Τα Μέλη του Δ.Σ. της Εταιρείας Ελλήνων Φιλολόγων, του αρχαιότερου φιλολογικού σωματείου της χώρας, με κατάπληξη και αγανάκτηση αναγνώσαμε την ανακοίνωση των 56 Πανεπιστημιακών που προτείνουν την κατάργηση της διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής γλώσσας από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο.

Τα αρνητικά συναισθήματα που μας προξένησε το έγγραφο αυτό (το οποίο κυκλοφορεί και στο διαδίκτυο) αμβλύνονται ίσως από το γεγονός ότι η  πρόταση αυτή διατυπώνεται από μη ειδικούς (δηλ. μη κλασσικούς φιλολόγους), κυρίως από γλωσσολόγους, νεοελληνιστές και θεωρητικούς των παιδαγωγικών. Τα αντικείμενα όμως αυτά ανήκουν στο ευρύτερο πεδίο των ανθρωπιστικών επιστημών. Είναι συνεπώς παραδοξο ότι δεν έχει γίνει κατανοητό από τους συντάκτες του κειμένου το πανθομολογούμενο, πως δεν νοούνται ανθρωπιστικές επιστήμες χωρίς κλασσική παιδεία.

Η πρόταση για κατάργηση της διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής γλώσσας αγνοεί, ἀκούσια ή εκούσια, τις εξής βασικές παραμέτρους:

1) τη σημασία της γνώσης της αρχαίας για τη στέρεη γνώση της νέας ελληνικής, για τον εμπλουτισμό του λεξιλογίου της,  για την ενίσχυση της κριτικής σκέψης και ως εκ τούτου για τη σαφήνεια στον σύγχρονο γραπτό και προφορικό λόγο καθώς και για την εμβάθυνση και κατανόηση της ετυμολογίας της νέας ελληνικής. Είναι γνωστόν άλλωστε ότι στην πλειονότητά του το λεξιλόγιο της νέας προέρχεται από την ακένωτη πηγή της αρχαίας και μεσαιωνικής ελληνικής, γεγονός που πιστοποιεί την άρρηκτη ενότητα της ελληνικής  στη διαχρονικότητά της.

2) Το γεγονός ότι η αρχαία ελληνική υπήρξε για χιλιετίες οικουμενική γλώσσα. Πλήθος ελληνικών λέξεων έχουν επιβιώσει αυτούσιες (απλές ή σύνθετες) στις σύγχρονες, ευρύτατα ομιλούμενες, ευρωπαϊκές γλώσσες. Η επιστημονική επίσης ορολογία, ιδιαιτέρως των θετικών επιστημών, προέρχεται από τον γλωσσικό πλούτο της αρχαίας ελληνικής. Εξ άλλου ο εμπλουτισμός των ευρωπαϊκών γλωσσών με σημαντικές αφηρημένες έννοιες προέρχεται αποκλειστικά από την αρχαία ελληνική (π.χ., δημοκρατία, ιδέα, διάλογος, υπόθεση, κρίση, συλλογισμός, σύστημα, φαινόμενο, αρμονία, ηθική, πολιτική κ.τ.λ.).

3) Τη διαπίστωση ότι σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες τα αρχαία ελληνικά διδάσκονται συστηματικά στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Μάλιστα, στην Αγγλία  διδάσκονται πειραματικά και στην Πρωτοβάθμια. Προσπάθειες  ελάττωσης της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών προκαλούν ισχυρές αντιδράσεις και ακυρώνονται, όπως συνέβη πρόσφατα στη Δανία. Σοβαρές επίσης αντιδράσεις παρατηρήθηκαν στη Γαλλία, όταν προέκυψε  παρόμοιο ζήτημα.

4) Η πρόταση για κατάργηση της διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής στο Γυμνάσιο είναι και αντιπαιδαγωγική, διότι υποβαθμίζει το μορφωτικό επίπεδο των νέων. Σημειώνουμε ακόμη  ότι αντενδείκνυται παιδαγωγικά να διδάσκεται  για πρώτη φορά τα αρχαία ελληνικά ένας μαθητής 15-16 χρόνων, διότι αναμφιβόλως  η γλωσσική διδασκαλία εἶναι αποτελεσματικότερη σε μαθητές μικρότερων ηλικιών.

Πιστεύουμε ότι οι γενικές αυτές παρατηρήσεις ανασκευάζουν  την αντιεπιστημονική και αντιπαιδαγωγική επιχειρηματολογία των 56 και καταδεικνύουν την αξία και τη σημασία που έχει η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής για τον Έλληνα μαθητή. Είναι επίσης βέβαιον ότι οι ατεκμηρίωτες απόψεις των 56, που έχουν ήδη εγείρει εύλογα την έντονη αγανάκτηση του εκπαιδευτικού, και όχι μόνον, κόσμου, δεν μπορούν καν να συζητηθούν.

Οι πάνω από είκοσι χιλιάδες υπογραφές Ελλήνων και ξένων, που έχουν ως σήμερα συλλεγεί (ο αριθμός τους αυξάνεται ανά λεπτό) εναντίον της πρότασης αυτής και υπέρ της διατηρήσεως της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο, καταδεικνύουν περίτρανα ότι η κοινωνία σε όλο τον κόσμο έχει κατανοήσει πλήρως την αξία της σπουδής των αρχαίων ελληνικών για τον σύγχρονο άνθρωπο. Οι απόψεις μας αυτές υπέρ της διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής  δεν αντιστρατεύονται τη διδασκαλία της νέας ελληνικής. Απεναντίας είναι συμβατές με την αυτονόητη θέση μας για την ενίσχυση της διδασκαλίας της νέας ελληνικής στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, διότι μόνον έτσι προσφέρεται στους μαθητές ολοκληρωμένη γλωσσική παιδεία.

Ζητούμε λοιπόν από το Υπουργείο Παιδείας Έρευνας και Θρησκευμάτων να αγνοήσει πλήρως το κείμενο των 56 και να συνεχισθεί απρόσκοπτα  η υποχρεωτική διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο και, ει δυνατόν,  με καλύτερα διδακτικά βοηθήματα.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας Ελλήνων Φιλολόγω