Γράφει η Μαρίνα Κουρμπέλα

Το μεγαλύτερο θέμα, μετά τη μετανάστευση, που απασχολεί και θα απασχολήσει την ΕΕ είναι η «Ολοκλήρωση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης της Ευρώπης», με βάση την έκθεση  που συνέταξε ο Πρόεδρος της Επιτροπής κ. Jean-Claude Juncker, σε στενή συνεργασία με τους κ. Donald Tusk, Jeroen Dijsselbloem, Mario Draghi και Martin Schulz, τη χαρακτηριζόμενη ως «Εκθεση των πέντε Προέδρων».

Στην έκθεση αυτή  και στο πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Ένωσης,(μιάς από τις τρείς ενώσεις,που αναφέρονται στην έκθεση) προτείνεται το Ευρωπαίκό Σύστημα Εγγύησης των Καταθέ σεων(EDIS).

Γενικά, η έκθεση δίνει έμφαση στο θέμα της εγγύησης των καταθέσεων σε πανενωσιακό επίπεδο.

Όπως αναφέρει, δεδομένου ότι η μεγάλη πλειονότητα του χρήματος είναι υπό τη μορφή τραπεζικών καταθέσεων, το νόμισμα δεν μπορεί να είναι πραγματικά ενιαίο παρά μόνο αν η εμπιστοσύνη στην ασφάλεια των τραπεζικών καταθέσεων είναι η ίδια, ανεξάρτητα από το κράτος μέλος στο οποίο λειτουργεί η τράπεζα. 

Υποστηρίζεται, δε, πως το κοινό σύστημα ασφάλισης καταθέσεων θα αύξανε την ανθεκτικότητα έναντι μελλοντικών κρίσεων.

Το EDIS

Η έκθεση των πέντε προέδρων προτείνει τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Συστήματος Εγγύησης των Καταθέσεων (EDIS) — τον τρίτο πυλώνα μιας πλήρως ανεπτυγμένης Τραπεζικής Ένωσης, μαζί με την τραπεζική εποπτεία και εξυγίανση. 

Συγκεκριμένα αναφέρει: Καθώς η τρέχουσα διάρθρωση με εθνικά συστήματα εγγύησης των καταθέσεων παραμένει ευάλωτη σε μεγάλες τοπικές διαταραχές (ιδίως όταν το κράτος και ο εθνικός τραπεζικός τομέας θεωρείται ότι βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση), το κοινό σύστημα ασφάλισης καταθέσεων θα αύξανε την ανθεκτικότητα έναντι μελλοντικών κρίσεων. Ένα κοινό σύστημα είναι επίσης πιθανότερο να είναι δημοσιονομικά ουδέτερο με την πάροδο του χρόνου σε σχέση με τα εθνικά συστήματα εγγύησης των καταθέσεων, επειδή υπάρχει μεγαλύτερη διασπορά κινδύνων και διότι οι ιδιωτικές εισφορές αντλούνται από ένα πολύ μεγαλύτερο σύνολο χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

Η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου Ευρωπαϊκού Συστήματος Εγγύησης των Καταθέσεων (EDIS) θα χρειαστεί χρόνο, πλην όμως η λήψη συγκεκριμένων μέτρων προς την κατεύθυνση αυτή θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα ήδη στο στάδιο 1 με την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει το παρόν νομικό πλαίσιο. Μια πιθανή λύση θα ήταν να σχεδιαστεί το EDIS ως σύστημα αντασφάλισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τα εθνικά συστήματα εγγύησης των καταθέσεων. Όπως και το Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης, το κοινό EDIS θα χρηματοδοτείται από τον ιδιωτικό τομέα μέσω εκ των προτέρων τελών βάσει κινδύνου που θα καταβάλλονται από όλες τις συμμετέχουσες τράπεζες στα κράτη μέλη και τα οποία θα καθορίζονται κατά τρόπο που να αποτρέπει τον ηθικό κίνδυνο. Το πεδίο εφαρμογής του θα πρέπει να συμπίπτει με εκείνο του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού.

Προς τη Χρηματοοικονομική Ένωση — χρηματοοικονομική ολοκλήρωση για μια ολοκληρωμένη οικονομική ενωση

Η πρόοδος προς μια ισχυρότερη Οικονομική Ένωση θα συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση της λειτουργίας της ΟΝΕ, αναφέρει η έκθεση.

Ταυτόχρονα, πρέπει να συνοδεύεται από την ολοκλήρωση της Χρηματοοικονομικής Ένωσης.

Πράγματι, η Οικονομική και η Χρηματοοικονομική Ένωση είναι συμπληρωματικές και αμοιβαία ενισχυόμενες. Η πρόοδος στα δύο αυτά θέματα πρέπει να αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα στο στάδιο 1 του χάρτη πορείας προς μια γνήσια ΟΝΕ. Σε μια Νομισματική Ένωση, το χρηματοοικονομικό σύστημα πρέπει να είναι πραγματικά ενιαίο, διαφορετικά  τα ερεθίσματα από τη λήψη των αποφάσεων νομισματικής πολιτικής (π.χ. αλλαγές στην πολιτική των επιτοκίων) δεν θα διαβιβάζονται κατά τρόπο ενιαίο σε όλα τα κράτη μέλη. Αυτό ακριβώς συνέβη κατά τη διάρκεια της κρίσης, γεγονός που με τη σειρά του επιδείνωσε τις οικονομικές αποκλίσεις. Επίσης, ένα ενιαίο τραπεζικό σύστημα αντικατοπτρίζει ένα ενιαίο νόμισμα. Δεδομένου ότι η μεγάλη πλειονότητα του χρήματος είναι υπό τη μορφή τραπεζικών καταθέσεων, το νόμισμα δεν μπορεί να είναι πραγματικά ενιαίο παρά μόνο αν η εμπιστοσύνη στην ασφάλεια των τραπεζικών καταθέσεων είναι η ίδια, ανεξάρτητα από το κράτος μέλος στο οποίο λειτουργεί η τράπεζα.

Αυτό απαιτεί ενιαία εποπτεία των τραπεζών, ενιαίο καθεστώς εξυγίανσης των τραπεζών και ενιαίο σύστημα ασφάλισης των καταθέσεων. Είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση της αρνητικής ανάδρασης τραπεζών-κράτους που βρισκόταν στο επίκεντρο της κρίσης. Ταυτόχρονα, το χρηματοπιστωτικό σύστημα πρέπει να είναι σε θέση να διαφοροποιεί τον κίνδυνο ανάλογα με τη χώρα, ώστε να είναι σε θέση να μετριάσει τον αντίκτυπο των κλυδωνισμών που αφορούν μια συγκεκριμένη χώρα και να μειώσει το ύψος του κινδύνου που πρέπει να επιμερισθεί με δημοσιονομικά μέσα. Όλοι αυτοί οι λόγοι υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη για μια Χρηματοοικονομική Ένωση. Έχουμε σε μεγάλο βαθμό επιτύχει το στόχο σχετικά με την τραπεζική εποπτεία, με τη δημιουργία του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού. Ο Ενιαίος Μηχανισμός Εξυγίανσης έχει επίσης συμφωνηθεί, αλλά δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί πλήρως. Για να ολοκληρωθεί η Χρηματοοικονομική Ένωση πρέπει να δρομολογήσουμε ένα κοινό σύστημα εγγύησης των καταθέσεων και τη Ένωση Κεφαλαιαγορών. Λόγω του επείγοντος χαρακτήρα τους, τα εν λόγω μέτρα θα πρέπει να εφαρμοστούν στο σύνολό τους στάδιο 1. 3.1.

Ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης

Η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης απαιτεί πρωτίστως την πλήρη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο της οδηγίας για την εξυγίανση και την ανάκαμψη των τραπεζών από όλα τα κράτη μέλη. Αυτό έχει καθοριστική σημασία για τον καταμερισμό του κινδύνου με τον ιδιωτικό τομέα. Πράγματι, η Τραπεζική Ένωση αποτελεί ένα μέσο για την καλύτερη προστασία των φορολογουμένων από το κόστος διάσωσης των τραπεζών 

Δεύτερον, χρειαζόμαστε επίσης μια ταχεία συμφωνία σε ό, τι αφορά ένα κατάλληλο μηχανισμό μεταβατικής χρηματοδότησης - που θα αποτελεί έναν τρόπο να εξασφαλιστεί ότι θα υπάρχουν αρκετά χρήματα αν μια τράπεζα πρέπει να εκκαθαριστεί ακόμη και αν η χρηματοδότηση του Ταμείου δεν επαρκεί εκείνη τη χρονική στιγμή - για το Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης όταν αρχίσει να λειτουργεί την 1η Ιανουαρίου 2016. 

Τρίτον, η δημιουργία ενός αξιόπιστου κοινού μηχανισμού ασφαλείας για το Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης και η επίτευξη προόδου προς την πλήρη διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού για τις τράπεζες σε όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου δημιουργίας του Ενιαίου Ταμείου Εξυγίανσης. Θα πρέπει ως εκ τούτου να εφαρμοστεί ταχέως ένας μηχανισμός ασφαλείας. Αυτό μπορεί να γίνει με τη χορήγηση πιστωτικού ορίου από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕΜΣ) στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης. Ο μηχανισμός ασφαλείας θα πρέπει να είναι δημοσιονομικά ουδέτερος σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, με διασφάλιση της ανάκτησης της δημόσιας συνδρομής μέσω εκ των υστέρων εισφορών από τον χρηματοπιστωτικό κλάδο.

Η αποτελεσματικότητα του μέσου άμεσης ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών του ΕΜΣ θα πρέπει να επανεξεταστεί, σε εύθετο χρόνο, ιδίως δεδομένων των περιοριστικών κριτηρίων επιλεξιμότητας που είναι συνδεδεμένα με αυτό, τηρώντας παράλληλα τους συμφωνημένους κανόνες διάσωσης με ίδια μέσα. Ένας πιο εύκολα προσβάσιμος μηχανισμός για την άμεση ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών θα αύξανε την εμπιστοσύνη των καταθετών, διατηρώντας ίσους όρους για τις προβληματικές χώρες στη διακυβέρνηση των τραπεζών που έχουν υποστεί αναδιάρθρωση και θα διαρρήγνυε τη σχέση κράτους-τραπεζών σε εθνικό επίπεδο. Όλες οι τράπεζες που συμμετέχουν στην Τραπεζική Ένωση πρέπει να απολαύουν ίσους όρους ανταγωνισμού. 

Αυτό θα απαιτήσει περαιτέρω μέτρα, επιπλέον και πέραν του ενιαίου εγχειριδίου κανόνων, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πάντοτε σημαντικό περιθώριο διακριτικής ευχέρειας σε εθνικό επίπεδο, το οποίο εξακολουθεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις, ιδίως για την ποιότητα και τη σύνθεση του κεφαλαίου των τραπεζών. Ένα μεγάλο μέρος των αναντιστοιχιών θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού. Για άλλα θέματα όμως απαιτούνται νομοθετικές τροποποιήσεις, ιδίως για εκείνα που αφορούν διαφορετικά νομικά και θεσμικά πλαίσια. Ομοίως, η πρόσφατη αναθεώρηση της οδηγίας για τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων έχει οδηγήσει σε μεγαλύτερη εναρμόνιση, ιδίως όσον αφορά την προχρηματοδότηση των εθνικών συστημάτων, αλλά εξακολουθεί να περιέχει κάποιο βαθμό εθνικής διακριτικής ευχέρειας, που θα πρέπει να επανεξεταστεί. Ταυτόχρονα, η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να δίνει προσοχή στην ανάπτυξη πιθανών νέων κινδύνων στον τραπεζικό τομέα, περιλαμβανομένων των κινδύνων που συνδέονται με το σκιώδες τραπεζικό σύστημα.

Οι υπάρχουσες δομές πρέπει να είναι σε θέση να εντοπίζουν κινδύνους για τον χρηματοπιστωτικό τομέα στο σύνολό του. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να εξετάσουμε το ενδεχόμενο ενίσχυσης των θεσμών μακροπροληπτικής εποπτείας, στηριζόμενοι στον ρόλο και τις εξουσίες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ), με ταυτόχρονη μεγιστοποίηση των συνεργειών του με την ΕΚΤ. Τέλος, μεσοπρόθεσμα, θα ήταν ενδεχομένως σκόπιμο να επανεξεταστεί η αντιμετώπιση των χρηματοδοτικών ανοιγμάτων των τραπεζών έναντι του δημόσιου χρέους, παραδείγματος χάριν, με τον καθορισμό ορίων μεγάλων χρηματοδοτικών ανοιγμάτων. Αυτό θα μπορούσε να αποσυνδέσει περαιτέρω την χρηματοπιστωτική σταθερότητα από τα εθνικά δημόσια οικονομικά. Ωστόσο, αυτές οι εκτεταμένες αλλαγές του σημερινού πλαισίου θα πρέπει να εξεταστούν μόνο στο πλαίσιο μιας συντονισμένης προσπάθειας.

3.2. Η δρομολόγηση της Ένωσης των Κεφαλαιαγορών 

Η Ένωση των Κεφαλαιαγορών πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα, παράλληλα με την Τραπεζική Ένωση . Αυτό ισχύει και για τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ, αλλά είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη ζώνη του ευρώ. Θα εξασφαλίσει περισσότερο διαφοροποιημένες πηγές χρηματοδότησης έτσι ώστε οι επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ, να μπορούν να αντλούν χρηματοδοτικούς πόρους από τις κεφαλαιαγορές και να έχουν πρόσβαση σε άλλες πηγές μη τραπεζικής χρηματοδότησης επιπλέον των τραπεζικών πιστώσεων. Ταυτόχρονα, η εύρυθμη λειτουργία της Ένωσης των Κεφαλαιαγορών θα ενισχύσει τον διασυνοριακό καταμερισμό των κινδύνων με την εμβάθυνση της ενοποίησης των αγορών ομολόγων και μετοχών, το δε δεύτερο σκέλος αποτελεί βασικό μέσο απορρόφησης κραδασμών. 

Οι πραγματικά ολοκληρωμένες κεφαλαιαγορές θα αποτελέσουν επίσης ανάχωμα στις συστημικές κρίσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα και θα ενισχύσουν τον καταμερισμό του κινδύνου στον ιδιωτικό τομέα μεταξύ των χωρών4 . Αυτό με τη σειρά του μειώνει το μέγεθος του καταμερισμού του κινδύνου που πρέπει να επιτευχθεί με χρηματοοικονομικά μέσα (δημόσιος καταμερισμός κινδύνου). Ωστόσο, δεδομένου ότι η στενότερη ενοποίηση των κεφαλαιαγορών και η σταδιακή κατάργηση των εναπομενόντων εθνικών φραγμών θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέους κινδύνους για την χρηματοπιστωτική σταθερότητα, θα είναι αναγκαίο να επεκταθούν και να ενισχυθούν τα διαθέσιμα εργαλεία για τη διαχείριση των συστημικών κινδύνων των χρηματοοικονομικών φορέων με σύνεση (μακροπροληπτική εργαλειοθήκη) και να ενισχυθεί το εποπτικό πλαίσιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρωστία όλων των χρηματοοικονομικών παραγόντων. Αυτό αναμένεται να οδηγήσει τελικά σε μια ενιαία ευρωπαϊκή αρχή εποπτείας των κεφαλαιαγορών. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό η ρύθμιση να δημιουργεί κίνητρα για την ομαδοποίηση και τον επιμερισμό των κινδύνων και να εξασφαλίζει ότι όλα τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα διαθέτουν επαρκείς δομές διαχείρισης των κινδύνων και εξακολουθούν να παραμένουν υγιή από άποψη προληπτικής εποπτείας. Η φορολογία μπορεί επίσης να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο όσον αφορά την ουδέτερη μεταχείριση για διαφορετικές αλλά συγκρίσιμες δραστηριότητες και επενδύσεις σε άλλες δικαιοδοσίες. Μια πραγματική Ένωση Κεφαλαιαγορών απαιτεί επίσης και άλλες βελτιώσεις, ορισμένες από τις οποίες μπορούν να επιτευχθούν μόνο μέσω της νομοθεσίας, όπως: απλούστευση των απαιτήσεων για το ενημερωτικό δελτίο· αναζωογόνηση της αγοράς της ΕΕ για υψηλής ποιότητας τιτλοποιήσεις· μεγαλύτερη εναρμόνιση των λογιστικών και ελεγκτικών πρακτικών· καθώς και αντιμετώπιση των σημαντικότερων σημείων συμφόρησης που εμποδίζουν την ολοκλήρωση των κεφαλαιαγορών σε τομείς όπως η νομοθεσία περί αφερεγγυότητας, το εταιρικό δίκαιο, τα δικαιώματα ιδιοκτησίας και όσον αφορά τη νομική εκτελεστότητα των διασυνοριακών αξιώσεων.

------------------

Ολοκληρώνοντας την Οικονομική και Νομισματική Ένωση της Ευρώπης: Έκθεση των πέντε προέδρων

Όπως προαναφέρθηκε, η έκθεση εκπονήθηκε από τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε στενή συνεργασία με τον Πρόεδρο της Συνόδου Κορυφής για το ευρώ, τον Πρόεδρο της Ευρωομάδας, τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. 

Αξιοποίησε τον διάλογο με τα κράτη μέλη και την κοινωνία των πολιτών και βασίζεται, στην έκθεση με τίτλο«Προς μια ουσιαστική Οικονομική και Νομισματική Ένωση» τη λεγόμενη «έκθεση των τεσσάρων Προέδρων»), και στην έκθεση της Επιτροπής με τίτλο «Σχέδιο στρατηγικής για μια βαθιά και ουσιαστική ΟΝΕ» του 2012.

Η έκθεση περιγράφει ένα σχέδιο για την εμβάθυνση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ).

Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα θεμέλια της ΟΝΕ πρέπει να ενισχυθούν ώστε να εξασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της νομισματικής ένωσης και να μπορούν τα κράτη μέλη να είναι καλύτερα προετοιμασμένα για την προσαρμογή τους στις παγκόσμιες προκλήσεις. Αυτό θα πρέπει να δώσει τη δυνατότητα σε όλα τα κράτη μέλη να επωφελούνται πλήρως από τη συμμετοχή τους στο ενιαίο νόμισμα.

Η πορεία προς μια πιο ανθεκτική και ολοκληρωμένη ΟΝΕ, αναφέρει η Εκθεση, θα πρέπει να είναι ανοικτή και διαφανής σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Η έκθεση υπογραμμίζει την ανάγκη να διαφυλαχθεί η ακεραιότητα της ενιαίας αγοράς, η οποία θα πρέπει να ολοκληρωθεί και να αξιοποιηθεί πλήρως.

Σταδιακή ολοκήρωση

Η ολοκλήρωση της ΟΝΕ θα υλοποιηθεί στα ακόλουθα τρία στάδια

Στάδιο 1 (1 Ιουλίου 2015 - 30 Ιουνίου 2017): 

Κατά το πρώτο αυτό στάδιο («εμβάθυνση στην πράξη»), τα θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ θα βασιστούν σε υφιστάμενα μέσα και θα κάνουν την καλύτερη δυνατή χρήση των ισχυουσών Συνθηκών. Εν ολίγοις, αυτό συνεπάγεται την τόνωση της ανταγωνιστικότητας και της διαρθρωτικής σύγκλισης, την ολοκλήρωση της Χρηματοοικονομικής Ένωσης, την επίτευξη και διατήρηση υπεύθυνων φορολογικών πολιτικών, τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και στο επίπεδοτης ζώνης του ευρώ, καθώς και την ενδυνάμωση τηςδημοκρατικής λογοδοσίας.

Στάδιο 2: Κατά το δεύτερο αυτό στάδιο («ολοκλήρωση της ΟΝΕ»), θα συμφωνηθούν συγκεκριμένα μέτρα με περισσότερο εκτεταμένο χαρακτήρα με σκοπό να ολοκληρωθεί η οικονομική και θεσμική αρχιτεκτονική της ΟΝΕ. Συγκεκριμένα, κατά το δεύτερο αυτό στάδιο,η διαδικασία σύγκλισης θα αποκτήσει περισσότερο δεσμευτικό χαρακτήρα με μια σειρά από κοινού συμφωνηθέντων στόχων αναφοράς για τη σύγκλιση στους οποίους θα μπορούσε να δοθεί νομική φύση. 

Σημαντική πρόοδος ως προς τα εν λόγω πρότυπα – και η συνεχής τήρησή τους – θα αποτελέσει μία από τις προϋποθέσεις προκειμένου κάθε κράτος μέλος της ζώνης του ευρώ να συμμετάσχει σε έναν μηχανισμό απορρόφησης κλυδωνισμών για τη ζώνη του ευρώ κατά το δεύτερο στάδιο 

Τελικό στάδιο (το αργότερο έως το 2025): Στο τέλος του σταδίου 2, και αφού όλα τα μέτρα τεθούν πλήρως σε εφαρμογή, χάρη στη βαθιά και ουσιαστική ΟΝΕ θα δημιουργηθεί ένας χώρος σταθερότητας και ευημερίας για όλους τους πολίτες των κρατών μελών της ΕΕ που συμμετέχουν στο ενιαίο νόμισμα, ένας χώρος που θα ελκύει άλλα κράτη μέλη της ΕΕ να προσχωρήσουν, εφόσον είναι έτοιμα να το πράξουν.

Τρεις ενώσεις και επανεξέταση του πολιτικού οικοδομήματος της ΟΝΕ

Σημειώνεται, πως η έκθεση υποστηρίζει την πρόοδο της ολοκλήρωσης της ΟΝΕ σε τρείς ενώσεις, και στην επανεξέταση του πολιτικού οικοδομήματος της ΟΝΕ: 

1.     οικονομική ένωση: έμφαση στη σύγκλιση, την ευημερία και την κοινωνική συνοχή

2.     χρηματοπιστωτική ένωση: ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης και δρομολόγηση της Ένωσης των Κεφαλαιαγορών

3.     δημοσιονομική ένωση: διασφάλιση υγιών και ολοκληρωμένων δημοσιονομικών πολιτικών

4.     δημοκρατική λογοδοσία, νομιμότητα και θεσμική ενίσχυση: επανεξέταση του πολιτικού οικοδομήματος της ΟΝΕ

Blog:marina anastas.kourbela