Παρασκευή
6 Νοεμβρίου 2026
Ημερήσια ηλεκτρονική εφημερίδα, Αρ. φύλλου 5892RSS FEED
Δρόμος Α΄, ὅπως Ἀντιγόνη
Γράφει ο
Γιώργος Κακαρελίδης

Δρόμους, ὡς Ἕλληνες, διανοίξαμε πολλούς, σὲ ὁλη τὴν ἀργόσυρτη διάρκειά μας, ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Ὁμήρου, μὲχρι τὴν ἀπελευθέρωσή μας, ἀπὸ τὸν ὀθωμανικό ζυγό. Γιὰ νὰ ἀντιμετωπίσουμε τὸ πρὸβλημα τῶν παθῶν, νὰ ἀναδείξουμε τὸ θέμα τῆς ἐλευθερίας, τῆς ἱερότητος τοῦ προσώπου καὶ νὰ ἐναρμονίσουμε τὸ ζήτημα τῆς ἀληθείας, τῶν κοινωνικῶν σχέσεων, τῆς Πόλης καὶ ἐν τέλει τό ζήτημα τοῦ πολιτισμοῦ, δηλαδὴ τῆς μεταφυσικῆς.

 

Αὐτό, ποὺ οὐσιαστικά, ἀνεπαισθήτως ἴσως, συνεχῶς προβάλλουμε, εἶναι ἡ πανάρχαιη προσπάθειά μας νὰ ξεφύγουμε, ἀπὸ τὴν κτιστὴ φύση μας. Νὰ μὴν εἶναι τὸ ζῆν (ἡ ἐπιβίωση, ἀναπαραγωγή, θάνατος) στόχος μας, ἀλλὰ τὸ εὖ ζῆν. Τὀ όρθόδοξο ἀντίστοιχο, λέγεται θέωση, κατὰ χάριν Θεοῦ ἤ ἀλλοιῶς, νὰ ζήσουμε μὲ τὸν τρόπο τοῦ Άκτίστου. Μὲ Πολιτισμό!

 

Αὐτὴ ἡ σκοποθεσία, αὐτόματα εἰσάγει:

-τὴν ἱερότητα τοῦ προσώπου, ὅπου ὅ,τι παραβιάζει αὐτό, θέτει ἐκτός κοινωνίας τὸν παραβάτη, διότι κάθε πρόσωπο νεκρό ἤ ζωντανό, λογίζεται θεόδμητο. Αὐτὴ ἡ ἱερότητα, ἐπιφέρει ἄμεσα καὶ τὸ αἴτημα τῆς ἐλευθερίας τοῦ προσώπου. Ἐλευθερίας, ὅμως, ἐνεργητικῆς, ὄχι διὰ ταμπέλλας, ἀλλά ἀποτέλεσμα συνεχοῦς καὶ ἀδιαλλείπτου ἀμύνης.

-τὴν ἱερότητα τῆς Πόλεως (κοινωνίας). Μὲ τὴν ἐπισήμανση, ἀπὸ τὸν Ἡράκλειτο, τῆς ἀληθείας ὡς προτεραιότητα τοῦ κοινωνεῖν. Καθ᾽ ὅ,τι ἄν κοινωνήσωμεν, ἀληθεύομεν, ἃ δε ἃν ἰδιάσωμεν, ψευδόμεθα.

-Τοποθετεῖ τὴν Δικαιοσύνη στὸ χῶρο τοῦ ἱεροῦ.

Συνεπῶς ὁ κατ’ἀλήθειαν βίος, ἀνοίγει τὸν δρόμο γιὰ τὴν ἵδρυση τῆς δημοκρατικῆς Πολιτείας. Ὅπου «πόλη καμμιά δέν εἶναι ἑνός ἀνθρώπου ..», ἀναφωνεῖ κατάμουτρα, δηλαδή, δημοκρατικώτατα, στόν Κρέοντα, ὁ γιός του Αἵμων, στὸν στίχο 731 τῆς τοῦ Σοφοκλέους Ἀντιγόνης. Κανενός δεν εἶναι. Μέσα στὴν Πόλη, κάθε νόμος ἔχει ἰσχύ ἐφ’ὅσον ‘πᾶντες ὁμονοοῦσι καὶ ἕκαστος προσεπιμαρτυρεῖ’, στὴν Βουλή. Ἀφοῦ προηγουμένως ὅμως, πᾶντες ὁμολογήσουν τὴν κοινὴ μεταφυσική τους ἄποψη (θύσαντες τοῖς Θεοῖς καὶ Ἥρωσι). Ποὺ δὲν ἀφήνει περιθώρια τὴν εὐθύνην διαφυγεῖν. Πάπαλα τὰ νεωτερικά περὶ πλειοψηφιῶν.

 

Κι’ ὅταν ὁ Κρέων, θριαμβολογῶντας, τοῦ φέρνει τὴν ἀπόφασή του, δηλαδὴ τῆς Πόλεως, μέ τό Νόμο, ποὺ λένε, γιὰ τὸ μή θάψιμο τῶν νεκρῶν ἀδελφῶν τῆς Ἀντιγόνης, ὁ Αἵμων, πάλι, τὴν πετάει στὰ σκουπίδια, διότι, λέει,  ναί μέν «τὰ τοῦ Καίσαρος Καίσαρι», ἀλλά,  «πειθαρχεῖν δεῖ Θεῷ μάλλον ἤ ἀνθρώποις» (Πραξ ε΄29), ἐπειδὴ μόνον ἔτσι, θεμελιώνεται ἡ Πολιτεία.  Θανάτῳ θάνατον ἐπάτησεν, ὁ Αἵμων, ξεμπροστιάζοντας ὅλους τοὺς πολιτικοὺς κοθόρνους  “ χωρισμοῦ κράτους”, ἀπὸ τὴν θεμελίωσή του, τὴν Ἐκκλησία, δηλαδὴ ἀπὸ ὅλους ἐσᾶς. Μὲ ὅλα αὐτά τὰ χαμαίτυπα πολιτικά κοράκια, νὰ καραδοκοῦν γιὰ τὴν ὑφαρπαγὴ τῆς ἀπόλυτης ἐξουσίας σας.

 

Μέσα σὲ 1400 μόνον στίχους, ὁ Σοφοκλῆς ἀναδεικνύει, πρακτικώτατα, ὅλα ὅσα ὁ νεωτερικός πολιτισμός θεωρεῖ δῆθεν, ὡς θέσφατα μέν, ἀλλοιωμένα παρά φύσιν δέ. Ὁ Πλοῦτος, πχ. θεωρεῖται εὐκαιρία γιὰ ἔργα, ὄχι γιὰ συσσώρευση, ὄχι γιὰ κέρδη ντροπῆς, ποὺ χαντακώνουν. ὑπάρχει ἡ ἐλευθερία τῆς ἀγοράς, ἀλλά καταδικάζεται ἡ ἀγορά τοῦ χρήματος. Ἡ Πολιτεία χαλιναγωγεῖ τὴν ἐπιθυμία χωρίς νὰ πνίγῃ τὴν πρωτοβουλία (στ.296-315). Εἰσάγει δέ, θέματα συνταγματικά, ποὺ ἀπασχολοῦν, ἀπὸ τότε κάθε Πολιτεία: Ἰσηγορία, Ἰσονομία, Ἰσοκρατία, Ἰσογονία, Ἰσοψηφία, Ἰσοτιμία καθίστανται θεμελιῶδεις ἄξονες τῆς μετοχῆς στὴν Πόλι.

 

Αὐτὸ ὅμως προϋποθέτει πολῖτες - ὁπλῖτες Ἐλεύθερους στὴν σκέψη κι᾽ὄχι ἀφιονισμένους ἀπὸ νεωτερίστικες προτάσεις περὶ ἀτομικῶν δικαιωμάτων, χρησιμοθηρικῆς πειθαρχίας, ποσοτικῆς κατηγοριοποίησης ἀξιῶν καὶ ἀλάθητου κομματικοῦ, παπικοῦ ἠ ἄλλου τύπου. Προϋποθέτει μή αὐτοαναιρούμενα λογικὰ ὑποκείμενα Σχέσεων κι ὄχι ἀγελέων συλλογικοτήτων.  Προϋποθέτει ἀνθρώπους πεπαιδευμένους, στὴν Γλῶσσα ὡς Λογικὴ καὶ τὴν Λογικὴ ὡς Γλῶσσα.  

 

Δυστυχῶς γιὰ ἐμᾶς καὶ τὴν χώρα, οἱ ἀμετροεπεῖς πολιτικοί μας, μέσα στὴν ἀναίδεια τοῦ λόγου τους, ἀγνοοῦν τὸν τελευταῖο, προσαγορευτικό συμφορῶν, στίχο τῆς Ἀντιγόνης: «Λόγια μεγάλα ξιπασιᾶς μὲ συμφορὲς μεγάλες πληρώνονται».