28 Σεπτεμβρίου 2026
Νίκος Τζανέτος
Με την εκπνοή του προηγούμενου έτους τέθηκε σε ισχύ η απόφαση υπ. αριθμ.2/94253/0025 του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών (ΦΕΚ τεύχος β΄ 5960/31.12.2018 ) και θεσπίσθηκε η δυνατότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων και των δανειοληπτών να ρυθμίζουν τις οφειλές από δάνεια που χορηγήθηκαν με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου χωρίς να τίθεται σε αμφιβολία η ισχύς της εγγύησης του τελευταίου. Η συγκεκριμένη ρύθμιση , της οποίας η θέσπιση είχε προβλεφθεί στη διάταξη του άρθρου 103 του ν. 4549/2018 ( « Διατάξεις για την ολοκλήρωση της Συμφωνίας Δημοσιονομικών Στόχων και Διαθρωτικών Μεταρρυθμίσεων, Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2019 – 2022 και λοιπές διατάξεις » ), επιχειρεί να καλύψει μια οικονομική και κοινωνική ανάγκη χιλιάδων επιχειρήσεων που έχουν εγκλωβιστεί στην αδυναμία ρύθμισης των οφειλών τους με απευθείας διαπραγμάτευση με την τράπεζα από την οποία είχαν λάβει το εγγυημένο από το Ελληνικό Δημόσιο δάνειό τους λόγω έλλειψης σχετικής νομοθετικής ρύθμισης. Νομοθετήματα που ενέτασσαν στο πεδίο εφαρμογής τους την δυνατότητα ρύθμισης και οφειλών από δάνεια που είχαν χορηγηθεί με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου έμεναν ανεφάρμοστα ως προς την δυνατότητα αυτή διότι δεν προέβλεπαν παράλληλα και τους ειδικώτερους όρους με τούς οποίους θα διατηρούσε το συμφωνημένο με την τράπεζα δάνειο προς ρύθμιση την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου ( πχ ν.4307/2014, ν. 4224/2013, ν.4469/2017 ). Έτσι, δανειολήπτες πυρόπληκτων επιχειρήσεων δεν μπορούσαν θεσμικά να προβούν σε ρύθμιση των οφειλών τους με την τράπεζα με την οποία είχαν συμβληθεί διότι δεν υπήρχε η ειδική νομοθετική πρόβλεψη για την διατήρηση της ισχύος της εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου στην περίπτωση ρύθμισης των δανείων αυτών. Άμεσα αποτελέσματα αυτού του νομοθετικού κενού είναι η επιβάρυνση των οφειλών αυτών με τόκους υπερημερίας, οι καταπτώσεις των εγγυήσεων σε βάρος του Ελληνικού Δημοσίου και εν τέλει η οικονομική ασφυξία των επιχειρήσεων που έχουν λάβει αυτές τις εγγυήσεις.
Το νομοθετικό αυτό κενό επιχειρούν να καλύψουν οι διατάξεις της παραπάνω Υπουργικής Απόφασης, οι οποίες προβλέπουν τους όρους και τις προϋποθέσεις για την ρύθμιση των εγγυημένων από το Ελληνικό Δημόσιο δανείων ώστε να μπορεί να διατηρηθεί με την επιδιωκόμενη ρύθμιση της οφειλής η εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου. Πρέπει ωστόσο να επισημανθεί ότι οι διατάξεις αυτές καθορίζουν ένα πλαίσιο για την ρύθμιση των εν λόγω οφειλών , το οποίο διαμορφώνεται μόνον από συνήθη τραπεζικά κριτήρια υπολογισμού της αξίας του δανείου με οριζόντια μάλιστα μοντέλα υπολογισμού της καθαρής παρούσας αξίας του δανείου, η οποία, θα πρέπει, με την ρύθμιση της οφειλής, να αποδεικνύεται μεγαλύτερη από την καθαρή αξία του δανείου που θα προέκυπτε από τις ταμειακές ροές που θα εξασφάλιζε στην τράπεζα η καταγγελία της δανειακής σύμβασης και η ρευστοποίηση των εξασφαλίσεων των δανείων αυτών χωρίς να υπολογίζονται ( στην αξία του δανείου ) οι ροές από την κατάπτωση της εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου. Το δε κεφάλαιο που ρυθμίζεται δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο του αρχικού κεφαλαίου για το οποίο χορηγήθηκε η εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου ( πόσες επιχειρήσεις αφήνει εκτός πεδίου εφαρμογής αυτή και μόνο η διάταξη ! ). Ούτε λέξη βέβαια για υπολογισμό κριτηρίων που σχετίζονται με την βιωσιμότητα της επιχείρησης ( στην περίπτωση που αξίζει να διασωθεί μια επιχείρηση ) ή με τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης των πιστούχων, τα οποία υιοθετούνται από άλλα συναφή νομοθετήματα ( Κώδικας Δεοντολογίας της Τράπεζας της Ελλάδος, ο οποίος υιοθετεί ρητά ως έννοια τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης των δανειοληπτών , ν.4224/2013 ). Ο σκοπός των διατάξεων της εν λόγω υπουργικής απόφασης εξαντλείται στην προσδοκία ρύθμισης που θα εξασφαλίζει ,θεωρητικά, μόνο στις τράπεζες αυξημένες ταμειακές ροές άνευ οιασδήποτε μέριμνας για την βιωσιμότητα των επιχειρήσεων και των πιστούχων που έλαβαν δάνεια με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου. Αμφίβολη μπορεί να εκτιμηθεί και η επίτευξη του στόχου των αυξημένων ταμειακών ροών για τις τράπεζες από την εφαρμογή της υπουργικής απόφασης, αφού ο μονοδιάστατος προσανατολισμός της στην εφαρμογή οριζόντιων μοντέλων υπολογισμού της αξίας των δανείων αυτών άνευ άλλων κριτηρίων καθιστά προβληματική την εφαρμογή της στις ρυθμίσεις που θα επιχειρηθούν για τα δάνεια αυτά στο πλαίσιο του Κώδικα Δεοντολογίας της Τράπεζας της Ελλάδος ή του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης των επιχειρηματικών οφειλών, όπου ισχύουν σφαιρικότερα και κοινωνικότερα κριτήρια ρύθμισης των τραπεζικών οφειλών που αφήνουν μεγαλύτερα περιθώρια ευελιξίας στην επίτευξη συμφωνιών. Όπως έχει προβλεφθεί από αυτήν την υπουργική απόφαση η δυνατότητα ρύθμισης των δανείων για τα οποία έχει χορηγηθεί η εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, οι δανειολήπτες της κατηγορίας αυτής θα βρεθούν σε δυσμενέστερη θέση από τους λοιπούς, αφού, για παράδειγμα, οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης τους ή η βιωσιμότητα της επιχείρησής τους μπορεί να μην ληφθούν υπόψη κατά την ρύθμιση των δανείων τους, αφού δεν προβλέπονται μεταξύ των κριτηρίων της υπουργικής απόφασης.
Επίσης, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη για το κόστος της επιχειρούμενης ρύθμισης βάσει της υπουργικής απόφασης, ότι, εφόσον συμφωνηθεί μεταξύ τράπεζας και πιστούχου ρύθμιση του δανείου, σε όλη την διάρκεια της ρύθμισης θα καταβάλλεται από τον δανειολήπτη επιχειρηματία η προβλεπόμενη στο νόμο ( αρ. 93 ν. 4549/2018 ) προμήθεια ασφαλείας υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου για την εκ μέρους του χορηγούμενη εγγύηση, η οποία διαφέρει ανάλογα με το μέγεθος της πιστούχου επιχείρησης ( πολύ μικρές, μικρές, μεσαίες ή μεγάλες επιχειρήσεις ).
Τέλος, να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τις διατάξεις της παραπάνω υπουργικής απόφασης, σε περίπτωση αθέτησης της συμφωνίας ρύθμισης από τον οφειλέτη, προβλέπεται ο περιορισμός της εγγυητικής ευθύνης του Δημοσίου στην καταβολή του εγγυημένου ποσού του ανεξόφλητου κεφαλαίου, όπως αυτό προσδιορίστηκε στην συμφωνία ρύθμισης ( όχι στο συνολικό υπόλοιπο της οφειλής κατά το χρόνο αθέτησης της συμφωνίας ).
Μένει να δούμε πότε και πως θα υλοποιηθεί από τα πιστωτικά ιδρύματα της Χώρας η εν λόγω υπουργική απόφαση και κυρίως να μετρηθούν τα αποτελέσματά της στην εθνική οικονομία, δεδομένου ότι αφορά χιλιάδες ελληνικές επιχειρήσεις. Προσωπικά εκτιμώ ότι η εφαρμογή της μάλλον θα συμβάλει στην επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης των επιχειρήσεων που έχουν λάβει δάνεια με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου και στην περαιτέρω αύξηση των οφειλών σε καθυστέρηση. Μακάρι να κάνω λάθος !
Νίκος Τζανέτος
Δικηγόρος –
