Γράφει η Μαρίνα Κουρμπέλα

Αν έπρεπε να πούμε μόνο μία φράση σχετικά με το διαρκώς συζητούμενο θέμα της ηλικίας συνταξιοδότησης στα κράτη μκέλη της ΕΕ, θα λέγαμε, «αλλάξτε νοοτροπία αντιμετώπισης»

Όσοι επιμένουν στο αντίθετο, ιδιαίτερα οι νεοεισερχόμενοι στην αγορά εργασίας, η όσοι έχουν μόνο λίγα χρόνια απασχόλησης,θα διαπιστώσουν, πολύ σύντομα, πως οι εξελίξεις τους ξεπερνούν.

Αυτό, ανεξάρτητα από προγράμματα  και μνημόνια, ανεξάρτητα από τις διαπραγματεύσεις  της Ελλάδας με τους πιστωτές.

Αν, επίσης, εκφράσουμε μια προσωπική άποψη, η οποία, ωστόσο, έχει διαμορφωθεί μετά από δημοσιογραφικές εμπειρίες (συνεντεύξεις, ρεπορτάζ, διάβασμα κλπλ), τότε θα τολμήσουμε να πούμε, πως αν σήμερα ακούγεται, έστω και ως υπόθεση εργασίας, ως όριο ηλικίας συνταξιοδότησης τα 72 χρόνια, τα 75 ή τα 80 δεν είναι μακριά. Αυτό, υπό την προϋπόθεση, ότι στο μεταξύ, δε θα έχουν  θεσπιστεί  άλλες μέθοδοι υπολογισμού  ενός είδους σύνταξης, που θα επιτρέπει στον εργαζόμενο να συνεχίζει, αν θέλει να εργάζεται, η, αν παψει να εργάζεται  να μπορεί να έχει έσοδα για να ζήσει. 

Ο γενικός στόχος, κατά την ΕΕ, είναι η αλλαγή προτύπων συνταξιοδότησης έτσι ώστε το ισοζύγιο μεταξύ των ετών εργασίας και συνταξιοδότησης να βελτιώνεται και να διατηρείται καθώς το προσδόκιμο ζωής συνεχίζει να ανεβαίνει.

Να επισημάνουμε, ακόμη, πως αν αυτά που προαναφέραμε, θεωρηθούν από κάποιους, που θα τα διαβάσουν, υπερβολές, ίσως αποδειχθεί, πως δεν είναι. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, θα συνδέει, όλο και περισσότερο το όριο συνταξιοδότησης, με το προσδόκιμο ζωής. 

Πριν από περίπου δέκα χρόνια, είχαμε πει, κάτι ανάλογο, για τα 67. Τότε, θεωρήθηκε υπερβολή.

Στη Γαλλία, δε, η ηλικία στην οποία οι εργοδότες του ιδιωτικού τομέα μπορούν να θέσουν έναν εργαζόμενο σε καθεστώς συνταξιοδότησης χωρίς τη συγκατάθεσή του/της έχει αυξηθεί από τα 65 στα 70 έτη.

Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα με τη σειρά, με αναφορά σε σχετικά κείμενα, που σταχυολογήσαμε, και αρχίζοντας από την «Ολοκλήρωση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης της Ευρώπης». 

Την έκθεση την οποία  έχει συντάξει ο Πρόεδρος της Επιτροπής  κ. Jean-Claude Juncker, σε στενή συνεργασία με τους κ. Donald Tusk, Jeroen Dijsselbloem, Mario Draghi και Martin Schulz, τη λεγόμενη «Έκθεση των πέντε Προέδρων».

Στην έκθεση αυτή, που είναι ένα από τα πλέον σημαντικά κείμενα σχετικά με τις εξελίξεις που δρομολογούνται στην ΕΕ,  περιλαμβάνονται προτάσεις για ρυθμίσεις σε όλους τους βασικούς τομείς (τραπεζικό, νομισματικό, δημοσιονομικό, κοινωνικό, οικονομικό κλπ), μεταξύ άλλων, αναφέρονται σχετικά με την κοινωνική διάσταση και το συγκεκριμένο θέμα τα εξής:

«..Οι πληθυσμοί μας γηράσκουν με ταχύ ρυθμό και χρειαζόμαστε ακόμη σημαντικές μεταρρυθμίσεις των συστημάτων συνταξιοδότησης και υγειονομικής περίθαλψης, ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθούν. Οι μεταρρυθμίσεις θα προβλέπουν την εναρμόνιση της ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής».

Θα έρθουν μεγάλες αλλαγές

Όπως επισημαίνεται από την ΕΕ μακροπρόθεσμα, η Ένωση πρέπει να προετοιμαστεί προκειμένου να αντιμετωπίσει δημογραφικές ανισορροπίες που θα επηρεάσουν ασύμμετρα τις δυνατότητες ανάπτυξης των κρατών μελών, μετατόπιση των κοινωνικών κινδύνων μεταξύ γενεών και σε όλη τη διάρκεια του βίου τους και αυξανόμενες ανισότητες που αποδυναμώνουν τη συνοχή και εμποδίζουν την κοινωνική άνοδο και την ανάπτυξη. 

Επίσης, το Συμβούλιο, στα  Συμπεράσματα πρόσφατης συνόδου, επισημαίνει, πως «πρέπει ακόμη να γίνουν περαιτέρω βήματα από τα κράτη μέλη, αν και σε διαφορετικό βαθμό, προς την αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης, μεταξύ άλλων αποφεύγοντας την πρόωρη έξοδο από την αγορά εργασίας και συνδέοντας την ηλικία συνταξιοδότησης ή τις συνταξιοδοτικές παροχές με το προσδόκιμο ζωής.

Αυξάνεται διαρκώς η ανησυχία μήπως είναι ανάγκη να γίνουν περισσότερα για να διασφαλιστεί η επάρκεια των μελλοντικών συντάξεων

Όπως επισημαίνεται από την ΕΕ οι πολιτικές που ενθαρρύνουν την εθελοντική αποταμίευση για τη σύνταξη αποτελούν σημαντικό τμήμα του μείγματος των δυνατοτήτων για την εξασφάλιση της επάρκειας των μελλοντικών συντάξεων.

Ο γενικός στόχος, αναφέρεται, είναι η αλλαγή προτύπων συνταξιοδότησης έτσι ώστε το ισοζύγιο μεταξύ των ετών εργασίας και συνταξιοδότησης να βελτιώνεται και να διατηρείται καθώς το προσδόκιμο ζωής συνεχίζει να ανεβαίνει.

Μπορεί να χρησιμοποιηθούν διάφορες επιλογές και μέσα πολιτικής αναλόγως των επιμέρους ανά χώρα συγκεκριμένων προκλήσεων βιωσιμότητας και επάρκειας. Σε αυτά γενικά περιλαμβάνονται τα εξής: 

- αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης και ευθυγράμμιση ή συσχετισμός της με τις εξελίξεις ως προς το προσδόκιμο ζωής με παράλληλη ενίσχυση των κινήτρων και ευκαιριών για μακρότερες επαγγελματικές σταδιοδρομίες και μεταγενέστερη συνταξιοδότηση

-διατήρηση της ηλικίας συνταξιοδότησης εστιάζοντας παράλληλα στο κλείσιμο της ψαλίδας μεταξύ αυτής και της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης 

-τιμαριθμική αναπροσαρμογή των συντάξεων

-στενότερη σχέση μεταξύτης διάρκειας των περιόδων εισφορών και του επιπέδου των συνταξιοδοτικών παροχών

-ενίσχυση της ισότητας στη συνταξιοδοτική πολιτική λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις συνθήκες εργασίας

-διακοπές σταδιοδρομίας και ίσες ευκαιρίες για άνδρες και γυναίκες στις αγορές εργασίας. 

Προσλήψεις ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας:

Η Επιτροπή επισημαίνει, πως, χρειάζεται να θεσπιστούν κίνητρα για την ενθάρρυνση των εργοδοτών να προσλαμβάνουν και να διατηρούν σε θέσεις εργασίας τους εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας. Πρέπει να αρθούν οι φραγμοί που περιορίζουν την απασχόλησή τους.

Όπως αναφέρει, οι πολιτικές των αγορών εργασίας πρέπει να επιτυγχάνουν καλύτερη συμμετοχή και μεγαλύτερα ποσοστά απασχόλησης για τους μεγαλύτερους σε ηλικία εργαζόμενους καθώς και τη νεολαία, προκειμένου να αυξηθεί η πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης, να παραταθεί ο εργασιακός βίος και να εξασφαλισθούν καλύτερες συντάξεις στο μέλλον.

Blog:marina anastas.kourbela