Γράφει η Μαρίνα Κουρμπέλα

Με έναν νέο, υπό έκδοση κανονισμό, ο οποίος αυτές τις ημέρες συζητείται στο Ευρωκοινοβούλιο, η Ευρωπαϊκή  Ένωση θεσπίζει νέο, κοινό  νομικό και δημοσιονομικό πλαίσιο για τη διανομή οπωροκηπευτικών και γάλακτος στους μαθητές των σχολείων, τροποποιώντας τους  κανονισμούς 1308/2013 και 1306/2013, όσον αφορά το καθεστώς ενισχύσεων για την παροχή οπωροκηπευτικών προϊόντων, μπανανών και γάλακτος στα εκπαιδευτικά ιδρύματα /*

Με το νέο θεσμικό πλαίσιο επιδιώκεται η βιώσιμη αύξηση της κατανάλωσης φρούτων, λαχανικών και γάλακτος από τα παιδιά και τη διαμόρφωση υγιεινών διατροφικών συνηθειών.

Σημειώνεται, πως η κατανάλωση οπωροκηπευτικών και γάλακτος εξακολουθεί να μειώνεται παντού στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σήμερα, 33 εκατομμύρια παιδιά υποφέρουν από υπέρβαρος, ενώ οι έφηβοι καταναλώνουν κατά μέσον όρο μόνο 30 έως 50% της συνιστώμενης ημερήσιας μερίδας οπωροκηπευτικών.

Επίσης, οι νέες ρυθμίσεις θα  υποστηρίζονται από ενισχυμένα εκπαιδευτικά μέτρα για την επιβεβαίωση της στενής σχέσης με τη γεωργία και από μια ποικιλία προϊόντων της.

Ο υπό έκδοση κανονισμός προβλέπει, ότι τα κράτη μέλη  έχουν τη δυνατότητα  να επιλέξουν θεματικά εκπαιδευτικά μέτρα, τα οποία εκτός από το γάλα και τα οπωροκηπευτικά, συμπεριλαμβανομένων και μπανανών, θα μπορούσαν περιστασιακά να περιλαμβάνουν  και άλλα γεωργικά προϊόντα  όπως είναι για παράδειγμα το γιαούρτι, τα μεταποιημένα οπωροκηπευτικά, το μέλι, το ελαιόλαδο και άλλα παρόμοια προϊόντα. 

Επί του παρόντος, εφαρμόζονται δύο προγράμματα διανομής προϊόντων σε σχολεία που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ στο πλαίσιο της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) της ΕΕ, τα οποία στοχεύουν ειδικά τα παιδιά που φοιτούν στα σχολικά ιδρύματα, δηλαδή, το καθεστώς για την προώθηση της κατανάλωσης φρούτων στα σχολεία και το καθεστώς για τη διανομή γάλακτος στα σχολεία. Αμφότερα τα καθεστώτα στοχεύουν στη διαρκή αύξηση του ποσοστού κατανάλωσης των προϊόντων αυτών στο διαιτολόγιο των παιδιών σε πρώιμο στάδιο, δηλαδή κατά τη διαμόρφωση των διατροφικών τους συνηθειών, συμβάλλοντας, παράλληλα, και στην επίτευξη των στόχων της ΚΓΠ και ιδιαίτερα στη σταθεροποίηση των αγορών και την εξασφάλιση της ζήτησης σε μακροπρόθεσμο επίπεδο.

Ωστόσο, παρά την επιτυχή τους ενσωμάτωση στα σχολεία και την αναγνώριση των δυνατοτήτων που προσφέρουν, τα συμπεράσματα που συνάγονται, επισημαίνουν την ανάγκη περαιτέρω βελτιώσεων και τα καθεστώτα προκειμένου να αυξηθεί η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητα της διαχείρισής τους.

Ενισχύσεις 

Για τα οπωροκηπευτικά, στην  πρόταση κανονισμού διατηρείται το ισχύον ανώτατο όριο του προϋπολογισμού όπως καθορίστηκε με τον κανονισμό αριθ. 1308/2013 (150 εκατομμύρια ευρώ ανά σχολικό έτος). Για το γάλα, ο υπό έκδοση κανονισμός προβλέπει τη διάθεση  80 εκατομμυρίων ευρώ ανά σχολικό έτος. 

Οι ενισχύσεις που θα χορηγούνται σε κάθε κράτος μέλος  θα λαμβάνουν υπόψη τα εξής:

α)      για τα οπωροκηπευτικά συμπεριλαμβανομένων των μπανανών: τα αντικειμενικά κριτήρια με βάση:

(i)      τον αριθμό των παιδιών έξι έως δέκα ετών ως ποσοστό του πληθυσμού,

(ii)     τον βαθμό ανάπτυξης των περιφερειών ενός κράτους μέλους, για να εξασφαλιστεί η παροχή μεγαλύτερης ενίσχυσης στις λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες, τις εξόχως απόκεντρες περιοχές και τα μικρά νησιά του Αιγαίου

Σε ό,τι αφορά την κατανομή των δαπανών, η μεγαλύτερη στήριξη θα δοθεί στη διανομή και τα υποστηρικτικά εκπαιδευτικά μέτρα. Σημειώνεται, πως  από σχετικά στοιχεία προκύπτει, ότι πολλά παιδιά μεγαλώνουν χωρίς να γνωρίζουν από πού προέρχονται τα τρόφιμα που καταναλώνουν –πού και πώς παράγονται και ποια προϊόντα είναι διαθέσιμα κάθε εποχή του χρόνου.

Το ύψος της συνεισφοράς της ΕΕ για το κόστος των προϊόντων θα περιοριστεί στο μέγιστο ποσό ενωσιακής ενίσχυσης ανά μερίδα προϊόντων τόσο για τα οπωροκηπευτικά όσο και για το γάλα. Τα κράτη μέλη θα μπορούν να επιλέξουν να παρέχουν εθνικές συμπληρωματικές ενισχύσεις ή να προσελκύουν ιδιωτικά χρηματοδοτικά κεφάλαια προκειμένου να διευρύνουν το πεδίο εφαρμογής και/ή την ένταση της παρέμβασής τους στο πλαίσιο των καθεστώτων προώθησης της κατανάλωσης οπωροκηπευτικών και γάλακτος στα σχολεία.

Αναμενόμενα αποτελέσματα και επιπτώσεις 

Αναμένεται ότι ο νέος κανονισμός, ο οποίος είναι δεσμευτικός για όλα τα κράτη μέλη, θα μεταβάλει τη γνώση, τη στάση και τις προτιμήσεις των νεαρών πολιτών ως προς τα τρόφιμα και την πηγή τους, καθώς επίσης και τις αντιλήψεις τους για τη γεωργία και τα γεωργικά προϊόντα.

Αναμένεται επίσης ότι θα αυξήσει την αποδοτικότητα της διανομής των προϊόντων ως προς το κόστος μέσω της καλύτερης στοχοθέτησης των ενωσιακών ενισχύσεων, αλλά και .το τμήμα του προϋπολογισμού που θα διοχετευθεί στα συνοδευτικά μέτρα βελτιώνοντας με αυτόν τον τρόπο τον αντίκτυπό τους στην κατανάλωση στην ομάδα-στόχο και καλύπτοντας το κενό όσον αφορά την εκπαιδευτική διάσταση του καθεστώτος για την προώθηση της κατανάλωσης φρούτων στα σχολεία, αφενός, και του καθεστώτος για την προώθηση της κατανάλωσης γάλακτος στα σχολεία, αφετέρου.