Γράφει ο
Νίκος Καλλιακμάνης

Η υπεριδρωσία δηλαδή η υπερβολική παραγωγή ιδρώτα περιγράφεται για πρώτη φορά τον 4^ο π.Χ. αιώνα, από τον πατέρα της Ιατρικής του Ιπποκράτη. Η υπεριδρωσία η οποία ξεχωρίζει σαν «γενικευμένη» αύξηση παραγωγής ιδρώτα και «τοπική» η οποία εμφανίζεται στις «ζώνες αγωνίας» όπως χαρακτηρίζονται το εσωτερικό των παλαμών των χεριών, οι πατούσες των ποδιών, οι μασχαλιαίες κοιλότητες.

Η υπεριδρωσία αυτή προκαλεί αμηχανία, έλλειψη αυτοπεποίθησης, κοινωνικές δυσκολίες και εκδηλώνεται (ειδικά η «τοπική» υπεριδρωσία, η οποία σημειωτέων έχει κληρονομικό υπόστρωμα σε ποσοστό 25%) σε καταστάσεις ψυχικής ευερεθιστότητας και stress.

Ο ιδρώτας φυσιολογικά παράγεται από τους εξωκρινείς αδένες του δέρματος και συντελεί στην διατήρηση της θερμορύθμισης του ανθρώπινου σώματος, αποβάλλοντας θερμότητα.

Η παραγωγή ιδρώτα, όταν αυξάνεται η θερμοκρασία του σώματος εποπτεύεται από τον υποθάλαμο (περιοχή εγκεφάλου).

Επίσης συναισθηματικές εξάρσεις και stress προκαλούν παραγωγή ιδρώτα, ο οποίος ελέγχεται από το αυτόνομο συμπαθητικό σύστημα (οι ιδρωτοποιοί αδένες φέρουν συμπαθητική χολινεργική νεύρωση δηλαδή ρυθμίζεται η ενεργοποίηση τους από το συμπαθητικό αυτόνομο σύστημα και εκκρίνουν ακετυλοχολίνη).

Γενικευμένη παραγωγή ιδρώτα προκαλεί :

• O υπερθυρεοειδισμός
• Χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια
• Σακχαρώδης Διαβήτης
• Λεμφώματα (νόσος Hodgin)
• Λοιμώξεις (Βρουκέλλωση).

ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΥΠΕΡΙΔΡΩΣΙΑΣ

• Τοπικές : χρήση διαλυμάτων όπως εξανδρικό χλωριούχο αργίλιο 20%.
• Χρήση φαρμάκων : [Β-αναστολείς – προπανθολίνη – ισταμίνη (αγγειοσύσπαση, αντιμετώπιση αρθραλγιών), ασβέστιο Ca για οστεοπωρετικές εξεργασίες].
• Ψυχική υποστήριξη και θεραπεία : όταν εξακριβωθεί ότι η υπεριδρωσία προκαλείται από αγχώδη συμπεριφορά, stress, διαταραχές συναισθηματικού υποστρώματος, η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία* βοηθούν σημαντικά στην μείωση ή και εξάλειψη της τοπικής υπεριδρωσίας.

*Γνωστική ή γνωσιακή συμπεριφοριστική θεραπεία

Αποτελεί ψυχοθεραπευτική προσέγγιση που έχει σαν στόχο να βοηθήσει του ανθρώπους να νοιώσουν καλύτερα.

Ο όρος γνωσιακή αναφέρεται στον τρόπο σκέψεων οι οποίες αφορούν το μέλλον όπως και τον τρόπο με τον οποίο οι σκέψεις αυτές επιδρούν στα συναισθήματα και συμπεριφορά του ατόμου (συμπεριφοριστική).

Η θεραπεία αυτή μέσα από τον λόγο και άλλες τεχνικές προσέγγισης του ατόμου βοηθάει αυτό σημαντικά στην Ψυχολογική θεραπεία άγχους και κατάθλιψης όπως και άλλων καταστάσεων (φοβίες – τραυματικές εμπειρίες – συναισθηματικές απώλειες – ψυχοσωματικά προβλήματα – χρήση απαγορευμένων ουσιών – ψυχώσεις).

Βασικό στοιχείο της γνωστικής συμπεριφοριστικής θεραπείας αποτελεί : Πρώτον η ανίχνευση και αναγνώριση των συναισθηματικών προβλημάτων, δεύτερον η σύνδεση μεταξύ τους όπως και ο αλληλοεπηρεασμός, έτσι ώστε αυτή η αλληλοεπίδραση και αλληλουχία συναισθημάτων και σκέψεων να αποδειχτεί ότι προκαλεί φαύλο κύκλο μέσα στον οποίο εγκλωβίζεται το άτομο.

• Ιοντοφόρεση : Προτείνεται από δερματολόγους και βασίζεται σε μικρά ηλεκτρικά μπάνια που γίνονται στα πόδια και στα χέρια για μερικά λεπτά κάθε εβδομάδα. Έχει καλά αποτελέσματα κυρίως για την υπεριδρωσία των παλαμών, πελμάτων και λιγότερο των μασχαλιαίων κοιλοτήτων.
• Ενέσεις Botox : Η χρήση τους παραλύει προσωρινά το νεύρο που διεγείρει την έκκριση ιδρώτα των αδένων της μασχάλης. Διάρκεια θεραπείας 5 – 9 μήνες και γίνεται επαναληπτικό.
• Χειρουργική θεραπεία – θωρασκοπική συμπαθεκτομή : Γίνεται σε πολύ ανθεκτικές στις άλλες θεραπείες περιπτώσεις υπεριδρωσίας. Εμφανίζει παρενέργειες κυριώτερη την υπερπαραγωγή ιδρώτα από τους ιδρωτοποιούς αδένες των άλλων περιοχών (πλήν της μασχάλης) του σώματος.

Θεραπεία με ιοντοφόρεση της υπεριδρωσίας

Στις περιοχές που υπερπαράγουν ιδρώτα εφαρμόζεται σύστημα επαναλαμβανόμενα «ιατρικά μπάνια» (χέρια – πόδια) τα οποία με την τοποθέτηση καταλλήλων ηλεκτροδίων – πλακών συνδέονται με τη συσκευή ιοντοφόρεσης.

Είναι  δυνατή επίσης και η θεραπεία της τοπικής υπεριδρωσίας που συμβαίνει στις μασχάλες με την εφαρμογή ειδικών ηλεκτροδίων με σπογγώδη σύσταση.

Η θεραπεία διαρκεί 10 – 18΄ και ο συνολικός αριθμός εξαρτάται από την συνταγή του γιατρού.

Το χρονικό διάστημα μεταξύ των θεραπειών αυξάνεται σταδιακά ή μέχρι την μία θεραπεία άπαξ εβδομαδιαία.

Συνήθως διάρκεια θεραπείας : 10 -15 σε αριθμό.

Η ρύθμιση του ηλεκτρικού ρεύματος που χορηγείται ελέγχεται από τον χρήστη του μηχανήματος.

ΓΕΝΙΚΑ : Οι μεγαλύτερες επιτρεπόμενες τιμές είναι :

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΕΡΙΩΝ : 15mA

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΟΔΙΩΝ : 25mA

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΜΑΣΧΑΛΕΣ : 5mA.

Η υπέρβαση αυτών των δόσεων ενέχει τον κίνδυνο εγκαύματος.

ΣΥΣΚΕΥΗ ΙΟΝΤΟΦΟΡΕΣΗΣ

Χρήση :

• Δεν πρέπει να αγγίζει το άτομο που βρίσκεται στην συσκευή, αντικείμενα μεταλλικά (σωλινώσεις νερών, κοσμήματα). Όλα αυτά τα αντικείμενα αφαιρούνται πριν από την έναρξη της κάθε θεραπείας.
• Να μην γίνεται εφαρμογή ηλεκτροδίων στο θώρακα (κίνδυνος κοιλιακής μαρμαρυγής!!!).
• Πολλές φορές εμφανίζεται αποχρωματισμός της επιφάνειας των ηλεκτροδίων στην πρώτη τους εφαρμογή. Αυτό δεν επηρεάζει την ορθή λειτουργία της συσκευής.
• Πέραν του κανονικού χρόνου εφαρμογής της θεραπείας μπορεί να προκαλέσει εγκαύματα τοπικά.
• Περιοχές που έχουν υποστεί ήδη δερματικές αλλοιώσεις (πληγές) θα πρέπει πριν από την εφαρμογή της θεραπείας να καλυφθούν με επίστρωση βαζελίνης ή παχιάς κρέμας (ειδικά η περί της μασχάλης περιοχής).
• Κατά την θεραπεία της υπεριδρωσίας της μασχάλης τα ηλεκτρόδια πρέπει να είναι μουσκεμένα και πρέπει να ασκείται συνεχής εκουσία πίεση πάνω σε αυτά καθ’όλη την διάρκεια της θεραπείας.
• Τα ηλεκτρόδια αν έρθουν σε επαφή με το δέρμα υπάρχει κίνδυνος εγκαύματος.
• Όταν ενεργοποιείται η συσκευή δεν πρέπει τα ηλεκτρόδια να έλθουν σε επαφή μεταξύ τους.
• Για τον καθαρισμό μετά από κάθε θεραπεία των ηλεκτροδίων χρησιμοποιείται απλή καθαρτική ουσία του εμπορίου. Μετά τον καθαρισμό, τα ηλεκτρόδια αφήνονται να στεγνώσουν χωρίς ειδικό χειρισμό, ώστε να μη εμφανίσουν «χαρακιές» στην επιφάνειά τους.

ΑΝΤΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΙΟΝΤΟΦΟΡΕΣΗΣ

• Καρδιακές αρρυθμίες
• Ηλεκτρονικές συσκευές (βηματοδότης)
• Εγκυμοσύνη
• Εκτεταμένες δερματοπάθειες
• Εκτεταμένη αναγλησία (μη αίσθηση πόνου).

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΙΟΝΤΟΦΟΡΕΣΗΣ

Πρόκειται για κλινική εφαρμογή του ηλεκτρισμού για θεραπευτικά οφέλη, σκοπούς.

Στην ιοντοφόρεση η ροή του ρεύματος μεταξύ δύο ηλεκτροδίων προκαλεί την προώθηση ιόντων και άλλων ουσιών και φαρμάκων διαμέσου του φυσιολογικού φραγμού του δέρματος.

Το κάθε προς προώθηση μίγμα (φάρμακο, ουσίες) τοποθετείται κάτω από ένα ηλεκτρόδιο ανάλογα με τη φόρτισή του.

Ο τελικός στόχος είναι η τοπική προώθηση στο δέρμα και τους ιστούς ιόντων και φαρμάκων αντί να γίνει έγχυση αυτών μέσω της ενδοφλέβιας και ενδομυϊκής οδού, στον οργανισμό.

Ιστορικά στοιχεία ιοντοφόρεσης περιλαμβάνουν τη χρήση νερού βρύσης – αλουμινόνερου – για αντιμετώπιση της υπεριδρωσίας, όπως και τη χρήση μιγμάτων ψευδαργύρου (Zn) – χαλκού (Cu) – Ιωδίου (Ig) για την επιτάχυνση της επούλωσης πληγών του σώματος.

Επίσης αναφέρεται η χρήση της δεξαμεθαζόνης για την αντιφλεγμονώδη δράση της, της λιδοκαΐνης σαν τοπικού αναισθητικού, της υαλουφονιδάσης για απορρόφηση των στοιχείων αιμορραγίας, του σαλικυλικού οξέος για την ελάττωση της φλεγμονής και πόνου του, του οξεϊκού οξέος για την αποδόμηση των ασβεστώσεων.

Ο μηχανισμός δράσης της ιοντοφόρεσης βασίζεται στην γενική αρχή της αγωγιμότητας του ρεύματος.

Τα ιόντα όπως και τα διαλύματα των φαρμάκων διέρχονται μέσα από τον φραγμό του δέρματος κυρίως από τους θύλακες των τριχών και τους ιδρωτοποιούς αδένες.

Η ροή του ρεύματος κάτω από τα ηλεκτρόδια αποτελείται από ΘΕΤΙΚΑ ιόντα τα οποία κινούνται προς το αρνητικό ηλεκτρόδιο και ΑΡΝΗΤΙΚΑ ιόντα τα οποία κινούνται προς το θετικό ηλεκτρόδιο.

Παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν τον ρυθμό διέλευσης του μείγματος μέσα από το δέρμα, είναι οι εξής :

• Ενυδάτωση εξωτερικής στοιβάδας δέρματος.
• Αγγείωση δέρματος κάτω από το ενεργό ηλεκτρόδιο της ιοντοφόρεσης.
• Η ηλικία του ασθενούς (το δέρμα αλλοιώνεται παράλληλα με την ηλικία (αιμάτωση, σπαργή, υπερκεράτωση).
• Σημείο εφαρμογής.
• Ένταση του ρεύματος το οποίο χρησιμοποιείται για την ιοντοφόριση.

Το σύνολο των παραπάνω παραγόντων καθορίζει το ρυθμό διέλευσης του διαλύματος μέσω του δέρματος.

Άλλος σημαντικός παράγοντας αποτελεί η ποσότητα του φαρμάκου που μεταφέρεται και που βέβαια εξαρτάται από τον ρυθμό και τον χρόνο.

Δηλαδή για όσο περισσότερο χρόνο εφαρμόζεται ρεύμα τόσο θα αυξάνεται η δοσολογία.

Η συσκευή της ιοντοφόρεσης (βλέπε εικόνα 1) είναι μία φορητή συσκευή με μπαταρία όπου παρέχει την δυνατότητα επιλογής της έντασης του συνεχούς ρεύματος.

Υπάρχουν και ειδικής κατασκευσής ηλεκτρόδια για τη μεταφορά του φαρμάκου με την μέθοδο της ιοντοφόρεσης.

Μέγιστη ασφαλή τομή ρεύματος στην κάθοδο είναι 0,5mA/cm² και 1,0mA/cm² στην άνοδο.

Κίνδυνοι – Αντενδείξεις : Χημικά εγκαύματα (αποφεύγονται με ρύθμιση ρεύματος και μεγάλα ηλεκτρόδια) ελαττώνεται ο κίνδυνος αυτός με ελάττωση της αργής έντασης του ρεύματος κατά την διαδικασία.

Άλλοι περιορισμοί χρήσης της ιοντοφόρεσης, είναι :

1. 1.    Η συνολική διαδικασία εφαρμογής είναι χρονοβόρα.
2. 2.    Υπάρχει δυσκολία υπολογισμού και καταμερισμού των φαρμάκων που χορηγούνται στους διάφορους ιστούς.

Έτσι, πρέπει να λαμβάνονται συνολικός υπόψιν τα εξής :

• Παθολογική εικόνα περιστατικού
• Κλινική κατάσταση του ασθενούς
• Επιλογή κατάλληλου φαρμάκου.

Επίσης η λήψη σχολαστικού ατομικού και κληρονομικού αναμνηστικού είναι κεφαλαιώδης (κυρίως για αλλεργία!!!).

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΙΟΝΤΟΦΟΡΕΣΗ ΠΡΟΗΓΕΙΤΑΙ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΣ!!!!

Ref. : - Medical GR

-       Megamed