Γράφει ο
Νίκος Καλλιακμάνης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η γρίππη και το κοινό κρυολόγημα αποτελούν τις πιο κοινές και πιο συχνές ασθένειες της εποχής μας, κάθε ενήλικας παθαίνει 2 κρυολογήματα το χρόνο, τα παιδιά έως και 10 το χρόνο.

Η διάκριση της γρίππης δεν είναι πάντα απόλυτα ευχερής από το κοινό κρυολόγημα (από τον άρρωστο και το γιατρό). Το κοινό κρυολόγημα προκαλείται από ιούς που ξεπερνούν τους 100 ενώ οι ιοί της γρίππης είναι γνωστοί.

Έτσι κάθε χρονιά θα μιλάμε για γρίππη, θα ανησυχούμε για την διάδοσή της αλλά και διασφάλιση της δικής μας προφύλαξης σε ατομικό – οικογενειακό κοινωνικό επίπεδο.

Παρακάτω θα εκτεθούν :

1. Ορισμένα στατιστικά στοιχεία για τη γρίππη της χρονιάς (2014) που περνάμε.
2. Ορισμένες απαντήσεις σε ερωτηματικά, απορίες οι οποίες απασχολούν κατά καιρούς όλους μας. Όλα αυτά θα απαντηθούν όσο το δυνατόν πιο διεξοδικά και εκλαϊκευμένα.

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΓΡΙΠΠΗΣ – ΚΟΙΝΟΥ ΚΡΥΟΛΟΓΗΜΑΤΟΣ

• Πονοκέφαλος
• Κρυάδες
• Μυϊκοί πόνοι
• Αρθραλγίες άνω-κάτω άκρων
• Ρινική καταρροή
• Πτάρνισμα
• Απώλεια όρεξης
• Γαστρεντερικές διαταραχές
• Πυρετός.

Όπως ήδη ελέχθη παραπάνω τα συμπτώματα μεταξύ γρίππης και κρυολογήματος είναι παρόμοια, ουσιαστικά δεν ξεχωρίζουν. Όταν έχετε γρίππη οι πρώτες μέρες συνοδεύονται από υψηλό πυρετό ο οποίος υποχωρεί μετά 2 ημέρες.

Τα συμπτώματα της γρίππης επίσης εκδηλώνονται σχετικά γρήγορα (κυρίως ρίγη – πονοκέφαλος – μυϊκοί πόνοι).

Στο κοινό κρυολόγημα τις 2 πρώτες ημέρες αποτελούν την περίοδο επώασης του ιού και δεν εμφανίζεται κανένα σύμπτωμα. Στην ουσία δηλαδή δεν γνωρίζετε ότι έχετε αρρωστήσει.

Η μετάδοση του ιού γρίππης γίνεται μία μέρα πριν από τα συμπτώματα και εξακολουθεί και 3 – 7 μέρες μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων.

Οι ιοί που προκαλούν γρίππη είναι ενεργής για 7 ημέρες σε θερμοκρασίες ανθρωπίνου σώματος. Επίσης πάνω από 20 ημέρες διατηρούνται σε 0^οC (στις μικρότερες θερμοκρασίες πολύ περισσότερο).

Η μετάδοση γίνεται με το σάλιο (πτάρνισμα), τα περιττώματα, το αίμα, επαφή με μολυσμένες επιφάνειες.

Συχνό πλύσιμο χεριών – χρήση μάσκας – αποφυγή συγχρωτισμού, αποτελούν τα κυριότερα μέτρα προστασίας κατά της μετάδοσης της νόσου.

Θεραπευτικά → η παραμονή στο σπίτι κατά την διάρκεια των πρώτων ημερών → η κατανάλωση άφθονων υγρών → χρήση αντιπυρετικών → γαργάρες με ειδικά φάρμακα ή χαμομήλι ή αλατόνερο → διατήρηση σταθερής θερμοκρασίας σπιτιού, αποτελούν τα πιο σημαντικά μέτρα αντιμετώπισης της γρίππης και του κοινού κρυολογήματος.

ΑΜΕΣΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΡΙΠΠΗΣ

Φετινή γρίππη (2014) πλησιάζει στην κορύφωση της, της απομένουν 2-3 εβδομάδες.

Σε αντίθεση με την περσινή χρονιά που ήταν περιορισμένη, έχουμε ευρεία εξάπλωση ιού (μεγαλύτερος αριθμός ασθενών σε ΜΕΘ και Νοσοκομεία και θανάτους)

Ιός A(H₁Ν₁ – 84%) pbm09 στέλεχος που προκάλεσε πανδημία 2009 με συνύπαρξη (15%) του Α(Η₃Ν₂) (1%) και τύπου Β ιός. 

Τελευταίες 2 εβδομάδες Μαΐου αύξηση ιού Α(Η₃Ν₂) ο οποίος ευθύνεται για ποσοστό 25% πλέον των κρουσμάτων.

Το έτος 2014 τα κρούσματα γρίππης άρχισαν να αυξάνονται την πρώτη εβδομάδα του 2014, περίοδο νωρίτερη από εκείνη του 2011 – 12 – 13.

Από τα στατιστικά στοιχεία (καταγραφή, επισκέψεις ασθενών σε Νοσοκομεία – ιατρικών επισκέψεων) μπορεί να προκύψει κορύφωση της επιδημίας και στο επόμενο διάστημα 2 εβδομάδων και μετά θα αρχίσει η μείωση της επιδημίας.

Η μεγάλη διάδοση του Η₁Ν₁ οφείλεται στου εξής λόγους :

1. 1.    Η ανοσία που αφήνει στον οργανισμό κάθε ιός γρίππης, δεν διαρκεί παντοτινά, εξασθενώντας από χρόνο σε χρόνο. Ο ιός Α1Ν1 προκάλεσε μεγάλη επιδημία στην Ελλάδα τα έτη 2009 – 2010 και λιγότερα κρούσματα τα επόμενα χρόνια. Έτσι μπορεί να υποθέσει κανείς ότι η ανοσία του πληθυσμού εξασθένησε χρονικά, με επακόλουθο διάδοση του ιού φέτος.
2. 2.    Επήλθε αντιγονική μεταβολή του ιού, αν και αυτό [δεν ανευρέθηκαν γενετικές ή αντιγονικές διαφορές σε σχέση με τα στελέχη Α(Η₁Ν₁) της υπόλοιπης Ευρώπης], δεν εξακριβώθηκε επομένως δεν προέκυψε η ανάγκη μεταβολής της σύνθεσης του εμβολίου για το 2014 – 15.

Τα παραπάνω στοιχεία εξακολουθούν πάντως να ελέγχονται από το Ινστιτούτο Παστέρ κάθε εβδομάδα.

Οι θάνατοι και οι περισσότερες εισαγωγές σε ΜΕΘ είναι περισσότεροι φέτος σε σχέση με τα δύο προηγούμενα χρόνια.

Αυτό αποδίδεται :

1. 1.    Πιο μεγάλη πληθυσμιακή αύξηση κυκλοφορίας του ιού της γρίππης σε σύγκριση με περασμένα χρόνια.
2. 2.    Ειδικά αύξηση κυκλοφορίας του ιού Α(Η₁Ν₁) με εμφάνιση βαρύτερης κλινικής εικόνας σε σχέση με τους άλλους ιούς Α(Η₃Ν₂) – ιός Β.
3. 3.    Διαφορά εμβολιαστικής κάλυψης από έτος σε έτος π.χ. αν τα περισσότερα περιστατικά γρίππης στις ΜΕΘ και οι θάνατοι από γρίππη συμβαίνανε σε άτομα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου (υπέργηροι – νεφροπαθείς – σακχαροδιαβητικοί – χρόνιοι αναπνευστικοί) τότε προκύπτει διαφορά στην εμβολιαστική κάλυψη.

Ο συνδυασμός : α) επικράτησης του ιού Α(Η₁Ν₁) και β) της χαμηλής εμβολιαστικής κάλυψης μπορεί να ερμηνεύσει τον αυξημένο αριθμό εισαγωγών στη ΜΕΘ και θανάτων.

Τα στατιστικά στοιχεία αναφέρουν ότι ο Α(Η₁Ν₁) σχετίζονται με ελαφρά μεγαλύτερη νοσηρότητα και θνητότητα αλλά οι άλλοι ιοί, της γρίππης σχετίζονται με επιπλοκές, εισαγωγές στις ΜΕΘ και θανάτους.

ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΤΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΝΑ ΕΜΒΟΛΙΑΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΜΑΛΙΣΤΑ ΚΑΤΑ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ.

Ακόμα και υποψία γρίππης (άτυπα συμπτώματα) αν παρουσιάσει άτομο που ανήκει στις ομάδες υψηλού κινδύνου πρέπει να απευθυνθεί αμέσως στον θεράποντα γιατρό του ή στο πιο κοντινό Νοσοκομείο για εξετασεις και πιθανών λήψη ειδικής φαρμακευτικής αγωγής κατά των ιών (οσελταμιβίρη – ζαναμιβίρη) που δρούν κατά των ιών.

(«Η αντοχή» κατά των φαρμάκων αυτών από πλευράς οργανισμού ασθενών παρακολουθείται συνεχώς από το Ινστιτούτο Παστέρ).

ΟΜΑΔΕΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

• Άτομα με καρδιαγγειακές νόσους
• Χρόνια νοσήματα αναπνευστικού
• Βρογχικό άσθμα
• Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια
• Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια
• Σακχαρώδης Διαβήτης
• Παχυσαρκία
• Άτομα με Νεοπλασίες – υπό χημειοθεραπευτική αγωγή
• Άτομα μεταμοσχευμένα.

ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ, ΑΠΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗ ΓΡΙΠΠΗ

Η εποχιακή γρίππη δεν είναι επικίνδυνο νόσημα μόνο για τα μεγάλης ηλικίας άτομα όπως και για τις ομάδες υψηλού κινδύνου. Η μεγάλη ηλικία αποτελεί σίγουρα ένα επιβαρυντικό παράγοντα αλλά η γρίππη αποτελεί σοβαρό νόσημα για όλους (μικρούς και μεγάλους).

Μετά από την προσβολή από γριππώδη συνδρομή μπορεί να εμφανιστεί ξανά η ίδια συμπτωματολογία και αυτό οφείλεται : 1) στο ότι η δεύτερη προσβολή οφείλεται σε άλλους ιούς (εκτός του ιού γρίππης) που προκαλούν τα ίδια συμπτώματα από το αναπνευστικό σύστημα, 2) η δεύτερη κατά σειράν νέα προσβολή οφείλεται σε νέο τύπο ή ύποπτο ιό γρίππης.

Οι ιοί της γρίππης περιβάλλονται από λιποειδικό περίβλημα που είναι ευάλωτο σε κάθε ουσία που διαλύει τα λίπη.

Έτσι, χρήση οινοπνεύματος, αντισηπτικών φαρμάκων, τακτική χρήση σαπουνιού, αποτελούν βασικά μέτρα προφύλαξης.

Εδώ και χρόνια κυκλοφορούν ειδικά φάρμακα για τους ιούς της γρίππης κάθε τύπου, αλλά όχι για τις άλλες ιογενής προέλευσης-λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος.

Κατηγορηματικά απάντηση, ΟΧΙ.

Μόνον ειδικά ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ, χορηγούνται. Ένδειξη χορήγησης αντιβιοτικών υπάρχει όταν στην εξέλιξη της λοίμωξης εμπλακούν και άλλα μικρόβια.

Πράγματι ο ιός Α γρίππης Η₁Ν₁ προκαλεί τις πιο σοβαρές λοιμώξεις σε σύγκριση με τους άλλους ιούς της γρίππης Β, C όπως και μεγαλύτερα ποσοστά νοσούντων από του άλλους ιούς.

Ωστόσο και οι άλλοι ιοί γρίππης [Α(Η₃Ν₂) ή Β] μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές κλινικές εκδηλώσεις χωρίς να μπορεί να ξεχωρίσουν αυτοί από την κλινική εικόνα (η οποία είναι όμοια για όλους τους ιούς γρίππης).

Για τον παραπάνω λόγο εργαστηριακή διερεύνηση πρέπει να γίνεται για κάθε τύπο και υποτύπο γρίππης και όχι μόνο για τον προκαλούντα πανδημίες Α(Η₁Ν₁).

Είναι γενικά αβλαβές αποτελείται από ζώντα ειδικής επεξεργασμένα ζώντα στοιχεία των ιών γρίππης.

Ενοχοποιείται βέβαια για το σύνδρομο Guillain-Barre*.

Guillain-Barre syndrome : Το οποίο προκαλείται και από άλλα εμβόλια όπως και από τον ίδιο τον ιό της γρίππης χαρακτηρίζεται από Περιφερική Νευροπάθεια. Ουσιαστικό πρόβλημα για τον εμβολιασμό υπάρχει στα άτομα που εμφανίζουν αλλεργία στα αυγά, διότι οι ιοί των εμβολίων συνήθως καλλιεργούνται σε εμβρυοφόρα αυγά όρνιθας άρα περιέχουν και ελάχιστη ποσότητα δυνητικά αλλεργιογόνων ουσιών.

Τα αντιγριπικά εμβόλια δεν πρέπει να γίνονται σε άτομα με σύνδρομο Guillain-Barre, οξεία ή χρόνια νοσήματα (σε έξαρση) του νευρικού συστήματος.

Οι ιοί της γρίππης είναι ευμετάβλητοι και διαφόρων τύπων.

Δεν γνωρίζουμε απόλυτα ποια στελέχη θα προκαλέσουν επιδημία την επόμενη χρονιά.

Έτσι κάθε χρόνο συντίθεται ένα νέο εμβόλιο που καλύπτει τις τρέχουσες ανάγκες αλλά με την κλινική και εργαστηριακή εμπειρία της προηγούμενης χρονιάς.

Η ανοσία διαρκεί περίπου 4 μήνες μετά το αντιγριπικό εμβολιασμό.

Σε περιοχές όπου λόγο κλιματολογικών συνθηκών η ετήσια έξαρση γρίππης είναι  μακρά, αναγκαίο είναι να γίνει δεύτερη δόση εμβολίου για να παραταθεί ή δημιουργεί ανοσία.

Στην Ελλάδα οι ιοί της γρίππης κατά κανόνα κυκλοφορούν Ιανουάριου μέχρι αρχές Απριλίου έτσι αρκεί η χορήγηση μίας μόνο δόσης εμβολίου για πλήρη κάλυψη.

Κατά το έτος 2013-14 κυκλοφορεί ο ιός Α(Η1Ν1) ο οποίος προκαλεί πανδημίες.

Περιλαμβάνεται στο αντιγριπικό εμβόλιο του έτους 2013-14 και έχει αμελητέα γεννητική απόκλιση από το 2009.

Άρα αυξομειώσεις στον αριθμό των κρουσμάτων γρίππης δεν δηλώνουν την αστοχία του εμβολίου.

Το αντιγριπικό εμβόλιο προφυλάσσει από τους ιούς της γρίππης.

Κάθε χρόνο τα εμβόλια περιέχουν Α(Η1Ν1) – Α(Η3Ν2) – τύπου Β γρίππης.

Δεν είναι όμως όλες οι ιώσεις του αναπνευστικού συστήματος «γρίππη» έστω και αν διαθέτουν παρόμοια συμπτωματολογία.

Εξάλλου ο κάθε εμβολιασμός προκαλεί ανοσοποίηση σε ποσοστό 60% - 90% των εμβολιαζόμενων ατόμων.

Έτσι παρά τον εμβολιασμό υπάρχει πιθανότητα να πάθει κάποιος γρίππη αλλά και άλλες λοιμώξεις που οφείλονται σε άλλους ιούς του αναπνευστικού.

Οφείλεται σε ιό της γνωστής οικογένειας Corona η οποία περιλαμβάνει ένα σημαντικό αριθμό ιών οι οποίοι υφίστανται γενετικές αλλαγές, που έχουν σαν αποτέλεσμα την εμφάνιση νέων κοροναΐων.

Νόσος τέτοιου ιού είναι ο SARS (Syndrome Ante Respiratory Syndrome) που αποδίδεται από SARS-Cor (κοροναΐο), ο οποίος εμφανίστηκε στις χώρες της ΝΑ Ασίας το έτος 2012 στην Αραβική χερσόνησο με θνητότητα αυξημένη αλλά ευτυχώς περιορισμένο αριθμό κρουσμάτων.

Τα ΜΜΕ δεν μεταδίδουν πάντα αξιόπιστες πληροφορίες αλλά πολλές φορές υπερέχει σε αυτή ο εντυπωσιασμός που ηθελημένα προκαλούν στην επικοινωνία με τους ανθρώπους.

Αυτό πολλές φορές οφείλεται σε πλημμελή κατανόηση, καταγραφή και αναπαραγωγή των στοιχείων τους, τα οποία ενίοτε προκαλούν πανικό.

Ref. – ΚΕΕΛΠΝΟ, ενημερωτικά δελτία

- Wikipedia