Γράφει ο
Αθανάσιος Μπουρούνης

Με τις πυρηνικές αντιδράσεις που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της έκρηξης μιας πυρηνικής βόμβας, παράγονται ακτινοβολίες α, β, γ, νετρόνια και ένα πλήθος ραδιενεργών πυρήνων. Τα νετρόνια που απορροφώνται    από τον αέρα, τον κάνουν ραδιενεργό. Επίσης όταν τα νετρόνια προσπέσουν στα διάφορα υλικά του εδάφους, τα κάνουν και αυτά ραδιενεργά.

Με την άνοδο της πύρινης σφαίρας, που δημιουργείται από την πυρηνική έκρηξη, και τους ισχυρούς ανέμους που την συνοδεύουν, ανέρχονται ταυτόχρονα και τα διάφορα υλικά του εδάφους, με τη μορφή αερίου υψηλής θερμοκρασίας.

Έτσι η αρχική ραδιενέργεια που παράγεται από την έκρηξη, εμπλουτίζεται επιπρόσθετα με τους ραδιενεργούς πυρήνες που προέρχονται από το έδαφος.

Η πύρινη σφαίρα με την άνοδό της στα υψηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας, αρχίζει να ψύχεται. Τότε μέρος από τα αέρια του ραδιενεργού νέφους συμπυκνώνεται, σχηματίζονται δηλαδή μικρές σταγόνες. Οι σταγόνες αυτές σχηματίζονται κυρίως γύρω από τα σωματίδια της σκόνης και τους άλλους κόκκους που συμπαρασύρονται από το έδαφος.

Με την άνοδο του νέφους, τα σταγονίδια στερεοποιούνται και παρασύρονται από το ραδιενεργό νέφος. Το ραδιενεργό νέφος σταματά να ανέρχεται όταν η βάση του βρίσκεται σε ύψος 12 έως 15 χιλιόμετρα πάνω από το έδαφος και η κορυφή του σε ύψος 30 χιλιομέτρων. Η ακτίνα της βάσης του είναι περίπου 50 χιλιόμετρα.

Τα πιο βαριά μέταλλα που αποτελούν το ραδιενεργό νέφος χρειάζονται γύρω στα 20 λεπτά για να φτάσουν από τη βάση του νέφους στο έδαφος. Ο χρόνος αυτός είναι αρκετά μεγάλος για να παρασυρθούν τα ραδιενεργά αυτά σωματίδια από τους ανέμους και έτσι η πολύ επικίνδυνη ζώνη ραδιενέργειας, καλύπτει μια έκταση 300 χιλιομέτρων μήκους και 70 χιλιομέτρων πλάτους, για μια έκρηξη στο έδαφος ισχύος 15 μεγατόνων.

Από τα παραπάνω βλέπουμε ότι δεν αρκεί να μην πέσουν στη χώρα μας πυρηνικές βόμβες, αλλά πρέπει να πέσουν σε απόσταση τουλάχιστον 300 χιλιομέτρων από τα σύνορά μας για να μη βρισκόμαστε στη θανατηφόρο περιοχή της ραδιενέργειας.

Σε έναν ολοκληρωτικό πυρηνικό πόλεμο, όσο λίγες πυρηνικές βόμβες και αν χρησιμοποιηθούν, δεν μπορεί καμία χώρα να μείνει χωρίς συνέπειες από τη ραδιενέργεια.

Τα αποτελέσματα της ραδιενέργειας ή ακριβέστερα των ιονιζουσών ακτινοβολιών στον άνθρωπο και στους άλλους ζωντανούς οργανισμούς, εξαρτώνται από την ποσότητα και το είδος της ραδιενέργειας, όπως και από το πόσο γερός είναι ο οργανισμός.

Επίσης εξαρτάται σε πόσο χρόνο πήρε αυτή τη δόση ένας οργανισμός.

Όμως και οι μικρές ακόμα δόσεις της ραδιενέργειας, έχουν σαν συνέπεια την αυξημένη πιθανότητα προσβολής από λευχαιμία, καρκίνο του θυρεοειδούς, των οστών, του στήθους και των πνευμόνων.

Η λευχαιμία παρουσιάζει αιχμή  στα 6 χρόνια μετά την προσβολή από ραδιενέργεια. Οι άλλες μορφές καρκίνου παρουσιάζουν αύξηση μετά από περίοδο 20-25 χρόνων.

Οι απόγονοι αυτών που προσβάλλονται από ραδιενέργεια, έχουν μεγάλη πιθανότητα να γεννηθούν με γενετικές ανωμαλίες. Οι τερατογενέσεις, συμβαίνουν μέχρι και 30 γενεές.

Πυρηνικός χειμώνας

Πριν από πολλά χρόνια, οι μελέτες για τα μακροχρόνια αποτελέσματα ενός πυρηνικού πολέμου, είχαν περιοριστεί στη ραδιενεργό μόλυνση της ατμόσφαιρας.

Τις τελευταίες δεκαετίες όμως, εμφανίστηκε μια άλλη διάσταση.   Είναι οι κλιματολογικές και οικολογικές συνέπειες ενός τέτοιου πολέμου.

Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι μετά από ένα περιορισμένο πυρηνικό πόλεμο, η σκόνη από τις εκρήξεις εδάφους, οι υδρατμοί από τις εκρήξεις στη θάλασσα,  το διοξείδιο του άνθρακα και η καπνιά που θα προέλθουν από τις πυρκαγιές στα δάση, θα είναι τέτοιας έκτασης, ώστε μόνο ένα μικρό ποσοστό, γύρω στο 1% του ηλιακού φωτός θα μπορεί να φτάσει στη Γη.

Για μήνες θα επικρατεί σκοτάδι και η Γη θα παγώσει, μέχρι ακόμη και στις τροπικές περιοχές.

Η μείωση του φωτός που δέχεται η Γη, θα οδηγήσει στην καταστροφή του φυτοπλαγκτόν και ζωοπλαγκτού, με αποτέλεσμα την εξαφάνιση της ιχθυοπαραγωγής.

Την ίδια τύχη θα έχει και η γεωργική παραγωγή, λόγω του ότι για την ανάπτυξη των φυτικών οργανισμών,  είναι απαραίτητο το φως.

Επίσης το στρώμα του όζοντος της ατμόσφαιρας θα αραιώσει αρκετά, ακόμα και σε έναν πυρηνικό πόλεμο που θα διεξαχθεί σε μια περιορισμένη περιοχή της Γης.

Η υπεριώδης ακτινοβολία που θα φτάνει στη Γη σε μεγαλύτερη ποσότητα, λόγω της καταστροφής του στρώματος του όζοντος και η υπό το μηδέν θερμοκρασία, θα συμπληρώνουν τα αποτελέσματα της έλλειψης του φωτός.

Αν συνυπολογιστεί η φόρτιση της ατμόσφαιρας με την καπνιά και το διοξείδιο του άνθρακα από τις πυρκαγιές στις αποθήκες καυσίμων, τα πηγάδια πετρελαίου και φυσικού αερίου, καταλαβαίνουμε ότι  θα επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο η κατάσταση.  

Το γενικό συμπέρασμα δύο επιστημονικών συσκέψεων που έγιναν στις αρχές του Δεκεμβρίου του 1983 στο Σαν Φρανσίσκο και την Ουάσιγκτον ήταν:  

Σε έναν μεγάλης κλίμακας πυρηνικό πόλεμο, το ανθρώπινο γένος θα εξαφανιστεί. Στην καλύτερη περίπτωση, θα επιστρέψουμε στην εποχή των σπηλαίων.

Βιβλιογραφία

Ανδρέας Κ. Θεοφίλου. Πυρηνικά Όπλα. «ΕΠΕΔΙΚΑ». Αθήνα 1985.

-Ο κ. Αθανάσιος Μπουρούνης είναι Επίτιμος Δ/ντής Σχολικής Μονάδας Δ.Ε.