποκαλούμενα "Οθώνεια", που είχαν κατασκευασθεί στη Βαυαρία.

Η δραχμή είχε βάρος 4,477 γραμμάρια απ’ τα οποία τα 4,029 γραμμάρια ήσαν καθαρό ασήμι και τα 0,448 χαλκός. Η ισοτιμία της δραχμής ορίστηκε στα 0,895 του γαλλικού χρυσού φράγκου. Δηλαδή στην πράξη η δραχμή στηριζόταν στο διμεταλλισμό με βάση μια σχέση ανταλλαγής των δύο πολύτιμων μετάλλων. Μετά την κοπή και κυκλοφορία των νέων νομισμάτων από τον Αύγουστο 1833 απαγορεύθηκε η κυκλοφορία και αποδοχή τουρκκών νομισμάτων.

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΔΡΑΧΜΗΣ

Η προσαρμογή της Δραχμής στη ΛΝΕ αποδείχθηκε .ότι δεν ήταν καθόλου εύκολη υπόθεση….

Οι λόγοι ήσαν οι εξής:

1) Οι σχέσεις ανταλλαγής χρυσών και αργυρών νομισμάτων μεταβάλλονταν ανάλογα με τις μεταβολές της παγκόσμιας παραγωγής και των διακυμάνσεων αποθεμάτων των δύο αυτών πολύτιμων μετάλλων.

2) Η Ελλάδα είχε μόνιμα μεγάλα προβλήματα από τα ελλείμματα των Κρατικών Προϋπολογισμών.

3) Οι οικονομικές κρίσεις ήσαν συχνές μέχρι και την πτώχευση της Ελλάδας το 1893 και τον αποκλεισμό της χώρας από τις μεγάλες κεφαλαιαγορές μετά και την αδυναμία της να αποπληρώνει ομαλά το Εξωτερικό Χρέος της.

4) Ο ατυχής πόλεμος με την Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1997 κατέφερε καίριο πλήγμα στις προσπάθειες για πλήρη ένταξη στη ΛΝΕ.

Παρά τις αποτυχίες πρέπει να υπογραμμισθούν τα ακόλουθα:

1) Η Ελλάδα αν και περισσότερο οικονομικά καθυστερημένη χώρα και με μια έντονα κλειστή αγροτική οικονομία, διέθετε ένα μεγάλο εμπορικό στόλο που είχε ανάγκες από ένα σταθερό νόμισμα.

2) Οι πολεμικοί εξοπλισμοί της "μικρής Ελλάδας" απαιτούσαν πολύ μεγάλα δάνεια και διεθνή αξιοπιστία για να έχει ασφαλή τα σύνορά της.

3) Η μεγάλη αύξηση των εξαγωγών σταφίδας επέβαλε την αύξηση της συναλλαγματικής σταθερότητας.

4) Τα μεγάλα κύματα μετανάστευσής προκάλεσαν μεγάλες εισροές αποταμιεύσεων Ελλήνων μεταναστών, οι οποίες έπρεπε να έχουν εξασφαλισμένη συναλλαγματική σταθερότητα για να μην απομειωθούν σε αγοραστική αξία.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

Τελικά η ένταξη της δραχμής στη ΛΝΕ επετεύχθη τον Μάρτιο 1910, σχεδόν μια δεκαετία μετά την επιβολή στην Ελλάδα και λειτουργία του Διεθνούς Ελέγχου το 1898.

Καθοριστικό ρόλο στην ομαλή και επιτυχημένη ένταξη στη ΛΝΕ έπαιξε η Εθνική Τράπεζα που αποτελούσε στην ουσία και την κεντρική τράπεζα της χώρας.

Οι κύριες ενέργειες των διοικήσεων της Εθνικής Τράπεζας ήσαν:

1) Διαπραγματεύσεις για καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία (4.000.000 τουρκικές λίρες).

2) Συμφωνία με τους δανειστές για ομαλή αποπληρωμή του Διεθνούς Χρέους που είχε συσσωρευθεί.

3) Έκδοση μεγάλου δανείου 6.000.000 δραχμών με το μεγαλύτερο μέρος (4.000.000) να καλύπτεται από την Εθνική Τράπεζα.

4) Εφαρμογή προγράμματος Δημοσιονομικής Εξυγίανσης που αποκαθιστά σταδιακά τη διεθνή πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας.

Μετά από όλες αυτές τις πολιτικές, το 1909 αποκαθίσταται πλήρως η ισοτιμία του ελληνικού νομίσματος προς το χρυσό και θεσπίζονται το 1910 οι νόμοι:

Νόμος ΓΧΜΑ, που εισήγαγε το τότε νέο σύστημα του κανόνα χρυσού- συναλλάγματος, αντί της αναγκαστικής κυκλοφορίας και του χρυσού κανόνα που εφαρμόζονταν διεθνώς μέχρι τότε

και

Νόμος ΓΧΜΒ, που προώθησε την προσαρμογή στους όρους της Σύμβασης του Ελληνικού Κράτους με τη ΛΝΕ στη συνδιάσκεψη του 1908.

Με τους ανωτέρω Νόμους το Κράτος εξασφάλισε νέα δάνεια με πολύ καλούς όρους τα οποία επέτρεψαν στην Ελλάδα να πραγματοποιήσει με απόλυτη επιτυχία και να νικήσει στους δύο βαλκανικούς πολέμους που ακολούθησαν…

Ωστόσο, με το ξέσπασμα του Παγκοσμίου Πολέμου το 1914 διαλύθηκε η Λατινική Νομισματική Ένωση και η αποκατάσταση συναλλαγματικής σταθερότητας στην Ευρώπη και στην Ελλάδα εξασφαλίσθηκε μετά το 1932 και μέχρι το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο…

Εντούτοις, ακόμη και μετά τη διάλυση της ΛΝΕ η Ελλάδα εξακολούθησε να δανείζεται με απόλυτη επιτυχία, μέχρις ότου οι Αγγλογάλλοι απέκλεισαν από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές την Ελλάδα προκειμένου να ενισχύσουν τους Νεότουρκους και να μην υλοποιηθεί ποτέ η Συνθήκη των Σεβρών.....