Γράφει ο
Αθανάσιος Μπουρούνης

Διανύουμε την κατά τεκμήριο πιο δύσκολη συγκυρία στη χώρα μας από την μεταπολίτευση, αλλά εμείς επιλέγουμε την οπτική της ελπίδας.

Επιχειρούμε να καταγράψουμε τα οικονομικά κυρίως δεδομένα, με διεισδυτικό και ολοκληρωμένο τρόπο και να σκιαγραφήσουμε ορισμένες βασικές οπτικές της σύγχρονης κρίσης, προκειμένου να περάσουμε στη συνέχεια σε σκέψεις και προτάσεις για ένα καλύτερο μέλλον.

Η κατανόηση των κύριων παραμέτρων, κυρίως οικονομικών, που οδήγησαν τη χώρα μας με αυτή την κρίση, αποτελεί το αναγκαίο πρώτο βήμα για να αναζητήσει κανείς εναλλακτικές προτάσεις και προοπτικές. Οι προοπτικές αυτές είναι λογικό να συνδέονται με τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του τόπου.

Συνηθίσαμε να σκεφτόμαστε ότι τα οικονομικά και ιδιαίτερα τα μακροοικονομικά δεδομένα, αποτελούν μέρος ενός κόσμου αυθύπαρκτου, ανεξάρτητου από τις επιθυμίες, τις ανάγκες, τις έξεις και τις επιλογές των ανθρώπων.

Έτσι λοιπόν, ο κάθε άνθρωπος ξεχωριστά αισθάνεται ανίσχυρος μπροστά στις δυνάμεις που αναπτύσσονται σε αυτό το πεδίο, ελεύθερο στους «ειδικούς» δηλαδή σε οικονομικούς αναλυτές, πολιτικά πρόσωπα, εκπροσώπους τραπεζών και μεγαλόσχημους δημοσιογράφους.

Όμως οι μηχανισμοί της οικονομίας δεν είναι «αντικειμενικά δεδομένα», αφού λειτουργούν χρησιμοποιώντας ως «καύσιμο» την ανθρώπινη δράση σε όλο της το συναισθηματικό, γνωστικό, ψυχολογικό και σχεσιακό φάσμα.

Επομένως έχουμε πολλά υποκειμενικά άρα και απρόβλεπτα και ίσως απολύτως διαμφισβητούμενα στοιχεία, τα οποία ακυρώνουν τη λογική της απλής αριθμητικής εξίσωσης.

Η οικονομία είναι ένα μέρος του καθημερινού μας πολιτισμού. Διότι ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τις οικονομικές σχέσεις, ο τρόπος που νοηματοδοτούμε τις οικονομικές πράξεις, ο τρόπος που νομιμοποιούμε τις οικονομικές προοπτικές, εξαρτάται απόλυτα από τις αρχές, τις αξίες, τα νοήματα και τις πεποιθήσεις μας.

Οι εκλογές της 20^ης Σεπτεμβρίου, ίσως είναι μια ευκαιρία θεραπείας των χρόνιων παθήσεων της οικονομίας είτε τις απαιτεί είτε όχι το νέο μνημόνιο.

Η βασική αιτία αποτυχίας των προγραμμάτων στη χώρα μας, είναι η κοινωνική αδικία που γεννούν μέσω της αδυναμίας τους να πατάξουν τη φοροδιαφυγή και τη μαύρη οικονομία.

Επιπλέον το πολιτικό προσωπικό, προσανατολίζεται διαρκώς σε εισπρακτικά μέτρα επί των πολιτών που είτε εκ της θελήσεώς τους είτε εξ ανάγκης, δεν μπορούν να φοροδιαφύγουν.

Είναι γνωστό σε όλους ότι, ως λαός έχουμε μια δυσλειτουργική προσκόλληση στη χρήση μετρητών. Εκτιμάται ότι από τα 80 δισ ευρώ περίπου που ξοδεύουμε σε ετήσια βάση, μόνο τα 6 δισ ευρώ δαπανούμε μέσω πλαστικού χρήματος (πιστωτικές -χρεωστικές κάρτες).

Σε χώρες με αντίστοιχο βιοτικό επίπεδο με το δικό μας, η χρήση πλαστικού χρήματος είναι πολύ ποιο  διαδεδομένη. Στην Ευρώπη οι πολίτες σπάνια πιάνουν μετρητά στα χέρια τους, ακόμη και σε μικρές καθημερινές συναλλαγές. Στις ΗΠΑ ήδη κερδίζει έδαφος το «ηλεκτρονικό πορτοφόλι».

Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος  δείχνουν ότι στη χώρα μας σήμερα, οι πολίτες διακρατούν «στην τσέπη τους» περισσότερα από 50 δισ ευρώ σε μετρητά. Αυτή η ποσότητα ρευστού σε μια χώρα που έχει σοβαρά προβλήματα παραοικονομίας, υπονομεύει την όποια πιθανότητα έχει το τρίτο μνημόνιο, να παράγει αποτελέσματα.

Οι πλέον συντηρητικοί υπολογισμοί δείχνουν ότι η παραοικονομία στην Ελλάδα, υπερβαίνει το 30% του ΑΕΠ και έχει την τάση να αυξηθεί περαιτέρω, επειδή ποτέ δεν δώσαμε σαν κράτος κίνητρα στις αχρήματες συναλλαγές.

Εάν προσπαθήσουμε να επαναλάβουμε πρακτικές εισπραξιμότητας  που ακολουθήσαμε την τελευταία πενταετία, θα συνεχίσουμε να επιβαρύνουμε τους συνταξιούχους, το κόστος παραγωγής, τη γνωστή και συρρικνωμένη φορολογική βάση που δεν έχει άλλες αντοχές.

Επειδή δεν έχουμε την πολυτέλεια να περιμένουμε να διαμορφωθεί μια άλλη φορολογική συνείδηση των πολιτών ή να γίνουν πιο αποτελεσματικοί οι ελεγκτικοί μηχανισμοί, θα πρέπει να γίνει άμεσα η υποχρεωτική εφαρμογή αχρήματων συναλλαγών.

Τα πλεονεκτήματα από τη χρήση πλαστικού χρήματος στις συναλλαγές είναι πολλά τόσο για τον πολίτη, όσο και για το κοινωνικό σύνολο. Τα κυριότερα από αυτά είναι:

-       Γίνονται ασφαλέστερες οι συναλλαγές.

-       Εξαλείφεται ο κίνδυνος κλοπής, κατά συνέπεια μειώνεται σημαντικά η  εγκληματικότητα.

-       Αυξάνεται η εισπραξιμότητα του ΦΠΑ, καθώς οι απώλειες από τη μη είσπραξή του, εκτιμάται ότι είναι πάνω από 9 δισ ευρώ το χρόνο στην Ελλάδα.

-       Καταπολεμάται ο αθέμιτος ανταγωνισμός του παραεμπορίου.

-       Μειώνεται δραστικά η αδήλωτη εργασία, με την επέκταση του μέτρου και στον ιδιωτικό τομέα.

Η πρόσφατη εμπειρία των κεφαλαιακών ελέγχων, ανέδειξε τη χρησιμότητα και την αναγκαιότητα του πλαστικού χρήματος.

Οι πολίτες διεπίστωσαν ότι με 60 ευρώ μετρητά από το ΑΤΜ πραγματοποιούν περιορισμένες συναλλαγές, ενώ αντίθετα με μια χρεωστική-πιστωτική κάρτα, μπορούν να κάνουν όλες τους τις συναλλαγές δίχως να χρειάζονται μετρητά.

Πρέπει να εκμεταλλευτούμε αυτή την πρόσκαιρη προσαρμογή που οι κεφαλαιακοί έλεγχοι και η τραπεζική αργία μας επέβαλαν, προκειμένου να υιοθετήσουμε σε μόνιμη βάση τη χρήση του πλαστικού χρήματος.

Σαν άμεσο μέτρο θα μπορούσε να ξεκινήσει μια μορφή εναλλακτικού τρόπου καταβολής της μισθοδοσίας των δημοσίων υπαλλήλων και των συνταξιούχων, όπου το 50% τουλάχιστον του μισθού ή της σύνταξης θα πιστώνεται σε μια νέα προπληρωμένη χρεωστική  κάρτα μόνο για «ηλεκτρονική χρήση» και το υπόλοιπο ποσοστό στους λογαριασμούς των δικαιούχων σε μετρητά. Παράλληλα θα πρέπει να καταργηθούν όλα τα χαρτονομίσματα, εκτός των 5 και 10 ευρώ, τα οποία μαζί με τα κέρματα θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν στις καθημερινές συναλλαγές.

Σε επόμενη φάση, αφού είναι βέβαιο και χωρίς καμιά αμφιβολία ότι το μέτρο θα επιτύχει, να επεκταθεί και στη μισθοδοσία του ιδιωτικού τομέα.

Με τη χρήση πλαστικού χρήματος και με την υιοθέτηση των αχρήματων συναλλαγών, περίπου 45 δις θα μεταφερθούν στη «λευκή οικονομία». Εάν συμβεί αυτό, θα μπορέσουμε να εμφανίσουμε ένα μέγεθος πραγματικού ΑΕΠ στην περιοχή των 225 δισ ευρώ, με προφανείς θετικές επιπτώσεις στη βελτίωση του λόγου χρέος/ΑΕΠ.

Αυτό και μόνο το αποτέλεσμα μας επιτρέπει να επανεξετάσουμε τη μείωση όλων των φορολογικών συντελεστών και τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών.

Σημειώνουμε ότι για το νέο σύστημα πληρωμών, η εφαρμογή είναι τεχνολογικά εύκολη και φτηνή , καθώς ένα Τερματικό Αποδοχής Καρτών (ΡΟS) κοστίζει από 150 ευρώ περίπου, επομένως είναι βέβαιο ότι σε ελάχιστο χρόνο θα προμηθευτεί ΡΟS  και ο τελευταίος  μικροπωλητής.

Οι εταίροι – δανειστές, οφείλουν να στηρίξουν εμπράκτως τέτοιες αλλαγές, αντί να προτείνουν τα εκ των προτέρων αποτυχημένα μέτρα της συνεχούς φορολογικής αφαίμαξης των πολιτών.

-Ο κ. Αθανάσιος Μπουρούνης είναι Επίτιμος Δ/ντής Σχολικής Μονάδας Δ.Ε.