Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε τις προτάσεις της, στα πλαίσια της Ψηφιακής Εσωτερικής Αγοράς, οι οποίες αφορούν τα δικαιώματα των καταναλωτών, στην ψηφιακή εποχή. Συγκεκριμένα, χτες, η Επιτροπή υιοθέτησε τρεις νομοθετικές προτάσεις: Οδηγία για τις ηλεκτρονικές πωλήσεις απτών καταναλωτικών αγαθών, Οδηγία για τις πωλήσεις ψηφιακών αγαθών και Κανονισμός για τη φορητότητα των οπτικοακουστικών υπηρεσιών. Και οι τρεις προτάσεις πρέπει να υιοθετηθούν, από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επίσης δημοσίευσε ένα έγγραφο επικοινωνίας, για τα πνευματικά δικαιώματα.

Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ενώσεων Καταναλωτών (BEUC) και το ΚΕ.Π.ΚΑ. Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών εκφράζουν ικανοποίηση, για τα μέτρα προστασίας των καταναλωτών, που αγοράζουν ψηφιακά αγαθά, ή προσπαθούν, ενώ ταξιδεύουν, εκτός της χώρας τους, να έχουν πρόσβαση και να χρησιμοποιούν υπηρεσίες οπτικοακουστικές (όπως να παρακολουθήσουν μια κινηματογραφική ταινία ή μια τηλεοπτική εκπομπή), για τις οποίες έχουν πληρώσει. 

Όμως, η πρόταση για τις αγορές απτών καταναλωτικών αγαθών, μέσω διαδικτύου θα μπορούσε να δημιουργήσει κατακερματισμό της αγοράς, σύγχυση στους καταναλωτές, υποβάθμιση των δικαιωμάτων μας, για τις ηλεκτρονικές αγορές, σε αρκετά κράτη μέλη. 

Η κ. Μονίκ Γκόγιενς, Γενική Διευθύντρια της BEUC, σχολίασε τη νομοθετική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις ηλεκτρονικές αγορές των ψηφιακών αγαθών:

“Το κλείσιμο του κενού στην προστασία των καταναλωτών, που αγοράζουν ψηφιακά αγαθά, είναι ένα παλιό χρέος. Σήμερα, όσοι αγοράζουν μουσική, παιχνίδια ή λογισμικό, μέσω διαδικτύου, δεν έχουν ξεκάθαρα δικαιώματα, όταν το αγαθό, που αγόρασαν, δε λειτουργεί. Η παρούσα πρόταση της Επιτροπής, προσπαθεί να επιλύσει αυτό το πρόβλημα, δίνοντας, στους καταναλωτές, δικαιώματα για αποζημίωση, σε περίπτωση ελαττωματικού αγαθού, ή αγαθού, που δε συμμορφώνεται, με τα όσα ο έμπορος υποσχέθηκε. Καλωσορίζουμε αυτήν τη νέα πρωτοβουλία της Επιτροπής, ως ένα βασικό στοιχείο, που θα ενδυναμώσει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών, στην Ψηφιακή Εσωτερική Αγορά.”

Για την πρόταση της Επιτροπής, που αφορά τις ηλεκτρονικές αγορές των απτών καταναλωτικών προϊόντων, η κ. Γκόγιενς είπε:

“Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην πρότασή της, για τα απτά καταναλωτικά προϊόντα, βρίσκεται, πολύ μακριά από το να λάβει την αποδοχή μας. Όχι μόνον προσπαθεί να “κόψει” υφιστάμενα βασικά δικαιώματα των καταναλωτών, σε πολλές χώρες, αλλά, επίσης, κατακερματίζει την αγορά, διαφοροποιώντας τα δικαιώματα των καταναλωτών, ανάμεσα στις ηλεκτρονικές και στις συμβατικές αγορές. Γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να παρέχει διαφορετικά δικαιώματα, σε έναν καταναλωτή, που αγοράζει ένα ζευγάρι παπούτσια, ανάλογα με τον τρόπο αγοράς τους (από ηλεκτρονικό, ή από κανονικό κατάστημα); Και ναι μεν, η πρόταση καθιστά ευκολότερο να αποδείξουν οι καταναλωτές ότι το προϊόν ήταν ελαττωματικό, τη στιγμή της αγοράς, αλλά, σε τουλάχιστον 12 χώρες, οι καταναλωτές θα χάσουν βασικά δικαιώματα, που αφορούν τις εγγυήσεις”. 

Όσον αφορά τον Κανονισμό για τα πνευματικά δικαιώματα, η κ. Γκόγιενς πρόσθεσε:

“Οι καταναλωτές, για μεγάλο χρονικό διάστημα, ταλαιπωρούνται, με ηλεκτρονικές συνδρομές, στις οποίες χάνουν την πρόσβαση, μόλις ταξιδέψουν, εκτός της χώρας τους. Συχνά, οι καταναλωτές αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν μια υπηρεσία, που πλήρωσαν, εξαιτίας ξεπερασμένης νομοθεσίας, για τα πνευματικά δικαιώματα. Χάρη στην πρόταση της Επιτροπής, οι καταναλωτές θα μπορούν να χρησιμοποιούν τις οπτικοακουστικές υπηρεσίες, για τις οποίες πλήρωσαν, όπου και να βρίσκονται, εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όμως, δυστυχώς, οι νέοι κανόνες δεν επιλύουν το πρόβλημα, που πολλοί Ευρωπαίοι αντιμετωπίζουν, ότι δηλαδή δε μπορούν να αγοράσουν μια κινηματογραφική ταινία, ή μια συνδρομή για video, από ένα άλλο κράτος μέλος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να πετάξει τις γεωγραφικές διακρίσεις, στα σκουπίδια, επιτρέποντας, στους καταναλωτές, να επωφεληθούν από την Ευρωπαϊκή Εσωτερική Αγορά. Εάν οι καταναλωτές μπορούσαν να αγοράζουν ψηφιακά αγαθά, από άλλο κράτος μέλος, δε θα είχαν λόγους να στραφούν, στην πειρατεία.”

Παραδείγματα μείωσης των δικαιωμάτων των καταναλωτών, από την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για τις ηλεκτρονικές αγορές απτών καταναλωτικών προϊόντων

• Η πρόταση της Επιτροπής εισάγει μια τουλάχιστον διετή περίοδο εγγύησης, σε περίπτωση ελαττωματικών προϊόντων. Αυτή η διάταξη θα σημάνει τη σημαντική μείωση των δικαιωμάτων των καταναλωτών, σε πέντε κράτη μέλη, στην Ισλανδία και στη Νορβηγία. Στη Σουηδία η περίοδος εγγύησης είναι τριετής, στην Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο εξαετής και πενταετής στη Σκωτία. Στην Ολλανδία και τη Φιλανδία, το χρονικό διάστημα της εγγύησης συνδέεται με τον αναμενόμενο χρόνο ζωής ενός προϊόντος και ξεπερνάει, πολύ συχνά τα δύο χρόνια. Οι καταναλωτές, σε αυτές τις χώρες, θα χάσουν τα δικαιώματά τους αυτά, στις ηλεκτρονικές τους αγορές. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι, σήμερα, ένας καταναλωτής στο Η.Β., που αγοράζει ένα ηλεκτρονικό υπολογιστή, μέσω διαδικτύου και ο οποίος χαλάει, μετά από 2,5 χρόνια, μπορεί να απαιτήσει την εφαρμογή των δικαιωμάτων, που προβλέπονται, στην εγγύησή του. Εξαιτίας της νέας πρότασης, οι καταναλωτές, στις χώρες αυτές, που η εγγύηση ισχύει για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των δύο χρόνων, θα είναι καλύτερο να αγοράζουν προϊόντα, από τα συμβατικά καταστήματα και όχι τα ηλεκτρονικά καταστήματα.
• Η πρόταση, επίσης, περιορίζει τη δυνατότητα των καταναλωτών να επιλέξουν, ανάμεσα στις διάφορες κατηγορίες αποζημίωσης. Προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι οι καταναλωτές μπορούν να ζητήσουν μόνον τη διόρθωση ή την αντικατάσταση ενός ελαττωματικού προϊόντος, ως πρώτη επιλογή. Αυτή η πρόταση θα προκαλέσει τεράστια μείωση δικαιωμάτων των καταναλωτών, σε εφτά κράτη μέλη, γιατί μια καλύτερη επιλογή διαφορετικών κατηγοριών αποζημίωσης υφίσταται, στην Ελλάδα, στην Πορτογαλία, στη Σλοβενία. Στην Ιρλανδία, οι καταναλωτές μπορούν να ζητήσουν την αναστροφή της πώλησης, ως πρώτη επιλογή αποζημίωσης και στο Η.Β. οι καταναλωτές έχουν το δικαίωμα της εναντίωσης. Επί πλέον υπάρχουν διαφοροποιήσεις, στην ιεράρχηση των επιλογών αποζημίωσης, όπως π.χ. στη Δανία, όπου οι καταναλωτές μπορούν να ζητήσουν αναστροφή πώλησης, ως πρώτη επιλογή, εάν το ελάττωμα είναι σοβαρό. Στη Λεττονία, οι καταναλωτές μπορούν να ζητήσουν, μερική ή ολική επιστροφή τιμήματος, μέσα στους πρώτους έξι μήνες, από την αγορά του προϊόντος.
• Σήμερα, ένας καταναλωτής, στην Πορτογαλία, που αγόρασε, ηλεκτρονικά, ένα προϊόν και το οποίο χάλασε δύο μήνες, μετά την αγορά του, έχει πολλές επιλογές: Μπορεί να ζητήσει πίσω τα χρήματά του ή να ακυρώσει τη σύμβαση αγοράς. Με τη νέα πρόταση αυτό το δικαίωμα δε θα υπάρχει πλέον. Ως συνέπεια, οι καταναλωτές θα πάψουν να εμπιστεύονται τα ηλεκτρονικά καταστήματα και θα αγοράζουν από τα συμβατικά, για να έχουν όλα τα δικαιώματά τους.