Γράφει ο
Νίκος Καλλιακμάνης

Αποτελούν κύριο χαρακτηριστικό των δερματολογικών αλλοιώσεων της οικογενούς υπερχοληστεριναιμίες. Αποτελούν συσσωρεύσεις λίπους κάτω από την επιφάνεια του δέρματος (Διογκωμένα κίτρινα, πορτοκαλί εξογκώματα με ορατό περίγραμμα. Εμφανίζονται συχνότερα στους τένοντες και στα παιδιά σαν οζώδη ξανθώματα αλλά μπορεί να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε μέρος του σώματος (ενδροκρανιακά – οστικά).

Τα ξανθώματα που εδράζονται στα βλέφαρα λέγονται ξανθελάσματα.

Τα τενόντια ξανθώματα εντοπίζονται μεταξύ των ινών των τενόντων και κινούνται μαζί τους.

Εντοπίζονται στον αχίλλειο τένοντα – κνήμη – επιγονάτιο τένοντα, εκτατικό μυ δακτύλων χεριών (τένοντες ραχιαίας επιφάνειας παλάμης). ‘Εχουν την τάση να εμφανίζονται στα σημεία πίεσης του δέρματος.

Τα οζώδη δερματικά ξανθώματα εντοπίζονται στους αγκώνες, γόνατα, γλουτούς (αφορούν κυρίως την παιδική ηλικία) και έχουν μέγεθος φακής έως λεμονιού/πορτοκαλιού.

Τα ξανθωμάτα τα οποία εμφανίζονται στα βλέφαρα, θέτουν τη διάγνωση της οικογενούς υπερχοληστεριναιμίας στο 40% των περιπτώσεων.

Η εμφάνιση καρδιαγγειακών νόσων σαν επακόλουθο της οικογενούς υπερχοληστεριναιμίας αποτελεί την σοβαρότερη επιπλοκή και τούτο διότι η οικογενής υπερχοληστεριναιμία αποτελεί κύριο αιτιολογικό παράγοντα αθηρογένεσης.

Τα ξανθώματα χαρακτηρίζονται από αθροίσματα ιστιοκυττάρων (μακροφάγων) με σταγονίδια λιπιδίων στο λυττόπλασμα τους («αφρώδη κύτταρα»), τα οποία προέρχονται : α) από μεταβολή του συστηματικού μεταβολισμού της χοληστερίνης και των λιπών, β) από δυσλειτουργίες σε τοπικό επίπεδο των κυττάρων.

Οι εναποθέσεις αυτές που είναι πλούσιες σε χοληστερόλη συνοδεύουν διαταραχές του μεταβολισμού των λιπιδίων. Έχουν περάσει περισσότερα από 60 χρόνια που έγινε αντιληπτή η οικογενής επίπτωση της πρώϊμης στεφανιαίας νόσου σε ασθενείς με αύξηση χοληστερόλης και ξανθωμάτων.

Η ετυμολογία της λέξεως «ξάνθωμα» προέρχεται από την Ελληνική λέξη «ξανθός» ονομασία που οφείλεται στην μακροσκοπική εμφάνιση του ξανθώματος (εναπόθεση λιπιδίων με χρωματισμό συνήθως κίτρινο με καφεοειδή απόχρωση ή και ερυθρωπή).

Τα ξανθώματα συνήθως εντοπίζονται στους αγκώνες – μάτια – αρθρώσεις – τένοντες – γόνατα – χέρια – πόδια – γλουτοί.

Το μέγεθός τους κυμαίνεται από πολύ μικρά μέχρι 5εκ.

Τα ξανθήματα συνοδεύουν πρωτοπαθείς και δευτεροπαθείς υπερλιπιδαιμίες (διαταραχές μεταβολισμού).

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΜΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΞΑΝΘΩΜΑΤΑ

• Πρωτοπαθής χολική κίρρωση
• Δυσλιπιδαιμία
• Υπερλιπιδαιμία
• Παγκρεατίτιδα
• Πoρσελανοειδή (άσβεστωμένη) Χοληδόχος κύστη
• Υποθυρεοειδισμός
• Ορισμένες νεοπλασίες
• Σακχαρώδης Διαβήτης
• Ευλογιά
• Οικογενής υπερχοληστεριναιμία

Θεραπεία : Χειρουργική αφαίρεση (διερεύνηση αιτιολογίας). Πιθανή επανεμφάνιση.

Τα ξανθώματα των οφθαλμών για την αισθητική εμφάνιση αφαιρούνται τοπικά με οξύ ή χρήση ακτινών λέϊζερ.

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ