Πέμπτη
5 Νοεμβρίου 2026
Ημερήσια ηλεκτρονική εφημερίδα, Αρ. φύλλου 5891RSS FEED
Ο αυταρχικός φιλελευθερισμός
Γράφει ο
Πέτρος Ι. Παραράς

Την τελευταία εξαετία διαπιστώνεται μια σαφής απόκλιση από τα στοιχεία που συνθέτουν το πολίτευμά μας ως φιλελεύθερης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, με παράλληλη δε απαξίωση και των αρχών του Κράτους δικαίου αλλά και των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Λίγα παραδείγματα, με λυδία λίθο τη νομική επιστήμη: α)Η συνεχής θέση κανόνων δικαίου με τις λεγόμενες Πράξεις νομοθετικού περιεχομένου κατά πλήρη περιφρόνηση του νομοθετικού σώματος. Στο διάστημα αυτό (2010-2015) εξεδόθησαν εβδομήντα τέτοιες Πράξεις που κατόπιν εκλήθησαν απλώς οι βουλευτές να επικυρώσουν, β)Τα περισσότερα νομοσχέδια εισάγονται στη Βουλή με την διαδικασία του κατεπείγοντος, η ύλη τους κατανέμεται σε τρία ή τέσσερα άρθρα, αλλά το περιεχόμενό τους ξεπερνά, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και τις διακόσιες σελίδες. Βουλευτές παραδέχονται ότι τα ψήφισαν χωρίς να τα έχουν διαβάσει προηγουμένως!, γ)Η διολίσθηση του κοινοβουλευτικού βίου είναι προφανής με όσες ασχήμιες συμβαίνουν εντός Βουλής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, μεταξύ άλλων, η εντός του Κοινοβουλίου ομολογία υπουργού ότι προτείνει μεν στο Σώμα την υπερψήφιση νομοσχεδίου που αυτός εισηγείται, το οποίο όμως ο ίδιος δεν προτίθεται να εφαρμόσει!, δ)Η ανεξαρτησία των δικαστηρίων επίσης δοκιμάζεται. Δεν είναι λίγες οι φορές που υπουργικά χείλη δηλώνουν ότι δεν θα εφαρμόσουν δικαστικές αποφάσεις, προφανώς διότι τους είναι ενοχλητικές, ε)Επίσης, και χωρίς πρόθεση εξάντλησης των παραδειγμάτων, η εν μία νυκτί κατάργηση της ΕΡΤ με ΠΝΠ, η διεξαγωγή δημοψηφίσματος εντός τριών ημερών, η εμφανέστατη προσπάθεια φίμωσης της ελευθερίας του λόγου με τον αυθαίρετο περιορισμό του αριθμού των καναλιών, αλλά και η απαξίωση του θεσμού της οικογένειας με την αυστηρότερη φορολόγηση αυτών που έχουν παιδιά. Για τους ανεγκέφαλους συμβούλους του Υπουργείου Οικονομικών, η απόκτηση τέκνου είναι τεκμήριο ευμάρειας!

 

Περαιτέρω, οι «εξουσιαστές» επέδραμαν και κατά της κοινωνίας, εξαθλιώνοντας, με την παρατεινόμενη λιτότητα, τους όρους διαβίωσης των ασθενέστερων μελών της, είναι δε συστηματική η προσπάθεια γενικότερης συμπίεσης της κοινωνίας προς την ανέχεια. Πρόκειται περί την άνωθεν επιβαλλόμενης καθοδικής κοινωνικής κινητικότητας, άλλως εξίσωση όλων προς τα κάτω (descenseur social), κατά την προσφιλή μέθοδο των παλαιοκομμουνιστών της Σοβιετικής Ένωσης.

 

Στα παραπάνω να προστεθεί η διάλυση του εκπαιδευτικού συστήματος, η αλαζονεία, η διαπλοκή, η συνειδητή υποβάθμιση όλων των ελευθέρων επαγγελμάτων με στόχο την οικονομική εξόντωση των πάντων, κατά παράβαση του άρθρου 5§1 Συντ. που κατοχυρώνει την ελευθερία της οικονομικής ανέλιξης του καθενός ανάλογα με τις ικανότητές του, αλλά και η αναρρίχηση σε θέσεις ευθύνης μόνον ανάξιων ή μετριότατων (δυστυχώς πληθαίνουν οι ανειδίκευτοι χειριστές του κυβερνητικού εκσκαφέα), φαινόμενα που έχουν ήδη διαμορφώσει ένα κλίμα εκρηκτικό, πλήρους ανασφάλειας για τους πολίτες, τους οποίους αγνοεί παντελώς το άλλωστε ανύπαρκτο κράτος. Αυτό, το μόνο που ξέρει είναι να καλλιεργεί μεθοδικά, ενόψει όλων των εκτεθέντων, το ταξικό μίσος, στους κόλπους της κοινωνίας. Είναι λοιπόν ουτοπία να υποστηρίζεται σήμερα ότι είμαστε ελεύθεροι και ασφαλείς για να απολαμβάνουμε όλα τα δικαιώματα που μας κατοχυρώνει πάντως το Σύνταγμα. Εδώ δεν έχουμε πια την γαλλική «φαντασία στην εξουσία», αλλά τον ελληνικό «παραλογισμό στην εξουσία». Βαίνουμε, δηλαδή, «προς εγκατάλειψη της ορθολογικής τάξης των ανθρωπίνων πραγμάτων» (G. Steiner).

 

Θεωρώ ότι τα προαναφερθέντα αποτελούν σοβαρές ενδείξεις ότι το «πολιτικό εκκρεμές» έχει αρκετά μετατοπισθεί από το πολίτευμα της φιλελεύθερης δημοκρατίας και τον οφειλόμενο σεβασμό στον πολίτη και τα δικαιώματά του, προς μεθόδους αυταρχικές, όπου η τήρηση της νομιμότητας, αλλά και της στοιχειώδους λογικής, εξαρτάται, πολλές φορές, από τη διάθεση των εξουσιαστών, χωρίς βέβαια να δύναται να λεχθεί ότι τελούμε ήδη σε «καθεστώς αυταρχικό» (régime autoritaire) που είναι το ενδιάμεσο στάδιο μεταξύ δημοκρατίας και ολοκληρωτικού καθεστώτος.

 

Ονοματίζω, λοιπόν, το αποκλίνον αυτό πολιτικό σύστημα, στο οποίο τώρα βιώνουμε, με τον δάνειο όρο «αυταρχικός φιλελευθερισμός»-“autoritärer Liberalismus” (Hermann Heller, Guy Hermet), ώστε η φράση αυτή να στεγάσει αφενός τον κορμό του πολιτικού και οικονομικού φιλελευθερισμού που όλοι προσποιούνται ότι τηρούν, αφετέρου δε τις όντως σημαντικές παρεκκλίσεις που επέφεραν σαυτόν τα παρατεθέντα και άλλα παραδείγματα αυταρχισμού, τα οποία τείνουν στην προϊούσα αποθέσμιση των σπουδαιοτέρων δομών του κράτους. Είναι σαφές ότι οι ιδεολογικές εμμονές, εφόσον υπηρετούνται ευλαβώς, ωθούν σε αυταρχική-καθεστωτική νοοτροπία που δεν έχει βέβαια καμία σχέση με τις αρχές του Κράτους δικαίου που διδάσκουμε στις Νομικές Σχολές.

 

(Από τον Κυριακάτικο «Ελεύθερο Τύπο»)

 

 

-Ο κ. Πέτρος Ι.  Παραράς είναι Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, Επίτιμος Αντιπρόεδρος ΣτΕ