Γράφει η Μαρίνα Κουρμπέλα 

Τα μέτρα που ανακοίνωσε ο Πρόεδρος Γιούνκερ για το Μεταναστευτικό, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως μέτρα Κοινής Μεταναστευτικής Πολιτικής της ΕΕ, μιας πολιτικής, ωστόσο, που, ακόμη, δεν έχει θεσμοθετηθεί. «Είναι πλέον καιρός να αρχίσουμε την οικοδόμηση μιας αληθινά ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, όπως το ζητήσαμε τον Μάιο», δήλωσε, σχετικά, ο Πρόεδρος Γιούνκερ

Η ανακοίνωση, πάντως, φανερώνει, αφενός, μεν, την αποφασιστικότητα της ηγεσίας της Επιτροπής Γιούνκερ, (χωρίς να χτυπήσει κάποιος το χέρι στο τραπέζι δεν λαμβάνονται γενναίες αποφάσεις στην ΕΕ), αφετέρου, το επείγον της κατάστασης. Επίσης ,μένοντας, ακόμη, λίγο στις παρατηρήσεις, θα επισημάνουμε το μέτρο εκείνο, που βοηθά τους ανθρώπους να μένουν στην Πατρίδα τους, και όχι να κολυμπούν  σε επικίνδυνες θάλασσες για να φτάσουν κάπου αλλού.

Πρόκειται για τη δημιουργία ενός «Καταπιστευματικού ταμείου έκτακτης ανάγκης για τη σταθερότητα και την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της παράτυπης μετανάστευσης στην Αφρική». Στόχος είναι να βελτιωθεί η σταθερότητα και να αντιμετωπιστούν τα βαθύτερα αίτια των παράτυπων μεταναστευτικών ροών στις περιοχές του Σαχέλ, της Λίμνης Τσαντ, του Κέρατος της Αφρικής και της Βόρειας Αφρικής. Θα στηρίξει τις  περιοχές αυτές,  με σκοπό να αναπτύξουν καλύτερες κοινωνικοοικονομικές ευκαιρίες και πολιτικές διαχείρισης της μετανάστευσης.

Ο προϋπολογισμός του Ταμείου είνασι  1,8 δισ. ευρώ.

Αυτό το μέτρο, που θα έπρεπε να έχει από πολύ καιρό αποφασιστεί και εφαρμοστεί, ίσως είναι το αποτελεσματικότερο  για την αντιμετώπιση του φαινομένου, αλλά και το πλέον ανθρώπινο.

Τα μέτρα που ανακοίνωσε ο κ. Γιούνκερ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τα ακόλουθα συγκεκριμένα μέτρα για να ανταποκριθεί στη σημερινή προσφυγική κρίση και να προετοιμάσει το έδαφος για μελλοντικές προκλήσεις:

Μετεγκατάσταση:Η Επιτροπή προτείνει τη μετεγκατάσταση 120.000 ατόμων με σαφή ανάγκη διεθνούς προστασίας από την Ιταλία (15.600), την Ελλάδα (50.400) και την Ουγγαρία (54.000)

Το μέτρο αυτό προτείνεται επιπλέον της πρότασης της Επιτροπής από τον Μάιο για μετεγκατάσταση 40.000 ατόμων με σαφή ανάγκη διεθνούς προστασίας από την Ιταλία και την Ελλάδα σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ, αυξάνοντας με τον τρόπο αυτό τον συνολικό προτεινόμενο αριθμό ατόμων σε 160.000. Η μετεγκατάσταση θα συνοδεύεται από στήριξη για τα συμμετέχοντα κράτη μέλη από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, ύψους 780 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ποσοστού προχρηματοδότησης 50%, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι κυβερνήσεις σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο έχουν τα μέσα για να ενεργούν ταχύτατα.

Προσωρινή ρήτρα αλληλεγγύης: Εάν – για βάσιμους και αντικειμενικούς λόγους, όπως οι φυσικές καταστροφές – ένα κράτος μέλος δεν μπορεί προσωρινά να συμμετάσχει εν όλω ή εν μέρει σε απόφαση μετεγκατάστασης, θα πρέπει να καταβάλει χρηματοδοτική συνεισφορά στον προϋπολογισμό της ΕΕ ύψους 0,002% του ΑΕΠ.

Μόνιμο μηχανισμό μετεγκατάστασης για όλα τα κράτη μέλη: Η Επιτροπή προτείνει έναν συγκροτημένο μηχανισμό αλληλεγγύης, ο οποίος θα μπορεί να ενεργοποιηθεί ανά πάσα στιγμή από την Επιτροπή για να βοηθά κάθε κράτος μέλος της ΕΕ που αντιμετωπίζει καταστάσεις κρίσης και ακραίων πιέσεων στο σύστημα ασύλου του, ως αποτέλεσμα μεγάλης και δυσανάλογης εισροής υπηκόων τρίτων χωρών. 

.   

Κοινό ευρωπαϊκό κατάλογο ασφαλών χωρών καταγωγής: Με βάση το ευρωπαϊκό πρόγραμμα δράσης για τη μετανάστευση και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 25ης και 26ης Ιουνίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει έναν κανονισμό για τη θέσπιση ενωσιακού κοινού καταλόγου ασφαλών χωρών καταγωγής. Ο  ευρωπαϊκός κατάλογος θα επιτρέπει την ταχύτερη διεκπεραίωση των ατομικών αιτήσεων ασύλου από υποψηφίους οι οποίοι κατάγονται από χώρες που θεωρούνται ασφαλείς σε όλη την ΕΕ και την ταχύτερη επιστροφή τους σε περίπτωση που οι ατομικές αξιολογήσεις των αιτήσεων επιβεβαιώνουν ότι δεν έχουν δικαίωμα ασύλου. Η Επιτροπή προτείνει να προστεθούν η Αλβανία, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, το Κοσσυφοπέδιο, το Μαυροβούνιο, η Σερβία και η Τουρκία στον ενωσιακό κατάλογο ασφαλών χωρών καταγωγής. 

Αποτελεσματικότερη πολιτική επιστροφής: για να βελτιωθούν οι πολιτικές επιστροφής των κρατών μελών, η Επιτροπή εξέδωσε ένα κοινό εγχειρίδιο επιστροφής και ένα σχέδιο δράσης της ΕΕ για την επιστροφή. 

Παράλληλα, η Επιτροπή εξέδωσε ένα εγχειρίδιο επιστροφής, το οποίο παρέχει πρακτικές οδηγίες στις εθνικές αρμόδιες αρχές κατά τη διενέργεια της επιστροφής των μεταναστών που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Θα αποτελέσει το κύριο εργαλείο κατάρτισης σε πρότυπα και διαδικασίες για τους εμπειρογνώμονες που εφαρμόζουν την οδηγία 2008/115 σχετικά με την επιστροφή.

Ανακοίνωση σχετικά με τους κανόνες περί δημόσιων συμβάσεων για μέτρα στήριξης προσφύγων: τα κράτη μέλη οφείλουν να καλύπτουν επαρκώς και ταχέως τις αμεσότερες ανάγκες των αιτούντων άσυλο για στέγαση, προμήθειες και υπηρεσίες. Η σημερινή ανακοίνωση παρέχει κατευθύνσεις για τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές σχετικά με τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να εξασφαλίζουν τη συμμόρφωση προς την ενωσιακή νομοθεσία κατά τη σύναψη συμβάσεων για την παροχή των υπηρεσιών αυτών, με απλό, ταχύ και μη γραφειοκρατικό τρόπο.

Αντιμετώπιση της εξωτερικής διάστασης της προσφυγικής κρίσης: Η εξωτερική διάσταση αποτελεί βασικό στοιχείο των προσπαθειών για την επίλυση αυτής της κρίσης. Καταβάλλονται νέες προσπάθειες για τη στήριξη διπλωματικών πρωτοβουλιών και την εξεύρεση πολιτικών λύσεων στις συγκρούσεις στη Συρία, το Ιράκ και τη Λιβύη. Η ΕΕ παρέχει συνδρομή στον πληθυσμό της Συρίας – ιδίως στους εκτοπισμένους στο εσωτερικό της χώρας – και οικονομική στήριξη στις γειτονικές χώρες που φιλοξενούν τον μεγαλύτερο αριθμό προσφύγων από τη Συρία, όπως στην Ιορδανία, τον Λίβανο και την Τουρκία.

Μέχρι στιγμής, έχουν κινητοποιηθεί 3,9 δισεκατομμύρια ευρώ για τον σκοπό αυτό. Η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος που είναι υπεύθυνο για τη λαθραία διακίνηση ανθρώπων είναι μια άλλη προτεραιότητα, κυρίως με τη δρομολόγηση της ναυτικής επιχείρησης EUNAVFOR MED. Έχουν υπογραφεί επίσης περίπου 17 συμφωνίες επανεισδοχής και 7 συμφωνίες εταιρικής σχέσης κινητικότητας στο πλαίσιο της συνεργασίας μας με τρίτες χώρες. Η ΕΕ θα εμβαθύνει επίσης τον διεξαγόμενο διάλογο υψηλού επιπέδου σε θέματα μετανάστευσης με βασικούς εταίρους, όπως είναι οι διαδικασίες του Ραμπάτ και του Χαρτούμ με τις αφρικανικές χώρες και η διαδικασία της Βουδαπέστης με την Ανατολική και την Κεντρική Ασία, καθώς και η προσεχής διάσκεψη στις αρχές Οκτωβρίου και η σύνοδος κορυφής στη Βαλέτα στις 11-12 Νοεμβρίου.

Καταπιστευματικό Ταμείο για την Αφρική: Σήμερα, όπως προαναφέρθηκε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χορήγησε 1,8 δισεκατ. ευρώ από τους χρηματοδοτικούς πόρους της ΕΕ για τη δημιουργία ενός «Καταπιστευματικού ταμείου έκτακτης ανάγκης για τη σταθερότητα και την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της παράτυπης μετανάστευσης στην Αφρική».

Επόμενα βήματα:

Το έκτακτο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων για τη μετανάστευση, στις 14 Σεπτεμβρίου, θα αποτελέσει την επόμενη ευκαιρία για τα κράτη μέλη να συζητήσουν και να εγκρίνουν τις νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής. Οι μηχανισμοί επείγουσας μετεγκατάστασης που παρουσιάστηκαν από την Επιτροπή τον Μάιο και τον Σεπτέμβριο πρέπει να εγκριθούν από το Συμβούλιο (με ειδική πλειοψηφία), σε διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ ο μόνιμος μηχανισμός αλληλεγγύης και ο ευρωπαϊκός κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής πρέπει να εγκριθούν από κοινού από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο (με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία). Η πρόταση για το Καταπιστευματικό Ταμείο υποβάλλεται στα κράτη μέλη με στόχο την έγκαιρη ολοκλήρωση των αναγκαίων διαδικασιών πριν από τη σύνοδο κορυφής της Βαλέτας που θα πραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο, όπου η ΕΕ θα συναντηθεί με τις κυριότερες αφρικανικές χώρες για να συζητήσουν τη μετανάστευση και την προσφυγική κρίση.

Δηλώσεις του Προέδρου Γιούνκερ

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλωντ Γιούνκερ σχετικά με το Μεταναστευτικό, δήλωσε: «Εμείς οι Ευρωπαίοι πρέπει να γνωρίζουμε και να μην λησμονούμε ποτέ γιατί είναι τόσο σημαντικό να δίνουμε καταφύγιο και να σεβόμαστε το θεμελιώδες δικαίωμα στο άσυλο. Είναι πλέον καιρός να αρχίσουμε την οικοδόμηση μιας αληθινά ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, όπως το ζητήσαμε τον Μάιο. Τα μέτρα που προτείνουμε σήμερα θα διασφαλίσουν ότι η μετεγκατάσταση των ατόμων με σαφή ανάγκη διεθνούς προστασίας θα γίνεται αμέσως μετά την άφιξή τους — όχι μόνο σήμερα, αλλά και σε οποιαδήποτε κρίση στο μέλλον. Αν υπάρχει μια περίπτωση όπου θα έπρεπε να εκδηλωθεί η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, είναι το ζήτημα της προσφυγικής κρίσης. Είναι καιρός να επιδείξουμε συλλογικό θάρρος και να δώσουμε τώρα αυτή την ευρωπαϊκή απάντηση.»

Blog: marina anastas.kourbela