Γράφει ο
Κίμων Στεριώτης

Βασικές διαπιστώσεις:

Ü Απότομη χειροτέρευση σημείωσε το έλλειμμα του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών της Ελλάδας κατά το 2018, για να καταγραφεί η χειρότερη σχετική επίδοση από το 2012, όταν ξεκίνησαν οι προσπάθειες δημοσιονομικής και πιστωτικής σταθεροποίησης της Ελληνικής Οικονομίας…

Η εξαιρετικά δυσμενής πορεία του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών τον τελευταίο χρόνο υποδηλώνει ενίσχυση των εξωτερικών Κινδύνων από Μακροοικονομικές Ανισορροπίες μέσα στο 2019 λαμβάνοντας υπόψη και την περαιτέρω αύξηση του Δημοσίου Χρέους μέσα στο 2018, αλλά και τις  μεγάλες καθυστερήσεις στην επίλυση των προβλημάτων του πολύ υψηλού Ιδιωτικού Χρέους.

Ήδη είναι πλέον περισσότερο από βέβαιο ότι το έλλειμμα Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών κατά το 2018 ως ποσοστό του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος θα είναι τελικά κατά πολύ υψηλότερο έναντι του -0,8%, μέσου όρου της τριετίας 2015-2017…

Υπογραμμίζεται ότι κατά το 2017 η Ελλάδα είχε βρεθεί στην 5η θέση μεταξύ των 28 χωρών της ΕΕ από πλευράς Μακροοικονομικών Κινδύνων και με βάση τη σχέση Ελλείμματος Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών ως προς το ΑΕΠ (βλ. σχετικό Πίνακα)...

Ü Στη σαφή χειροτέρευση του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών κατά το 2018 πολύ σημαντικό ρόλο έπαιξε η πολύ αρνητική πορεία του Εμπορικού Ισοζυγίου με το σχετικό έλλειμμα να ξεπεράσει τελικά τα αντίστοιχα ελλείμματα όλων των προηγουμένων ετών μέχρι και το 2012, όταν λόγω μεγάλων περικοπών των εισοδημάτων των νοικοκυριών και του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων είχαν περιορισθεί σημαντικά οι εισαγωγές στη διετία 2010 - 2012!

Επιπλέον για πρώτη φορά μετά από χρόνια το έλλειμμα του Ισοζυγίου Αγαθών όχι μόνο υπερεκάλυψε κατά το 2018 το πλεόνασμα του Ισοζυγίου Υπηρεσιών (από ναυτιλία και τουρισμό) αλλά επιδεινώθηκε περαιτέρω η σχέση μεταξύ των δύο αυτών μεγεθών….

Ü Τα μόνιμα ελλείμματα - και δυστυχώς διογκούμενα… - του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών της Ελλάδας υποδηλώνουν την πολύ χαμηλή διεθνή ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής Οικονομίας. Αν και αναμφισβήτητα η Εμπορική Ναυτιλία και η Τουριστική Οικονομία αποτελούν "δυναμικούς κλάδους", εντούτοις διαπιστώνεται ότι η Παραγωγική Οικονομία (πρωτογενής και δευτερογενής τομέας) αδυνατεί να επωφεληθεί της ικανοποιητικής ανάπτυξης που σημειώνεται διεθνώς… Η "έντονη εσωστρέφεια" του Ελληνικού Παραγωγικού Δυναμικού και η μεγάλη τεχνολογική καθυστέρησή του  συνδυασμό με το μικρό μέγεθος των ελληνικών επιχειρήσεων και αγροτικών εκμεταλλεύσεων αποτελούν σημαντικά "εμπόδια" για ταχύρρυθμη ανάπτυξη…

Ü Παράλληλα με την επιδείνωση του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών κατά το 2018 κατεγράφησαν απόλυτη χειροτέρευση του Ισοζυγίου Κεφαλαίων και νέα επιδείνωση του Ισοζυγίου Χρηματοοικονομικών Συναλλαγών, που περιλαμβάνει τις επενδύσεις από το εξωτερικό και τις τοποθετήσεις σε εγχώριες μετοχές, ομολογίες κλπ.

Ü  Η πορεία των δύο ανωτέρω Δεικτών Επενδύσεων αποκαλύπτει ότι, οι διεθνείς επενδυτές δεν συμμερίζονται την "αισιοδοξία" για μια δυναμικά αναπτυξιακή πορεία της Ελληνικής Οικονομίας και ότι υπάρχουν "σοβαροί Επενδυτικοί Κίνδυνοι" παρά το πέρασμα στη "μεταμνημονιακή περίοδο"…

Προβλέψεις:

Ü Η διόγκωση του ελλείμματος του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών (εφεξής ΙΤΣ) μέσα στο 2018 αναμένεται να συντελέσει στην επιβράδυνση της Ανάπτυξης το 2019. Παράγοντες που θα επηρεάσουν αρνητικά την πορεία του ΙΤΣ είναι η συνεχής μείωση των χορηγήσεων δανείων στον Ιδιωτικό Τομέα, η επιβράδυνση των ρυθμών ανόδου της Παγκόσμιας και της Ευρωπαϊκής Οικονομίας κλπ. Πιθανόν (με βάση τις τελευταίες προβλέψεις για το 2019) να υπάρξουν μεγαλύτερες δυσκολίες για περαιτέρω ενίσχυση των ελληνικών Εξαγωγών λαμβάνοντας υπόψη την άρση της Πιστωτικής Χαλάρωσης στην Ευρωζώνη και την πιθανή αύξηση των ευρωεπιτοκίων.

Ü H εξέλιξη της ανοδικής πορείας των καταθέσεων - με ετήσια άνοδο 9,3% για τις επιχειρήσεις και 5,6% για τα νοικοκυριά τον Δεκέμβριο 2018 - δημιουργούν προοπτικές ικανοποιητικής ανόδου της οριακής ροπής προς αποταμίευση και μελλοντικά στήριξη της ανάκαμψης της Ιδιωτικής Κατανάλωσης και των Επενδύσεων. Βεβαίως αυτή η εξέλιξη προϋποθέτει:

ü περαιτέρω Δημοσιονομική Εξυγίανση,

ü διεύρυνση των διευκολύνσεων για αποπληρωμές ασφαλιστικών ταμείων και υποχρεώσεων προς τις φορολογικές αρχές,

ü επενδυτικές ευκαιρίες και ενίσχυση των Κινήτρων για Επενδύσεις,

ü  βελτίωση των αποδόσεων του Τραπεζικού Συστήματος

ü Πολιτική Σταθερότητα κλπ,

Ü  Σημαντικό ρόλο για την τελική πορεία του ΙΤΣ το 2019 θα παίξουν κατά το 2019 τα έσοδα από τον Τουρισμό, τα οποία εξασφαλίζουν πλεόνασμα στο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών κατά το 3ο τρίμηνο κάθε έτους.

Εξάλλου, ο "κορεσμός" που εμφανίζουν ορισμένες τουριστικές περιοχές επιβάλλει τη διαφοροποίηση του "τουριστικού προϊόντος" με Στρατηγικό Στόχο την αύξηση της ακαθάριστής προστιθέμενης αξίας του σε σταθερές τιμές.

Ü Τα έσοδα από τη Ναυτιλία μπορεί να επηρεασθούν αρνητικά από τυχόν "εμπορικούς πολέμους" και από μια τυχόν μεγαλύτερη υποχώρηση των ρυθμών ανάπτυξης της Παγκόσμιας και της Ευρωπαϊκής Οικονομίας.

Ü Οι πολύ μεγάλες καθυστερήσεις στον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό της Ελληνικής Οικονομίας και οι πολύ περιορισμένες δυνατότητες για ουσιαστική ενίσχυση των Καινοτομιών κλπ δεν θα ευνοήσουν την αύξηση της αξίας από εξαγωγές προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Ü Παρά τις πολύ μεγάλες μειώσεις του Εργατικού Κόστους που επιβλήθηκαν/ προκλήθηκαν μετά από τρία Μνημόνια - των μεγαλύτερων μειώσεων Εθνικού Εισοδήματος που σημειώθηκαν στην Ευρώπη μεταπολεμικά - το πλεονάζον εργατικό προσωπικό δεν μπορεί να απορροφηθεί από το υφιστάμενο Παραγωγικό Δυναμικό. Έτσι, παρά την ελαστικοποίηση της Αγοράς Εργασίας και την αισθητή συμπίεση του μέσου Εργατικού Κόστους από το 2010, η Ελλάδα θα εξακολουθήσει μακροχρόνια να εμφανίζει ένα μόνιμα αρνητικό Ισοζύγιο (ΙΤΣ) ως ποσοστό του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ).

Ü Η βελτίωση της σχέσης του ΙΤΣ ως προς το ΑΕΠ θα εξαρτηθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις δυνατότητες μείωσης των φορολογιών για επιχειρήσεις. Αντίθετα, οι πολύ μεγάλες φορολογίες συμβάλλουν στη "μετανάστευση" ελληνικών επιχειρήσεων και στην αναστολή επενδύσεων αντικατάστασης και επέκτασης παραγωγικού εκσυγχρονισμού για διεθνείς δραστηριότητες.

Ü Μέσα στο 2019 ολοένα και περισσότερο θα ξεπροβάλλουν οι δυσκολίες για την άντληση νέων κεφαλαίων προκειμένου να αποπληρώνεται ομαλά το Δημόσιο Χρέος και να εξασφαλίζονται χαμηλότοκα δάνεια για τις ανάγκες των ελληνικών επιχειρήσεων… Το 2019 είναι πολύ πιθανόν να επικρατήσουν ανοδικές τάσεις των Επιτοκίων στην Ευρώπη, ακολουθώντας τις πρακτικές του Federal Reserve για την αναχρηματοδότηση του τεράστιου χρέους των ΗΠΑ.

Ü Τέλος, οι Μεταρρυθμίσεις, η Δημοσιονομική Εξυγίανση και η συνέπεια σε μια Στρατηγική Ιδιωτικοποιήσεων θα επηρεάσουν τόσο τα spreads των Ελληνικών Ομολογιών όσο και του Ισοζυγίου Κεφαλαίων και Επενδύσεων. Όμως εάν υπάρξουν "δημοσιονομικές ανελαστικότητες" και επιβεβαιωθούν οι ανωτέρω αναφερθείσες δυσμενείς επιτοκιακές προβλέψεις είναι αρκετά πιθανόν να συνεχισθούν οι δυσκολίες εισροής επενδυτικών κεφαλαίων τόσο στους παραγωγικούς τομείς της Ελλάδας όσο και στη χρηματιστηριακή αγορά της.

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΤΡΕΧΟΥΣΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ ΤΟ 2018

Παρά την επιτάχυνση των ρυθμών ανάπτυξης και κυρίως των εσόδων από τον Τουρισμό, κατά το 2018 σημειώθηκε μια εντυπωσιακή χειροτέρευση της πορείας του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών.

Συγκεκριμένα, με βάση τα τελευταία προσωρινά στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, κατά την τελευταία τριετία σημειώθηκαν οι ακόλουθες εξελίξεις:

1. 1.     Κατά το 2018 το έλλειμμα ΙΤΣ εκτινάχθηκε στα -5.276 εκατ. € σημειώνοντας αύξηση 67% έναντι ελλείμματος -3.159 εκατ. το 2017, ενώ το έλλειμμα είχε διαμορφωθεί στα -3.050 εκατ. € το 2016. Το έλλειμμα του ΙΤΣ το 2018 είναι το μεγαλύτερο που καταγράφεται από το 2012 - ύψους 5.584 εκατ. € - και το οποίο ωστόσο ήταν υποπολλαπλάσιο των ελλειμμάτων της διετιας 2010 - 2011, όταν ήταν απόλυτη η χειροτέρευση μετά το πρώτο Μνημόνιο και της απότομης συρρίκνωσης του ΑΕΠ.

Εάν ληφθεί υπόψη ότι στο 9μηνο 2018 το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν - υπολογισμένο σε τρέχουσες τιμές - κατέγραψε άνοδο +2,1%, τότε, ανάλογα με την πορεία του ΑΕΠ στο 4ο 3μηνο, είναι πιθανό το έλλειμμα του ΙΤΣ ως ποσοστό του ΑΕΠ για ολόκληρο το 2018 να πολύ μεγαλύτερο έναντι αυτού του 2017 που είχε διαμορφωθεί στο -0,8% του ΑΕΠ.

Οι ανωτέρω εξελίξεις υποδηλώνουν ότι:

Ü  Μέσα στο 2018 χειροτέρευσε η Διεθνής Ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής Οικονομίας παρά την διαπιστούμενη Ανάκαμψη. Τα στοιχεία που θα ανακοινωθούν για την πορεία του ΑΕΠ στο τέταρτο τρίμηνο 2018 και για ολόκληρη τη χρόνια απλώς θα επιβεβαιώσουν τη χειροτέρευση του σχετικού Δείκτη Μακροοικονομικής Ανισορροπίας σε σύγκριση με το 2017 και τουλάχιστον μέχρι και το 2013.

Ü  Η εκτίναξη του ελλείμματος του ΙΤΣ σε συνδυασμό με το επικίνδυνα υψηλό και συνεχώς διογκούμενο Δημόσιο Χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, όπως και το τεράστιο Ιδιωτικό Χρέος πιστοποιούν μια ουσιαστική χειροτέρευση των Κινδύνων της χώρας από Μακροοικονομικές Ανισορροπίες στα τέλη του 2018. 

1. 2.     Το έλλειμμα στο Ισοζύγιο Αγαθών (μαζί με καύσιμα και πλοία) αυξήθηκε στα -22.489 εκατ. κατά το 2018, καταγράφοντας μια εντυπωσιακή άνοδο κατά +14% και +25% έναντι των ετών 2017 και 2016 αντίστοιχα, στη διάρκεια των οποίων είχαν καταγραφεί ετήσια ελλείμματα ύψους -19.834 εκατ. και -17.960 εκατ. € αντίστοιχα.

Επισημαίνεται ότι:

• Οι Εξαγωγές χωρίς καύσιμα και πλοία  κατά το 2018 αυξήθηκαν κατά +11% ως προς το 2017, ενώ αυτές της ίδιας χρονιάς είχαν παρουσιάσει αύξηση κατά +9% ως προς τις Εξαγωγές (χωρίς καύσιμα και πλοία) του 2016.

Τα ανωτέρω στοιχεία υποδηλώνουν βελτίωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας του Ελληνικού Εξαγωγικού Δυναμικού που ενισχύουν το Εθνικό Εισόδημα.

• Εντούτοις οι Εισαγωγές (σύνολο, μαζί με καύσιμα και πλοία) διευρύνονται συνεχώς με ετήσια αύξησή τους κατά +15% και +12% αντίστοιχα για τις χρονιές 2018 και 2017. Δηλαδή οι ρυθμοί  ανόδου των Εισαγωγών (γενικό σύνολο) παραμένουν υψηλότεροι από τους ρυθμούς ανόδου των Εξαγωγών χωρίς καύσιμα και πλοία.

Έτσι, με αυτά τα δεδομένα, το έλλειμμα του Ισοζυγίου Εισαγωγών/ Εξαγωγών (γενικά σύνολα) διογκώθηκε σταδιακά από -17.690 εκατ. το 2016 σε -19.834 εκατ. το 2017 και σε -22.489 εκατ. € το 2018.

Τα ανωτέρω στοιχεία υποδηλώνουν ότι:

Ü  Το Παραγωγικό Δυναμικό της χώρας δεν καταφέρνει να περιορίσει την "εξάρτησή" της εγχώριας οικονομίας από την Εσωτερική Ζήτηση μέσω της επιτάχυνσης της ανόδου του όγκου και της διαφοροποίησης των Εξαγωγών και παρά τις μεγάλες μειώσεις του Εγχώριου Κόστους Εργασίας.

Ü  Οι συνεχείς μειώσεις των συνολικών χορηγήσεων δανείων προς την Ελληνική Οικονομία και το υψηλότερο κόστος δανεισμού σε σχέση με τις χώρες της Ευρωζώνης δεν επέτρεψαν στο Παραγωγικό Δυναμικό να επωφεληθεί από πολιτική πιστωτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ, την Παγκόσμια Ανάπτυξη και τους υψηλούς ρυθμούς ανόδου του ΑΕΠ των χωρών της ΕΕ των 28.

Ü  Παρά το γεγονός ότι μειώνεται συνεχώς το ύψος των χορηγήσεων προς τον Ιδιωτικό Τομέα επί σειράν ετών η βελτίωση των εξαγωγικών επιδόσεων κατά το 2018 αποτελεί πολύ  ενθαρρυντικό γεγονός για τον εξαγωγικό τομέα της χώρας…

1. 3.     Από τα παρατιθέμενα στοιχεία του Πίνακα είναι προφανές ότι η χειροτέρευση του ΙΤΣ (μαζί με καύσιμα και πλοία) οφείλεται κυρίως στο συγκυριακά διογκούμενο έλλειμμα του Ισοζυγίου Καυσίμων, αφού υπερδιπλασιάσθηκε μεταξύ των ετών 2018 και 2016.

Συγκριμένα, το έλλειμμα του σχετικού Ισοζυγίου αυξήθηκε από -2.986 εκατ. το 2016  αυξήθηκε σε -3.718 εκατ. το 2017 και -5.181 εκατ. το 2018.

1. 4.     Κατά το 2018 το πλεόνασμα του Ισοζυγίου Υπηρεσιών εξελίχθηκε πολύ καλά και οι Υπηρεσίες όχι μόνο συνέβαλαν στην προώθηση της Ανάπτυξης αλλά και αποτελούν τον καθαρά συναλλαγματοφόρο πυλώνα της Ελληνικής Οικονομίας. Σύμφωνα με τα σχετικά στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος:Το Ισοζύγιο Υπηρεσιών εξασφάλισε ένα πλεόνασμα ύψους 19.353 εκατ. το 2018 αυξημένο κατά +7% έναντι του πλεονάσματος του 2017, που είχε ανέλθει σε +18.044 εκατ. το οποίο ήταν αυξημένο κατά +11% έναντι του πλεονάσματος του 2016, που είχε διαμορφωθεί στα 16.298 εκατ. €.

Αξιοσημείωτες και οι ακόλουθες παρατηρήσεις:

Ü Το Ισοζύγιο Υπηρεσιών - υπολογισμένο κατ΄ αξία -  το 2018 είναι το μεγαλύτερο που κατεγράφη από την  περίοδο πριν και από την κρίση, κυρίως λόγω της ανόδου του μεριδίου της Τουριστικής Οικονομίας στο σχετικό Ισοζύγιο. Αντίθετα, τα έσοδα από την Εμπορική Ναυτιλία - αν και βελτιώθηκαν τα τελευταία χρόνια - παραμένουν χαμηλότερα από το επίπεδο ρεκόρ του έτους 2008, δηλαδή παραμονές εκδήλωσης της διεθνούς οικονομικής κρίσης που επηρέασε αρνητικά τις οικονομίες των ΗΠΑ και της Ευρώπης.

Ü Ο Τομέας των Υπηρεσιών είχε ταχύτερη οικονομική πορεία σε σύγκριση με τον Παραγωγικό Τομέα (δευτερογενή και πρωτογενή), ο οποίος άλλωστε είναι και πολύ περισσότερο "εσωστρεφής". Παρά τις αβεβαιότητες που δημιουργήθηκαν στο πρώτο εξάμηνο 2015, η Τουριστική Οικονομία είχε ταχύτερη "απογείωση" από όλους τους κλάδους, επωφελούμενη φυσικά και αρνητικές εσωτερικές εξελίξεις σε μουσουλμανικές χώρες της Μεσογείου που επηρέασαν δυσμενώς τις τουριστικές οικονομίες τους.

Σε ότι αφορά τις εισπράξεις από τον Τουρισμό και τη Ναυτιλία:

• Οι εισπράξεις από τον Τουρισμό ανήλθαν σε 16.113 εκατ. το 2018 σημειώνοντας αύξηση 10% έναντι αυτών του 2017, ενώ οι δαπάνες για Τουρισμό διαμορφώθηκαν σε 2.169 εκατ. καταγράφοντας αύξηση +14% έναντι του αμέσως προηγούμενου έτους. Εδώ θα πρέπει να τονισθεί ότι οι δαπάνες των Ελλήνων για Τουρισμό στα χρόνια πριν την κρίση ήσαν πάντοτε μεγαλύτερες από αυτές των ετών μετά την κρίση…
• Οι εισπράξεις από Διεθνείς Μεταφορές κατά το 2018 αυξήθηκαν σε 16.630 εκατ. € πετυχαίνοντας μια εντυπωσιακή αύξηση κατά +15% έναντι του 2017, ενώ οι δαπάνες για Μεταφορές διαμορφώθηκαν σε 11.044 εκατ. έναντι του  2017 καταγράφοντας ετήσια αύξηση +16%. 

ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ

Ένα άλλο πολύ χαρακτηριστικό στοιχείο του Ισοζυγίου Πληρωμών για το 2018 είναι ότι χειροτέρευσε σημαντικά η πορεία του Ισοζυγίου Εισοδημάτων και της Κίνησης Επενδυτικών Κεφαλαίων της Ελλάδας με τον υπόλοιπο κόσμο. Οι αρνητικές αυτές εξελίξεις συνδέονται κυρίως με τους διαφαινόμενους Κινδύνους για Επενδύσεις μεσοπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου χαρακτήρα.

Συγκεκριμένα από τα παρατιθέμενα στοιχεία διαπιστώνονται τα ακόλουθα:

1. 5.     Αρνητικές εξελίξεις κατεγράφησαν στο Ισοζύγιο Πρωτογενών Εισοδημάτων. Κατά το 2018 το συγκεκριμένο έλλειμμα αυξήθηκε κατά +108% για να "σκαρφαλώσει" σε -1.682 εκατ. από -810 εκατ. το 2017, ενώ το έλλειμμα ήταν -799 εκατ. € στο 10μηνο 2016. Η εντυπωσιακή αυτή αύξηση οφείλεται κυρίως στις πολύ μεγάλες πληρωμές για τόκους, μερίσματα και κέρδη, ενώ παράλληλα αυτά τα εισοδήματα Ελλήνων (φυσικών και νομικών προσώπων) μειώθηκαν κατά περίπου 500 εκατ. το 2018 σε σύγκριση με τον αμέσως προηγούμενο χρόνο.

Το σχετικό Ισοζύγιο προκαλούσε μια τεράστια συναλλαγματική αιμορραγία μέχρι και το 2012, κυρίως λόγω των πιστωτικών διευκολύνσεων από δάνεια ελληνικών επιχειρήσεων από το εξωτερικό, ενώ τα μέτρα σταθεροποίησης, η απότομη περικοπή πιστωτικών διευκολύνσεων από το εξωτερικό προκάλεσε και μεγάλη πτώση του όγκου της Κατανάλωσης προκάλεσε συρρίκνωση των επιμέρους μεγεθών του Ισοζυγίου Πρωτογενών Εισοδημάτων για να καταγραφούν ακόμη και περιορισμένα πλεονάσματα. Όμως στην τελευταία τριετία - και ιδιαίτερα μέσα στο 2018 - διαπιστώνεται μια εκ νέου αύξηση ελλειμμάτων, αλλά που παραμένουν σαφώς χαμηλότερα από αυτά πριν από την περίοδο του 2012.

Διευκρινίζεται ότι, στο Ισοζύγιο Πρωτογενών Εισοδημάτων καταγράφονται οι χρηματικές ροές που προκύπτουν από συναλλαγές (εισπράξεις και πληρωμές) μεταξύ κατοίκων και μη κατοίκων και αφορούν σε εισοδήματα από εργασία και από συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων από άμεσες επενδύσεις, επενδύσεις χαρτοφυλακίου και από λοιπές επενδύσεις, δηλαδή από τόκους, μερίσματα και κέρδη.

1. 6.     Μέσα στο 2018 κατεγράφη μικρή βελτίωση του ελλείμματος του Ισοζυγίου Δευτερογενών Εισοδημάτων, αφού περιορίσθηκε σε 559 εκατ. το 2017 και 588 εκατ. το 2016.

Το Ισοζύγιο Δευτερογενών Εισοδημάτων περιλαμβάνει κυρίως ένα μέρος των μεταβιβάσεων (εισπράξεων) από τον κοινοτικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Γενική Κυβέρνηση (όπως απολήψεις από το Τμήμα Εγγυήσεων του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων ΕΓΤΠΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο), τη συνεισφορά (πληρωμές) της Ελλάδος στον κοινοτικό προϋπολογισμό κλπ.

Παρά την "έξοδο" από τα Μνημόνια κατά το 2018 - που υποτίθεται ότι θα βελτίωνε το "επενδυτικό κλίμα" - εντούτοις η πραγματικότητα απέδειξε ότι χειροτέρευσε εξαιρετικά η πορεία των Χρηματοοικονομικών Συναλλαγών… Ιδιαίτερα αρνητική ήταν η πορεία των ροών για Επενδύσεις Χαρτοφυλακίου που δείχνουν έλλειψη εμπιστοσύνης των Επενδυτών για τις προοπτικές της Ελληνικής Οικονομίας.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας τη Ελλάδος:

1. 7.     Κατά το 2018 αυξήθηκε κατά 132% το έλλειμμα του Ισοζυγίου Χρηματοοικονομικών Συναλλαγών για να "σκαρφαλώσει" στα -3.950 εκατ.  από -1.702 εκατ. το 2017, που επίσης είχε σημαντική αύξηση κατά 95% ως προς το έλλειμμα του 2016 που ήταν στα -874 εκατ. ευρώ.

Το σχετικό Ισοζύγιο περιλαμβάνει τις χρηματικές συναλλαγές που προκύπτουν από απαιτήσεις και υποχρεώσεις των κατοίκων και νομικών οντοτήτων της χώρας με φυσικά και νομικά πρόσωπα άλλων χωρών και προέρχονται - οι απαιτήσεις και υποχρεώσεις - από Άμεσες Επενδύσεις, Επενδύσεις Χαρτοφυλακίου, Λοιπές Επενδύσεις και από τη Μεταβολή των Συναλλαγματικών Διαθεσίμων της χώρας.

1. 8.     Το Ισοζύγιο Αμέσων Επενδύσεων παρέμεινε ελλειμματικό με -2.887  εκατ. € το 2018 από -2.689 εκατ. το 2017 και -4.004 το 2016.

Στην κατηγορία των Άμεσων Επενδύσεων περιλαμβάνονται επενδύσεις εταιρειών που κατέχουν τουλάχιστον το 10% του μετοχικού κεφαλαίου ελληνικής ή ξένης εταιρείας, υποκαταστήματα, επενδύσεις ακινήτων, η παροχή δανείων και εμπορικών πιστώσεων μεταξύ άμεσου επενδυτή και επιχείρησης, τα μη διανεμηθέντα (επανεπενδυθέντα) κέρδη κλπ.

1. 9.     Το Ισοζύγιο Επενδύσεων Χαρτοφυλακίου, μετά από ένα πλεόνασμα 9.623 εκατ. το 2016, κατά το 2017 κατέγραψε ένα εντυπωσιακό έλλειμμα ύψους -20.118 εκατ. € για να βρεθεί με ένα μικρό πλεόνασμα 74 εκατ. κατά το 2018.

Οι ανωτέρω μεταβολές συνδέονται με ποικίλους επενδυτικούς παράγοντες, όπως:

Ü Ανάκαμψη της επενδυτικής εμπιστοσύνης μετά την "καταστροφική κρίση" του πρώτου εξαμήνου διακυβέρνησης μέχρι και την υπογραφή του 3ου Μνημονίου.

Ü Μεγάλες εκροές κεφαλαίων λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης ως προς τις προοπτικές των ελληνικών τραπεζών και μεγάλων επιχειρήσεων κατά το 2017.

Ü Αναδιαρθρώσεις διεθνών επενδυτικών χαρτοφυλακίων λόγω ανόδου επιτοκίων στις ΗΠΑ. BREXIT, αβεβαιότητες για τις πολιτικές εξελίξεις στην ΕΕ κλπ.

Στην κατηγορία ‘επενδύσεις χαρτοφυλακίου’ καταγράφονται οι χρηματικές ροές που αφορούν σε συναλλαγές μεταξύ κατοίκων και μη κατοίκων που επηρεάζουν τις μεταξύ τους απαιτήσεις και υποχρεώσεις σε τίτλους. Οι τίτλοι διακρίνονται σε μετοχικούς τίτλους και χρεόγραφα (ομόλογα και μέσα χρηματαγοράς). Οι καθαρές επενδύσεις κατοίκων σε τίτλους που έχουν εκδοθεί από μη κατοίκους καταγράφονται στην κατηγορία ‘Απαιτήσεις’ (το θετικό πρόσημο σημαίνει αύξηση ενώ το αρνητικό μείωση), ενώ οι καθαρές επενδύσεις μη κατοίκων σε τίτλους που έχουν εκδοθεί από κατοίκους καταγράφονται στις ‘Υποχρεώσεις’ (το θετικό πρόσημο σημαίνει αύξηση ενώ το αρνητικό μείωση). Το υπόλοιπο του λογαριασμού ‘επενδύσεις χαρτοφυλακίου’ προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ των απαιτήσεων και υποχρεώσεων.

10. Το Ισοζύγιο Λοιπών Επενδύσεων παρουσίασε έντονες μεταβολές στην τριετία 2016 - 2018 κάτω από την επίδραση κυρίως του δημόσιου δανεισμού.

Στην κατηγορία Λοιπές Επενδύσεις περιλαμβάνονται κυρίως συναλλαγές δεν έχουν τα χαρακτηριστικά των Άμεσων Επενδύσεων, όπως είναι τόκοι από καταθέσεις και δανεισμό με ειδικά χαρακτηριστικά (πχ από δανεισμό  και εξοφλήσεις δανείων της Γενικής Κυβέρνησης).

Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΗΝ ΠΕΜΠΤΗ ΘΕΣΗ

Με βάση την πρόσφατη Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Διαδικασία Μακροοικονομικών Ανισορροπιών (MacroeconomicImbalancesProcedure - MIP), κατά το 2017 η Ελλάδα βρέθηκε στην 5η θέση μεταξύ των 28 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με βάση τη σχέση Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών ως προς το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ).

Από τον παρατιθέμενο Πίνακα διαπιστώνεται ότι, πέντε χώρες έχουν τα μεγαλύτερα ελλείμματα ΙΤΣ ως ποσοστό του ΑΕΠ σε μέσα επίπεδα τελευταίας τριετίας: Κύπρος -5%, Μεγάλη Βρεταννία -4,6%, Ρουμανία -2,2%, Σλοβακία -2,0% και Ελλάδα  -0,8%.

Από την άλλη πλευρά, οι πέντε χώρες με τα μεγαλύτερα πλεονάσματα ΙΤΣ ως προς το ΑΕΠ σε μέσα επίπεδα τριετίας είναι:

Γερμανία και Μάλτα +8,4%, Ολλανδία +8,3%, Δανία +8,1% και Σλοβενία +5,7%

Εντούτοις, το έλλειμμα του ΙΤΣ κατά την τριετία 2015 -2017 βρέθηκε να είναι στα ιστορικά χαμηλότερα επίπεδα, τουλάχιστον από τις αρχές της δεκαετίας του 2000.

Υπενθυμίζεται ότι:

• Σε ιστορικά υψηλά επίπεδα το έλλειμμα του ΙΤΣ ως ποσοστό του ΑΕΠ βρέθηκε το 2007, όταν ξέσπασε η μεγάλη ενεργειακή κρίση λόγω της εκτίναξης των διεθνών πετρελαϊκών τιμών.
• Σε ποσοστά άνω του -10% του ΑΕΠ το έλλειμμα βρέθηκε στην περίοδο 2006 - 2010 λόγω των αθρόων χορηγήσεων δανείων που τροφοδότησαν υπέρμετρες καταναλωτικές δαπάνες μέσω των εισαγωγών και της υπερδιόγκωσης του εμπορικού ελλείμματος.
• Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης που ελήφθησαν - μεγάλες περικοπές Δημοσίων Δαπανών, αύξηση Φορολογιών, μεγάλες μειώσεις εισοδημάτων Νοικοκυριών και Επιχειρήσεων κλπ - επέδρασαν καταλυτικά στη μεγάλη μείωση του Εμπορικού Ισοζυγίου. Παράλληλα οι αβεβαιότητες επηρέασαν μεσοπρόθεσμα και το Ισοζύγιο Υπηρεσιών.

ΤΑ …"ΣΦΑΛΜΑΤΑ" ΤΩΝ ΜΝΗΜΟΝΙΩΝ

Δυστυχώς οι πολιτικές για την εφαρμογή των "σκληρών Μνημονίων" εστιάσθηκαν στη δραστική μείωση των Δημοσίων Ελλειμμάτων, αλλά δεν υιοθετήθηκαν πολιτικές αναδιαρθρώσεων στην Ελληνική Οικονομία και ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας…

Πολύ χειρότερα για την Παραγωγική Οικονομία:

Ü  Επιβλήθηκαν πολύ μεγάλες αυξήσεις των φορολογιών και των εισφορών των επιχειρήσεων προκαλώντας - εν μέσω μεγάλων μειώσεων της Ιδιωτικής και Δημόσιας Κατανάλωσης - μεγάλες ζημιές, πτωχεύσεις κλπ

Ü  Οι πρωτοφανείς περικοπές Δημοσίων Δαπανών και Εισοδημάτων επιχειρήσεων και νοικοκυριών προκάλεσαν ένα "τσουνάμι" που τελικά έπληξε τις τράπεζες, οι οποίες δεν μπορούν να εμφανίσουν κέρδη, λόγω τεραστίου ύψους "κόκκινων δανείων" και χαμηλών εσόδων από λειτουργικές δραστηριότητες.

Ü  Οι τεράστιες καθυστερήσεις στις ιδιωτικοποιήσεις - ή ορθότερα αποφυγή τους λόγω "πολιτικού κόστους"… - οι πολύ υψηλές φορολογίες κερδών των επιχειρήσεων, η μείωση των δανείων προς τις επιχειρήσεις κλπ προκάλεσαν κατακόρυφη μείωση Ιδιωτικών Επενδύσεων, αλλά και "κλίματος μετανάστευσης επιχειρήσεων"…

 Σε τελική ανάλυση, τα Μνημόνια δεν συνέβαλαν στην ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων, κυρίως μέσω του εκσυγχρονισμού τους με αναδιαρθρώσεις και επενδύσεις επέκτασης και αυξημένη απασχόληση του παραγωγικού δυναμικού.

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΟΥ ΙΣΟΖΥΓΙΟΥ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

Το Ισοζύγιο Πληρωμών - ή και Ισοζύγιο Διεθνών Πληρωμών - περιλαμβάνει το σύνολο των συναλλαγών φυσικών προσώπων, επιχειρήσεων κρατικών αρχών κλπ με διάφορους φορείς από όλες τις χώρες του κόσμου. Αυτές οι συναλλαγές (εισπράξεις και πληρωμές) περιλαμβάνουν εισαγωγές και εξαγωγές εμπορευμάτων, παροχές υπηρεσιών και μεταβιβάσεις κεφαλαίων (πχ οικονομικές ενισχύσεις, εμβάσματα κλπ).

Το Ισοζύγιο Πληρωμών περιλαμβάνει δύο βασικές κατηγορίες εισπράξεων και πληρωμών που συνιστούν το Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών και το Ισοζύγιο Κεφαλαίων.

Το Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών (ΙΤΣ) παρέχει πληροφορίες για την πορεία των συναλλαγών μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο. Οι συναλλαγές καλύπτουν εμπορεύματα, παροχή υπηρεσιών και εισοδήματα που εξασφαλίζουν οι κάτοικοι μιας χώρας και οι αλλοδαποί.

ΤοΙΤΣαποτυπώνεται:

• Ως πλεόνασμα ή έλλειμμα σε % του Ακαθάριστου Εγχωρίου Προϊόντος. Ο σχετικός δείκτης συγκρίνεται με αντίστοιχους δείκτες άλλων χωρών και επιτρέπει τη σύγκριση της Διεθνούς Ανταγωνιστικότητας της κάθε χώρας με βάση το ετησίως επιτυγχανόμενο πλεόνασμα ή έλλειμμα.
• Ως νομισματική αξία με βάση το εθνικό νόμισμα της χώρας ή σε δολάρια/ευρώ προκειμένου να καταστούν εφικτές οι συγκρίσεις της Διεθνούς Ανταγωνιστικότητας της κάθε χώρας ως προς τις λοιπές προς σύγκριση χώρες.

Το Ισοζύγιο Αγαθών περιλαμβάνει στοιχεία για την πορεία των Εξαγωγών και Εισαγωγών σε μια συγκεκριμένη περίοδο. Σχετικά με την κατηγορία αυτή:

• Το έλλειμμα ή πλεόνασμα του Εμπορικού Ισοζυγίου ως ποσοστό του ΑΕΠ μιας χώρας δείχνει τη Διεθνή Ανταγωνιστικότητα μιας χώρας σε σχέση με άλλες προς σύγκριση χώρες.
• Οι χώρες που έχουν μονίμως πλεονάσματα από το Ισοζύγιο Αγαθών  είναι προφανές ότι διαθέτουν Παραγωγικό Δυναμικό με υψηλούς Δείκτες Διεθνούς Ανταγωνιστικότητας. Αντίθετα χώρες που εμφανίζουν Ελλείμματα είναι "εξαρτημένες" από το Παραγωγικό Δυναμικό άλλων χωρών και τα συναλλαγματικά διαθέσιμα τους βαίνουν μειούμενα.

Το Ισοζύγιο Υπηρεσιών περιλαμβάνει τις Εισπράξεις και τις Πληρωμές μιας χώρας από την παροχή διαφόρων υπηρεσιών (πχ τουριστική οικονομία, ναυτιλία). Χώρες με μόνιμο πλεόνασμα στο Ισοζύγιο Υπηρεσιών μπορούν να αντισταθμίζουν στον ένα ή στον άλλο βαθμό τα μόνιμα ελλείμματα του Εμπορικού Ισοζυγίου.

Το Ισοζύγιο Πρωτογενών Εισοδημάτων καταγράφει τις εισπράξεις και πληρωμές που προέρχονται από παρασχεθείσες εργασίες και από πραγματοποιηθείσες Επενδύσεις για τόκους, μερίσματα και κέρδη. Χώρες με μεγάλο αριθμό ¨εξωστρεφών" εταιρειών και πολυεθνικών επιχειρήσεων επωφελούνται ιδιαίτερα από τις διεθνείς επενδυτικές δραστηριότητες των εγχώριων επιχειρήσεων που αυξάνουν τα συναλλαγματικά διαθέσιμα και το Εθνικό Εισόδημα.

Το Ισοζύγιο Δευτερογενών Εισοδημάτων προκύπτει από τις Εισπράξεις και τις Πληρωμές κυρίως της Γενικής Κυβέρνησης. Σύμφωνα με την EUROSTAT, το Δευτερογενές Εισόδημα περιλαμβάνει τρέχουσες μεταβιβάσεις της γενικής κυβέρνησης, για παράδειγμα πληρωμές τρεχόντων φόρων εισοδήματος και περιουσίας, εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και παροχές, μεταβιβάσεις που συνδέονται με τη διεθνή συνεργασία, και τρέχουσες μεταβιβάσεις που συνδέονται με χρηματοδοτικές και μη χρηματοδοτικές εταιρείες, νοικοκυριά ή μη κερδοσκοπικές οργανώσεις.

Το Ισοζύγιο (κίνησης) Κεφαλαίων δείχνει την πορεία των Εισπράξεων και των Πληρωμών της Γενικής Κυβέρνησης και άλλων τομέων σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Σύμφωνα με την EUROSTAT, λογαριασμός κίνησης κεφαλαίων του ισοζυγίου πληρωμών παρέχει πληροφορίες σχετικά με την απόκτηση μη χρηματοπιστωτικών περιουσιακών στοιχείων από κατοίκους της αλλοδαπής, ή από μη κατοίκους της οικονομίας αναφοράς, για παράδειγμα επενδύσεις σε ακίνητα. Περιλαμβάνει επίσης μεταβιβάσεις κεφαλαίων από τη γενική κυβέρνηση και χρηματοδοτικές, μη χρηματοδοτικές εταιρείες, νοικοκυριά ή μη κερδοσκοπικές οργανώσεις.

http://forumegi.gr/trends-marketindexes/