27 Οκτωβρίου 2026
Νίκος Καλλιακμάνης
Η Φ.Α.Μ. είναι κοινή λοίμωξη. Εμφανίζεται συνήθως στο τέλος του χειμώνα και αρχή της άνοιξης.
Η μετάδοση της νόσου στην ιογενή αλλά και στρεπτοκοκκική μορφή της γίνεται κυρίως με επαφή χεριών, ρινικές εκκρίσεις και λιγότερο με στοματική επαφή. Χρόνος επώασης συνήθως είναι 24-72 ώρες.
Τα αίτια φαίνονται στους πίνακες 1 και 2.
Πίνακας 1 – Μικρόβια που προκαλούν Φ.Α.Μ. | |
Παθογόνα | Συμπτώματα - νόσοι |
| Αμυγδαλίτιδα – οστρακιά |
| Αμυγδαλίτιδα – εξάνθημα |
| Αμυγδαλίτιδα |
| Διφθερίτιδα |
| Οστρακοειδές εξάνθημα |
| Εντεροκολίτιδα |
| Πανώλη |
| Τουλαραιμία |
| Κινάγχη Vincent |
* Κυριότερα αίτια Φ.Α.Μ
Πίνακας 2 – Ιοί που προκαλούν φαρυγγοαμυγδαλίτιδα | |
Παθογόνα αίτια | Συμπτώματα - Νόσοι |
| Κοινό κρυολόγημα |
| Κοινό κρυολόγημα |
| Οξεία νόσος αναπνευστικού |
| Ουλοστοματίτιδα |
| Κοινό κρυολόγημα |
| Ερπητική κυνάγχη (Herpangina) |
| Λοιμώδη μονοπυρήνωση |
| C.M.V. μονοπυρήνωση |
| H.I.V. πρωτολοίμωξη |
| Γρίππη |
* H.S.V. = ιός απλού έρπητα.
* C.M.V. = κυτταρομεγαλοϊός.
* H.I.V. = ιός AIDS.
* Influenza A, B = ιός γρίππης Α, Β.
Διαγνωστικά κριτήρια μεταξύ της Φ.Α.Μ.Σ. από κοινά αίτια και της Φ.Α.Μ.Σ. από στρεπτόκοκκο στηρίζονται στα κριτήρια Centor (πίνακας 3).
Παρουσία 3 ή 4 κριτηρίων σε ενήλικες έχει προγνωστική αξία (40-60%) θετική. Αντίθετα η απουσία 3 ή 4 κριτηρίων σε ενήλικες έχει αρνητική προγνωστική αξία (80%). Πρόσφατα τροποποιήθηκε η βαθμολογία τους βλ. πίνακα 4.
Πίνακας 3 – Κριτήρια Centor | ||
Κλασικά κριτήρια | Τροποποιημένη βαθμολόγηση | Βαθμοί |
Εξίδρωμα στις αμυγδαλές | Διόγκωση ή εξίδρωμα αμυγδαλών | 1 |
Ευαίσθητοι, διογκωμένοι τραχηλικοί λεμφαδένες | Ευαίσθητοι διογκωμένοι λεμφαδένες | 1 |
Απουσία βήχα (και ρινίτιδας) | Απουσία βήχα | 1 |
Πυρετός | Θερμοκρασία <38οC – 39oC | 1 |
Ηλικία | 3-14 ετών | 1 |
| 15-45 ετών | 0 |
| >45 ετών | -1 |
Πίνακας 4 – Προτεινόμενη αντιμετώπιση φαρυγγοαμυγδαλίτιδας | ||
Βαθμολογία | Κίνδυνος για λοίμωξη από S. pyogenes | Αντιμετώπιση |
≤ 0 | 1 – 2,5% | Όχι αντιβιωτικά, όχι έλεγχος |
1 | 5 – 10% | Έλεγχος |
2 | 11 – 17% | Strept. Test → Θεραπεία |
3 | 28 – 35% | Strept. Test → Θεραπεία |
≥ 4 | 51 – 53% | Θεραπεία |
Σημείωση : Η ASTO* δεν πρέπει να γίνεται σαν εξέταση ρουτίνας.
Είναι χρήσιμο μόνο σαν έλασσον κριτήριο του ρευματικού πυρετού και των φορέων της φαρυγγοαμυγδαλίτιδας από στρεπτόκοκκο.
Ευρεθείσα υψηλή τιμή μπορεί να οφείλεται σε προηγηθείσα λοίμωξη.
Επομένως η αξιολόγηση του αντιστρεπτολυσικού Ο τίτλου πρέπει να αξιολογείται σε αρκετά δείγματα. Δείγματα δεν πρέπει να παίρνονται περισσότερο συχνά από 2 εβδομάδες και κάθε 2 μήνες. Το ASO αυξάνεται στο 75-80% των λοιμώξεων εκ στρεπτοκόκκου.
Για εκτίμηση δύσκολων περιπτώσεων πρέπει να γίνονται και άλλα tests, όπως :
- Antihyalurosidase.
- Antideoxyribonuclease B.
- Antinicotinamide ademine dinucleotidase ή antistreptokinase.
Η χορήγηση πενικιλλίνης που χορηγείται τις πρώτες 5 ημέρες για συμπτωματολογία πιθανής στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας μπορεί να μειώσει το ύψος της ASO απάντησης και να επιβρυδύνει αυτήν.
* ASTO : τίτλος αντιστρεπτολυσίνης. Φυσιολογικές τιμές : 100-200meq/L. Προκαλείται και αυξάνεται σε στρεπτοκοκκικές λοιμώξεις.
Κίνδυνος εμφάνισης ρευματικού πυρετού χωρίς θεραπεία | 5/10.000 |
Κίνδυνος εμφάνισης ρευματικού πυρετού μετά από θεραπεία | 1,5/10.000 |
Κίνδυνος εμφάνισης περιαμυγδαλικού αποστήματος χωρίς θεραπεία | 25/1.000 |
Κίνδυνος εμφάνισης περιαμυγδαλικού πυρετού υπό θεραπεία | 4/1.000 |
Κίνδυνος εμφάνισης αφυλακτικής αντίδρασης μετά χορήγηση πενικιλλίνης | 1/10.000 |
Συνιστώμενα αντιμικροβιακά φάρμακα – δόσεις για την αντιμετώπιση της φαρυγγοαμυγδαλίτιδας Πενικιλλίνη V 1.500.00 IU x 3 x 10 ημέρες Μακρολίδη, δόση αναλόγως σκευάσματος για 3-10 ημέρες (Δεδομένα στον ελληνικό χώρο δείχνουν ότι 21-24% των στελεχών GABHS που απομονώνονται από τον φάρυγγα των ασθενών είναι ανθεκτικά στην ερυθρομυκίνη και όλες τις μακρολίδες).
Θεραπεία ασθενών με πολλά υποτροπιάζοντα επεισόδια φαρυγγοαμυγδαλίτιδας.
- Κλιδαμυκίνη 300x2 για 10 ημέρες.
- Αμοσιλλίνη – κλαβουνικό οξύ 325x2 για 10 ημέρες.
Ref. : Κατευθυντήριες οδηγίες για διάγνωση και εμπειρική θεραπεία των λοιμώξεων, Αθήνα 2007 (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.)
