Γράφει ο Πάνος Ν. Λύρας

-                

Κύριε Διευθυντά,

1.-            Η αποστρατικοποίηση των νησιών του Αιγαίου: Οι Τούρκοι επιμένουν στην αποστρατικοποίηση των νησιών του Αιγαίου Σαμοθράκης, Λήμνου, Λέσβου, Χίου Σάμου και Ικαρίας και εφόσον δεχόμαστε ότι «εθνικόν είναι μόνο το αληθές» είμαστε υποχρεωμένοι να μιλάμε με ντοκουμέντα και να μελετήσουμε σωστά την Ιστορία. Τα νησιά αυτά, λοιπόν, απελευθερώθηκαν κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους 1912-1913 και αποδόθηκαν στην Ελλάδα με τη Συνθήκη του Λονδίνου της 13ης Φεβρουαρίου 1914. Η ελληνική κυριαρχία επιβεβαιώθηκε επίσης με το άρθρο 12 της Συνθήκης της Λωζάννης του 1923. Το άρθρο 13 της Συνθήκης αυτής επέβαλε τους εξής τρεις (3) περιορισμούς:

(1)            Να μην εγκατασταθούν στα νησιά ναυτικές βάσεις ή να κατασκευασθούν οχυρώσεις.

(2)            Οι σταθμεύουσες στα νησιά στρατιωτικές δυνάμεις πρέπει να περιοριστούν στις τοπικές επιστρατευμένες για την εκπλήρωση της στρατιωτικής τους θητείας και σε μια δύναμη χωροφυλακής ανάλογη προς τη συνολική δύναμη των Ελληνικών Δυνάμεων Ασφαλείας.

(3)            Απαγορεύεται στα Ελληνικά αεροπλάνα να υπερίπτανται της Μικράς Ασίας και αμοιβαία στα τουρκικά αεροπλάνα και υπερίπτανται των Ελληνικών νησιών. 

2.-            Διπλός ο σκοπός των περιορισμών: Από τα παραπάνω προκύπτει σαφώς ότι ο σκοπός των περιορισμών ήταν διπλός: (1) να εξασφαλιστεί η άμυνα των νησιών χωρίς όμως (2) να έχουν επιθετικές δυνατότητες εναντίον της Μικράς Ασίας. Και πράγματι η Ελλάδα ουδέποτε είχε σ’ αυτά Μονάδες με επιθετικές ικανότητες. Η παρουσία στα νησιά δυνάμεων ικανών να εξασφαλίσουν την άμυνά τους είναι απόλυτα σύμφωνη με το γράμμα και το πνεύμα του άρθρου 13 της Συνθήκης της Λωζάννης. Η δύναμη και το μέγεθος των αμυντικών δυνάμεων εξαρτάται απόλυτα από το μέγεθος της εκάστοτε απειλής και πρέπει να είναι τέτοια, ώστε να αποτραπεί η επίθεση και να εξασφαλιστεί η ειρήνη.  

3.-            Η Σύμβαση της Λωζάννης και όχι η Συνθήκη ρύθμισε την τύχη των νησιών Σαμοθράκης και Λήμνου: Διαφορετική φαίνεται να είναι η περίπτωση των δύο ελληνικών νησιών του βορείου Αιγαίου, Σαμοθράκης και Λήμνου, που γειτνιάζουν με τα Στενά, για τα οποία (Στενά) υπογράφηκε στις 24.7.1923 ιδιαίτερη Σύμβαση, την ίδια ημέρα που υπογράφηκε και η Συνθήκη της Λωζάννης. Ας ξεκαθαρίσουμε, λοιπόν, τι συμβαίνει με τη Σύμβαση αυτή:

(1)            Το άρθρο 4 παρ. 3 της Σύμβασης καθορίζει τα πέντε (5) νησιά Σαμοθράκη, Λήμνο, Ίμβρο, Τένεδο και Λαγούσες ως μέρος της υπό περιορισμό περιοχής που περιβάλλει τα Στενά. Αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι τα νησιά Λήμνος και Σαμοθράκη συνδέονται με το καθεστώς των Στενών και αποσπώνται από τα άλλα νησιά του Αιγαίου.

(2)            Η περί Στενών Σύμβαση της Λωζάννης αντικαταστάθηκε στις 31.7.1936 στο σύνολό της από τη Σύμβαση για τα Στενά του Μοντρέ, την οποία υπέγραψαν επίσης η Ελλάδα και η Τουρκία, η οποία (Τουρκία) είχε και την πρωτοβουλία για τη σύναψή της. Συνεπώς ο όποιος περιορισμός είχε επιβληθεί προηγουμένως έπαυσε να ισχύει. Αυτό φαίνεται σαφέστατα από: 

α.-            Τις προπαρασκευαστικές εργασίες και τις δηλώσεις Τούρκων επισήμων και έγκυρων δημοσιευμάτων της εποχής.

β.-            Το Προοίμιο της Σύμβασης, όπου αναφέρεται ότι τα συμβαλλόμενα μέρη «έχουν αποφασίσει να αντικαταστήσουν με την παρούσα Σύμβαση τη Σύμβαση, η οποία υπογράφηκε στη Λωζάννη στις 24.7.1923…».

γ.-             Τη δήλωση του Τούρκου Υπουργού των Εξωτερικών RUSTU ARAS (Ρουστού Αράς) κατά την επικύρωση της Σύμβασης 31.7.1936 στη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση (Τόμος 12, σελ. 309, 5η Κοινοβουλευτική Περίοδος, 5η Σύνοδος, 61η Συνεδρίαση) κατά την οποία ανέφερε: «Οι διατάξεις που αφορούν τα νησιά Λήμνο και Σαμοθράκη, τα οποία ανήκουν στη γείτονα και φίλη χώρα Ελλάδα και τα οποία ήταν αποστρατικοποιημένα σύμφωνα με τη Σύμβαση της Λωζάννης του 1923, καταργούνται επίσης με τη νέα Σύμβαση του Μοντρέ και είμαστε ευτυχείς γι’ αυτό».

δ.-            Τις επιστολές που αντάλλαξαν ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας Ιωάννης Μεταξάς και ο Τούρκος Πρεσβευτής στην Αθήνα με ημερομηνία 22 Απριλίου και 6 Μαΐου 1936 αντίστοιχα. Στην τρίτη παράγραφο της επιστολής του Τούρκου Πρεσβευτή αναγράφονται κατά λέξη τα εξής: «Η στρατικοποίηση των ελληνικών νήσων που αντιμετωπίζεται τώρα είναι εκείνη των νήσων Σαμοθράκης και Λήμνου. Είμεθα απολύτως σύμφωνοι σε ό,τι αφορά τη στρατικοποίηση των δύο αυτών νήσων ταυτοχρόνως με εκείνες (Ίμβρο, Τένεδο, Λαγούσες) των Στενών».

ε.-             Την πρακτική που ακολούθησαν η Τουρκία και η Ελλάδα μετά τη Σύμβαση του Μοντρέ. Η σαφής αναφορά στην άρση της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών Λήμνου και Σαμοθράκης στο κυρίως κείμενο της Σύμβασης οφείλεται στην Τουρκική διπλωματία, η οποία απέφυγε να τη θίξει θέλοντας να αποφύγει αντιδράσεις για τη σύναψη της Σύμβασης του Μοντρέ. Τούτο σαφώς εξήγησε κατά την έναρξη της συνεδριάσεως, ο Τούρκος αντιπρόσωπος κ. Menemenzioglu, ο οποίος είπε «Για το λόγο αυτό σκόπιμο, και καθ’  ολοκληρίαν αποφύγαμε καθετί αναφερόμενο άμεσα ή έμμεσα στις διατάξεις αποστρατικοποίησης της Σύμβασης 1923».  

4.-            Συμπέρασμα πάνω στην στρατικοποίηση των νησιών του Αιγαίου: Συνεπώς, κατόπιν των ανωτέρω δεν χωράει καμία αμφιβολία για τη νομιμότητα 100% της στρατικοποίησης των νησιών Λήμνου και Σαμοθράκης. Όσον αφορά και για τα άλλα νησιά του Αιγαίου Λέσβο, Χίο, Σάμο, Ικαρία, όπως προείπαμε η παρουσία στα νησιά αυτά κάποιων συμβολικών αμυντικών δυνάμεων δεν είναι αντίθετες με το γράμμα και το πνεύμα του άρθρου 13 της Συνθήκης της Λωζάννης. Το δικαίωμα της αυτοάμυνας το παίρνουμε απευθείας από το άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ και δεν χρειαζόμαστε καμία άλλη κάλυψη.

5.-            Η έννοια του «ζωτικού χώρου» είναι φασιστική και ετάφη μαζί με το Χίτλερ: Με την ευκαιρία θα θέλαμε να σχολιάσουμε και αυτή την απαίσια φιλοδοξία του κ.Ερντογάν το 2020 να αποκτήσει η χώρα του «ζωτικό χώρο». Δεν ξέρει ο τάλας ότι για να βγει από τα κούφια μυαλά των φασιστών αυτή η άρρωστη ιδέα του ζωτικού χώρου χύθηκε το αίμα 50 εκατομ. ανθρώπων κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο; Περαιτέρω, υποψιάζομαι ότι ο κ.Ερντογάν σύντομα θα συστήσει στους φίλους του Γερμανούς να αναζητήσουν από τη Γαλλία την Αλσατία και Λωρραίνη. Και γιατί τις νύχτες να μην βλέπει όνειρα και οράματα να πολιορκεί για τρίτη φορά τη Βιέννη και να κονταροχτυπιέται, ως άλλος Δον Κιχώτης, με τους Αψβούργους της Αυστρουγγαρίας!  

6.-            Η αποστρατικοποίηση της Δωδεκανήσου: Όσο για την αποστρατικοποίηση της Δωδεκανήσου δεν τους πέφτει λόγος των Τούρκων, διότι η Συνθήκη των Παρισίων του 1947 μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας για την παραχώρηση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα αφήνει την Τουρκία έξω, ως μη λαβούσα μέρος στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και εδώ ισχύει κυριολεκτικά η παροιμία «τα παράπονά σου κυρία Τουρκία στο Δήμαρχο» με το ρόλο του Δημάρχου να τον παίζει ο Μόσχα. 

7.-            Καμία διεκδίκηση της Τουρκίας δεν είναι θεμελιωμένη: Η Ιστορία χρειάζεται λίγο διάβασμα, είναι γεγονός. Κυριολεκτικά καμία διεκδίκηση της Τουρκίας δεν είναι θεμελιωμένη. Να έχουν και να έχουμε όλοι υπόψη μας ότι ταφόπλακα των διεκδικήσεων της Τουρκίας σε βάρος της ακεραιότητας της Ελλάδας είναι το εδάφιο της Συνθήκης της Λωζάννης που προβλέπει ότι όλα τα νησιά, νησίδες και βραχονησίδες του Αιγαίου που απέχουν περισσότερο από τρία (3) ναυτικά μίλια από τις ακτές της Τουρκίας ανήκουν στην Ελλάδα. Εξαιρούνται μόνο η Ίμβρος, Τένεδος και Λαγούσες που δόθηκαν στην Τουρκία λόγω της γειτνίασής τους με τα Στενά.      

8.-            Επίλογος: Όλα λοιπόν τα προαναφερθέντα και για τις αποστρατικοποιήσεις και για τις, κατά την Τουρκία, γκρίζες ζώνες επιτρέπουν στη χώρα μας να μη φοβάται την οποιαδήποτε συζήτηση και διαπραγμάτευση για οποιοδήποτε θέμα. Νομικά η Τουρκία δεν μπορεί να μας στριμώξει σε κανένα θέμα. Συνεπώς και αν με την παρέμβαση των συμμάχων μας οδηγηθούμε τελικά σε διαπραγματεύσεις εφ’ όλης της ύλης με την Τουρκία για θέματα περισσότερα του ενός, ας έχουμε αυτοπεποίθηση και σχετική εμπιστοσύνη στη διεθνή δικαιοσύνη. Αυτό απαιτεί η λογική και το πραγματικό εθνικό συμφέρον, κατά την ταπεινή μας γνώμη.   

Βιβλιογραφία:

1.              Οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών και Ελληνοτουρκικές σχέσεις. Του Ευάγγελου Βενιζέλου. Εκδόσεις Παπαδόπουλος 2020.

2.              Πρώτος στόχος το Αιγαίο. Έκδοση Ινστιτούτου Διεθνούς Δημοσίου Δικαίου και Διεθνών Σχέσεων.

*Οικονομολόγος, Πτυχιούχος ΣΕΘΑ (Σχολής Εθνικής Αμύνης 41ης σειράς 1988-1989)