Γράφει ο
Γιώργος Κακαρελίδης

Ὁ διανοικτικὸς δρόμος – Τρόπος τῶν Ἑλλήνων μπορεῖ νὰ συνοψισθῇ στὴν προτεραιότητα τῆς κοινωνίας τῆς Ἀληθείας ἔναντι τῆς κοινωνίας τῆς χρείας. Ἐγκαίρως καὶ πρῶτοι (Πυθαγόρας, ¨Ηράκλειτος) διέγνωσαν, ὅτι ὁ Λόγος κάθε ὑπαρκτοῦ, μόνο ἀναφορικά, δηλαδὴ ὡς σχέση μπορεῖ νὰ κατανοηθῇ. Ἡ δὲ περὶ αὐτοῦ γνησιότητα τῆς γνώσης -σχέσης, μόνο ἄν εἶναι κατὰ λόγον, ἄν ἀπὸ ὅλους καὶ καθ’ἕκαστον, κοινωνηθῇ, δηλαδὴ ἐπαληθευθῇ, τότε μόνον, καθίσταται αὐθεντικὴ ἤ κοινός Ξυνός Λόγος. Ἡ ἱκανότητά μας νὰ ἐκδεχόμεθα τὴν γνώση κατ’ ἰδία φρόνηση, δηλαδὴ ἰδιάζοντες, ὁδηγεῖ ὄχι σὲ μετοχὴ στὴν κοινότητα τῆς ἐμπειρίας, ἀλλά σὲ ἰδιοτέλεια , σκοπιμότητα, ἐκμετάλλευση.

Ἀπό αὐτὴ τὴν προτεραιότητα, μαζί μὲ τὴν ἱερότητα τοῦ Πολίτη καὶ τοῦ σώματός του, ἐξεπήγασε τὸ κοινωνιοκεντρικό σύστημα Πόλεως – Δημοκρατίας. Ὅπου προϋπόθεση εἶναι ὅτι οὐδεὶς πρέπει νὰ δέχεται νὰ ἐξουσιάζεται ἀπὸ κανέναν. Ἡ ἐλευθερία εἶναι προϋπόθεση τῆς Πόλεως. Ἡ διακυβέρνηση, ἡ Ἐκκλησία τοῦ Δήμου, ἀνήκει στοὺς Πολῖτες καὶ ἡ πρόοδος μετριέται σὲ ὅρους ἀπομάκρυνσης ἀπὸ τὴν βαρβαρότητα. Ἡ παιδεία, αὐτὸ ποὺ λέμε κουλτούρα, στὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα, μόνο ὡς προϊόν Πόλεως ὁρίζεται· ὡς Πολιτισμός. Τὸ σύστημα τῆς Πόλεως -Κράτους, παρὰ τὴν βραχύβια διάρκειά του, προετοίμαζε τὸν κόσμο γιὰ τὸ κοσμοσύστημα τῆς οἰκουμένης.

Ἡ διάδοση τῆς ἑλληνικῆς, μέσω τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου, ὁδήγησε στὸν (πολιτισμικό) ἐξελληνισμό, σημαντικοῦ τμήματος τῶν Λαῶν τῆς Θάλασσας, ποὺ συνεχίσθηκε μὲ τὴν Ρωμαϊκὴ διοικητικὴ ὀργάνωση. Τὸ Εὐαγγέλιο, βρῆκε ἐξαιρετικά πρόσφορο, γόνιμο καί, κυρίως, γνώριμο ἔδαφος γιὰ νὰ ριζώσῃ καὶ ἀναπτυχθῇ. Σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν εὐφυὴ μεταφορὰ τῆς πρωτεύουσας στὴν Κωνσταντινούπολη, ὁλοκλήρωσε τὸν ἐξελληνισμό καὶ ἀνέδειξε τὸ ἑλληνικὸ κοσμοσύστημα σὲ ἐπίπεδο οἰκουμένης.

Ἐλευθέρους, ἀφῆκεν πάντας, Θεὸς, βροντοφωνάζει ὁ «χριστιανός» Ἀλκιδάμας. Ἐλευθερία ὕπαρξης καὶ Ἀγάπη εἶναι ὁ Θεός, βροντοφωνάζει ὁ «αρχαιότερος του» εὐαγγελικός Λόγος, ἐπιλύοντας συνάμα τὴν μεταφυσικὴ ἀναζήτηση τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ποὺ μὲ τὴν εἰσαγωγὴ τοῦ γνώριμου ἐκκλησιαστικοῦ γεγονότος, ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὸν ραγδαῖο ἐκχριστιανισμό τους. Συμμετέχοντες πλέον στὴν Ἐκκλησία, σὲ κλήση τρόπου προσωπικῆς σχέσης μὲ τὸν προσωπικό Θεό, ἔπαυαν νὰ «περιορίζονται» ἀπὸ τὴν ἀναγκαιότητα τῆς κτιστῆς τους ὕπαρξης, ἀπὸ τὸν ἀτομοκεντρισμό της.

Στὸν Ἑλληνισμό καὶ τὴν λειτουργία του κατ’ἀλήθειαν, προσετίθετο πλέον, πρόταση νοήματος, δηλαδὴ αἰτίας καὶ σκοποῦ τοῦ ὑπαρκτοῦ. Μιὰ πρόταση ὀντολογικῆς ἑρμηνείας τῆς πραγματικότητος. Αὐτὴ ἡ φυγή, ἀπὸ τὸν ἀτομοκεντρισμό στὸν προσωποκεντρισμό, εἶχε κεφαλαιώδη σημασία στὸ κοσμοσύστημα τῆς  –λεγόμενης Βυζαντινῆς, οἰκουμένης.

Ὁ κοινοτισμός, μετεξέλιξη τῆς Πόλεως Κράτους, σὲ μεγάλη κλίμακα, μέ ἐλευθέρους πολῖτες, ἀποτελεῖ τὸν πυρῆνα τῆς ὀργάνωσης, λειτουργίας καὶ διοίκησης. Ὅπου, τὸ σύνολο τῶν πολιτῶν ἀποτελεῖ τὸ ἀνώτατο ὄργανο. Ὅλο τὸ ἔδαφος τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας διαιρεῖται σὲ πόλεις –περιφέρειες (μαζί μὲ τὶς ἀγροτικές περιοχές). Ἡ ζωή, κοινωνική, οἰκονομική, διοικητική, ὀργανώνεται πλέον γύρω ἀπὸ τὰ ἀστικά κέντρα. Ὅπου δὲν ὑπάρχουν πόλεις, τὴν «πόλη»ἀποτελοῦν ὁμαδοποιήσεις χωριῶν. Οἱ συντεχνίες διοικοῦνται ἀπὸ τὸ σύνολο τῶν μελῶν. Τὰ μεγάλα ἐργοστάσια τῶν πόλεων, στὴν οὐσία κρατικοποιοῦνται.  

Ἡ ἔννοια τῆς Κοινότητος δὲν ἔχει καμμία σχέση μὲ τὸ περιεχόμενο , ποὺ τῆς προσδίδει ἡ δυτική σκέψη, ἀλλά ἐμπεριέχει ἱστορικές, πολιτικές, πολιτισμικὲς καὶ ὁντολογικὲς συνιστῶσες. Παρατηρεῖται τὸ μοναδικό φαινόμενο, νὰ ἔχουμε μεγάλης κλίμακος ἐπικράτεια, ἐλευθέρων ἀτόμων, πολυεθνοτικὴ μέν, μονοπολιτισμικὴ δέ. Ὅπου στὸν μονοπολιτισμό ἐνυπάρχει κοινὴ μεταφυσική καὶ κοινὴ ἀπόφαση στὴν προτεραιότητα τῆς κοινωνίας τῆς ἀληθείας ἔναντι τῆς χρείας.

Τὴν ἴδια ἐποχή, ποὺ ἡ Δυτικὴ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία, κατελύετο ἀπὸ στὶφη βαρβαρικῶν (προτεραιότητος τῆς ικανοποίησης ἀτομικῶν ἀναγκῶν καὶ ὁρμεμφύτων) φύλων καὶ φυλῶν, τὸ ἑλληνικό κοινωνιοκεντρικό ὑπόδειγμα, ἀναπτύσσει μιὰ ἐκπληκτικὴ δυναμικὴ σὲ παγκόσμιο έπίπεδο, μὲ θαυμαστὰ ἐπιτεύγματα στὶς ἐπιστῆμες, τὴν τεχνολογία, τὴν Τέχνη. Καὶ αὐτὰ νὰ ἐπιτυγχάνονται ἀπὸ ἐλευθέρους πλέον ἀνθρώπους, στὴν Νέα Ρώμη, ὅπως δηλαδὴ λέμε Βυζάντιο.