Γράφει η Μαρίνα Κουρμπέλα

Η οικονομία της Ευρώπης γίνεται πιο καθαρή και πιο ανταγωνιστική, μειώνοντας τη χρήση πόρων, μειώνοντας τα απόβλητα και προωθώντας την ανακύκλωση. Δημιουργείται αγορά δευτερογενών υλικών.

Σήμερα, 29 Φεβρουαρίου, στις Βρυξέλλες, οι Υπουργοί των 28 κρατών μελών στο Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας  καλούνται να συζητήσουν το ζήτημα της κυκλικής οικονομίας, με βάση τη δέσμη μέτρων για τη μετάβαση στην  κυκλική οικονομία που παρουσίασε, πρόσφατα η Επιτροπή, και στην οποία περιλαμβάνονται σχέδιο δράσης και ορισμένες νομοθετικές προτάσεις με σκοπό τη μείωση των αποβλήτων και την αύξηση της ανακύκλωσης και της επαναχρησιμοποίησης. Το Σχέδιο δράσης για μια κυκλική οικονομία, όπως έχει προταθεί, είνα πολύ φιλόδοξο, ως προς τα αποτελέσματα  που αναμένεται να έχει η εφαρμογή του, και έχει προκαλέσει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον. Η Ολλανδική Προεδρία, το ΄έχει αγκαλιάσει και εργάζεται συστηματικά, ώστε να ψηφιστεί η σχετική πρόταση τον Ιούνιο, δηλαδή εντός του εξαμήνου αυτής.

Γιατί  το Σχέδιο Δράσης  της ΕΕ για την κυκλική οικονομία είναι τόσο σημαντικό

Το  σχέδιο δράσης θέτει μια συγκεκριμένη και φιλόδοξη εντολή της ΕΕ για τη στήριξη της μετάβασης προς μια κυκλική οικονομία. Χρειάζεται όμως, συνεχής και ευρύτερη δέσμευση από όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, στα κράτη μέλη, τις περιφέρειες και τις πόλεις και από όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς.

Όπως αναφέρεται, σχετικά, η παραγωγικότητα των πόρων στην ΕΕ αυξήθηκε κατά 20 % την περίοδο 2000-2011. Η διατήρηση αυτού του ρυθμού θα οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση κατά 30 % έως το 2030 και μπορεί να ενισχύσει το ΑΕΠ κατά περίπου 1 %, δημιουργώντας παράλληλα πάνω από δύο εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Εκτιμάται ότι η καλύτερη χρήση των πόρων θα μπορούσε να αποφέρει εξοικονόμηση 630 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως για την ευρωπαϊκή βιομηχανία.

Τα συνολικά οφέλη της δέσμης μέτρων για την κυκλική οικονομία είναι δύσκολο να υπολογισθούν με ακρίβεια σε αυτό το στάδιο. Τα οφέλη μόνο των προτάσεων για τα απόβλητα εκτιμώνται ως εξής: 

1) Οικονομικά οφέλη ύψους 24,5 δισεκατομμυρίων ευρώ·

2) Δημιουργία 140.000 θέσεων εργασίας μόνον στον τομέα διαχείρισης αποβλήτων και

3) Μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα της ΕΕ κατά 500 εκατομμύρια τόνους ισοδυνάμου CO2 μέχρι το 2035.

4) Μελέτες που πραγματοποιήθηκαν με πρωτοβουλία των επιχειρήσεων εκτιμούν ότι το ΑΕΠ της ΕΕ μπορεί να αυξηθεί έως 3,9 %7 με τη δημιουργία νέων αγορών και προϊόντων και τη δημιουργία προστιθέμενης αξίας για τις επιχειρήσεις. Η πρόληψη παραγωγής αποβλήτων, ο οικολογικός σχεδιασμός, η επαναχρησιμοποίηση και παρόμοια μέτρα θα μπορούσαν να αποφέρουν στις επιχειρήσεις της ΕΕ καθαρή εξοικονόμηση 600 δισ. ευρώ ή 8 % του ετήσιου κύκλου εργασιών τους, μειώνοντας παράλληλα τις συνολικές ετήσιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 2%-4 %

Η αποτελεσματικότερη ιεράρχηση των αποβλήτων στην ΕΕ και η προώθηση αγορών «δευτερογενών» πρώτων υλών (π.χ. βιολογικές θρεπτικές ουσίες και πλαστικές ύλες) θα στηρίξει νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες και θα μειώσει την εξάρτηση από τους πόρους.

Τι  κάνει η Ολλανδική Προεδρία

Εκτός από τις νομοθετικές προτάσεις για τα απόβλητα οι οποίες εξετάζονται ήδη σε επίπεδο ομάδας εργασίας, στο σχέδιο δράσης προαναγγέλλονται διάφορες πρωτοβουλίες που προτίθεται να αναλάβει η Επιτροπή τα επόμενα  χρόνια για να διευκολύνει τη μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία και οι οποίες άπτονται διαφόρων συνθέσεων του Συμβουλίου. Η ολλανδική Προεδρία θεωρεί ότι είναι σημαντικό να ανταποκριθεί το Συμβούλιο συνολικά στο σχέδιο δράσης κατά τη διάρκεια αυτού του εξαμήνου. Το Συμβούλιο  καλείται να εξετάσει αν τα προτεινόμενα μέτρα είναι επαρκή, κατάλληλα και αναγκαία για τη διευκόλυνση της μετάβασης προς μια κυκλική οικονομία, καθώς και να δώσει ειδική προτεραιότητα σε ορισμένες ενέργειες.

Διάσκεψη των ενδιαφερομένων: «Παρουσίαση της δέσμης μέτρων - προς μια κυκλική οικονομία στην Ευρώπη»

Στις 25 και 26 Ιανουαρίου, πραγματοποιήθηκε στο Ρότερνταμ, στις Κάτω Χώρες, διάσκεψη των ενδιαφερομένων με τίτλο «Παρουσίαση της δέσμης μέτρων - προς μια κυκλική οικονομία στην Ευρώπη», την οποία διοργάνωσε η ολλανδική Προεδρία, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στη διάσκεψη αυτή έλαβαν μέρος περίπου 350 ενδιαφερόμενοι από τον κόσμο των επιχειρήσεων και την κοινωνία των πολιτών στην Ευρώπη, καθώς και υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής από τα κράτη μέλη της ΕΕ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Οι συμμετέχοντες συζήτησαν τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες για την κυκλική οικονομία στην Ευρώπη, με βάση συγκεκριμένες περιπτώσεις από τον ιδιωτικό τομέα σε διάφορα κράτη μέλη. Στο πλαίσιο της συζήτησης εξετάστηκε περαιτέρω η ανάγκη για εθνική και ενωσιακή πολιτική προκειμένου να επιταχυνθεί η μετάβαση, καθώς και το ερώτημα σε ποιο βαθμό το σχέδιο δράσης προσφέρει επαρκή στήριξη για τον σκοπό αυτό. Τα θέματα που συγκέντρωσαν ιδιαίτερη προσοχή στις συζητήσεις αυτές ήταν η ενθάρρυνση της επαναχρησιμοποίησης και η αγορά δευτερογενών υλικών, οι δημόσιες συμβάσεις, η οδηγία για τον οικολογικό σχεδιασμό, ο ρόλος του φυσικού κεφαλαίου και τα μέτρα για την προώθηση και τη στήριξη της καινοτομίας. Για τον σκοπό αυτό οι συμμετέχοντες διατύπωσαν αρκετές συστάσεις όσον αφορά τις εθνικές και ενωσιακές πολιτικές που απαιτούνται για την υποστήριξη και την προώθηση της κυκλικής οικονομίας, μεταξύ άλλων:

- μακροπρόθεσμη προοπτική και ισχυρή καθοδήγηση και ανάληψη ευθύνης από την ΕΕ και τα κράτη μέλη ώστε οι φιλοδοξίες να μετατραπούν σε πράξη :

- συνοχή μεταξύ των εθνικών προσεγγίσεων (πρότυπα για την δυνατότητα επισκευής, την ποιότητα της ανακύκλωσης, κλπ.)

- ανάγκη για ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και διδαγμάτων που αντλούνται από τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερομένους, για παράδειγμα από την υιοθέτηση υποστηρικτικών πολιτικών ως προς τις δημόσιες συμβάσεις

- περισσότερα χρηματοοικονομικά κίνητρα και μέσα βασιζόμενα στην αγορά (φόροι, ΦΠΑ, κλπ.), για να ενθαρρυνθεί η επαναχρησιμοποίηση και η αγορά δευτερογενών πόρων.

Η Προεδρία σκοπεύει να οργανώσει συζητήσεις σχετικά με το σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία τόσο στο πλαίσιο της «συζήτησης για τη συνεκτίμηση» κατά το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας σήμερα, 29 Φεβρουαρίου, όσο και κατά το Συμβούλιο Περιβάλλοντος στις 4 Μαρτίου. Το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας θα επικεντρωθεί στις προτεραιότητες και προκλήσεις από την οικονομική σκοπιά, ενώ το Συμβούλιο Περιβάλλοντος θα επικεντρωθεί στις προτεραιότητες και τις προκλήσεις από την περιβαλλοντική σκοπιά. Με βάση τις συζητήσεις αυτές,

Η Προεδρία σκοπεύει να εργαστεί για την προετοιμασία συμπερασμάτων του Συμβουλίου σχετικά με το σχέδιο δράσης, τα οποία θα εγκριθούν από το Συμβούλιο Περιβάλλοντος στις 20 Ιουνίου.

Blog: marina anastas.kourbela