Γράφει ο
Νίκος Καλλιακμάνης

Πολυετές ποώδες φυτό με τοξικές, φαρμακευτικές ιδιότητες. Εμφανίζει μεγάλα φύλλα και ρίζα διχαλωτή που μοιάζει με όρθιο με ανοιγμένα σκέλη ανθρώπου (βλέπε εικόνες 1, 2, 3). Ανήκει στην οικογένεια των Σολανίδων. 

Εικόνα 1 : Ρίζα Μανδραγόρα, Εικόνα 2 : Καρποί Μανδραγόρα, Εικόνα 3

Στην Ελλάδα ο ΜΔΣ φύεται στην Θεσσαλία, Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα, Νησιά Αιγαίου και έχει διάφορες τοπικές ονομασίες όπως : «κουκλάνθρωπος», «αρκάνθρωπος», «Μανδραγάδα» «Αβγοδάτσα» «Μεγαλοβότανο».

Η μεγάλη σαρκώδης ρίζα του χαρακτηρίζει το φυτό, που φτάνει σε ύψος ακόμη και το 1 μέτρο μέσα στο έδαφος, προσδίδοντας στη συνολική εμφάνιση του φυτού τη μορφή ανθρωπόμορφου ξόανου.

Ποικιλίες ΜΔΣ

• Mandragora autumualis (ευδοκιμεί φθινόπωρο).
• Mandragora officinarum (ευδοκιμεί άνοιξη).

Το φυτό περιέχει σκοπολαμίνη – υοσκίνη – ατροπίνη στην ρίζα του κυρίως.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Οι αρχαίοι Έλληνες, Ρωμαίοι το χρησιμοποιούσαν σαν υπνωτικό – αναλγητικό – ηρεμιστικό φάρμακο.

Μανδραγόρας βρέθηκε στους τάφους Βασιλέων στις Θήβες της Αιγύπτου και χρονολογείται από το έτος 1800π.Χ.

Οι αρχαίοι Έλληνες ειδικά χρησιμοποιούσαν χαρακτηριστική φράση για τα νωθρά, κοιμισμένα άτομα, όπως :

«Υπό μανδραγόραν καθενόες!!!»

Αναφέρεται από τον Θεόφραστο, Διοσκουρίδη και τον Ιπποκράτη.

Στη Βίβλο αναφέρεται ο μανδραγόρας για τις γονιμοποιητικές και αφροδισιακές του ιδιότητες.

Τον 18^ο αιώνα χρησιμοποιείτο για θεραπεία ρευματικών πόνων (σαν αναλγητικό).

Η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας ΜΔΣ προκαλεί μανία, παραλήρημα.

Στον Μεσαίωνα το χρησιμοποιούσαν σαν ηρεμιστικό για τους υπό σταύρωση μελλοθάνατους.

Ο αρχαίος συγγραφέας ΠΛΙΝΙΟΣ αναφέρεται στον ΘΗΛΥΚΟ (μπλέ χρώμα) ΜΑΝΔΡΑΓΟΡΑ και ΑΡΣΕΝΙΚΟ (λευκά άνθη).

Ο Διοσκουρίδης αναφέρεται στις αφροδισιακές ικανότητες του φυτού, πιστεύοντας ότι από την ρίζα ου παρασκεύαζαν ερωτικά φίλτρα (για το λόγο αυτό και η Αφροδίτη, θεά του Έρωτα) ονομαζόταν ΜΑΝΔΡΑΓΟΡΙΤΙΣ.

Οι νέοι της αρχαίας εποχής έφεραν πάντα μαζί τους παρασκευάσματα (κομμάτια ρίζας) του φυτού σαν ερωτικό φυλακτό.

Οι αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν το φυτό «ΜΗΛΟ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ». Οι Άραβες «ΜΗΛΟ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ».

Στο Λίβανο το όνομά του ήταν «ΑΥΓΑ ΤΖΙΝ» (πραγματοποίηση των ονείρων του κατόχου του φυτού).

Οι Εβραίοι «ΜΗΛΑ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ» αναφερόμενοιστις γονιμοποιητικές του ιδιότητα!!! (παράδοση που διατηρείται μέχρι και σήμερα!!!).

Ο μανδραγόρας συνδεότανε με πλήθη δεισιδαιμονίων όπως την μεταψύχωση ατόμων που είχαν αυτοκτονήσει.

Έτσι όταν ξεριζωνόταν το φυτό έβγαζε μία δυνατή διαπεραστική κραυγή που μπορούσε να προκαλέσει τρέλα και θάνατο σε όσους την άκουγαν και ξερίζωναν το φυτό νύχτα με πανσέληνο με συνοδεία προσευχών και ιεροτελεστιών, με την παρουσία μαύρου σκύλου, δεμένου πάνω σε αυτό.

Στο Μεσαίωνα επίσης το φυτό αυτό του «ΣΑΤΑΝΑ» πιστεύανε ότι ευδοκιμούσε κάτω από τα δένδρα που γινότανε απαγχονισμός ανθρώπων, προερχόμενο από το σπέρμα του κρεμασμένου ατόμου!!!

Θρύλοι παλαιοί αναφέρουν ότι το φυτό δημιουργήθηκε σαν αυτοτιμωρία του άνδρα, ο οποίος ερωτεύτηκε μία νεράϊδα και όταν αυτή πέθανε ζήτησε όταν πεθάνει να τον θάψουν όρθιο δίπλα στον τάφο της.

Έτσι, όταν ξεριζώνεται το ανθρωπόμορφο ξόανο-φυτό έβγαζε δυνατή κραυγή, φωνές, στριγκλιές που σκότωνε ή τρέλλανε με αυτές του περίοικους.

Ο μανδραγόρας με τις υπνωτικές ιδιότητες του και τις μορφολογικά ανθρωπόμορφες ρίζες του έχει συνθεθεί με μυστηριώδες, υπερφυσικές ιδιότητες και δεισιδαιμονίες.

Όλα ταπαραπάνω έχουν καθαρά ιστορικό και λαογραφικό χαρακτήρα και αξία.

Οι ουσίες που περιέχει το φυτό σήμερα παρασκευάζεται βιομηχανικά από τις εταιρείες φαρμάκων.