Γράφει ο
Νίκος Καλλιακμάνης

Η συχνότητα των λοιμώξεων που συμβαίνουν στα νοσοκομεία κυμαίνονται από 5% - 15%

Επίσης οι λοιμώξεις προκαλούν επιπλοκές σε ποσοστό 25%-33% που οδηγούν τους ασθενείς αυτούς στη μονάδα εντατικής θεραπείας.

Το αντιβιοτικό Vancomycin χρησιμοποιείται ευρύτατα στις μονάδες αυτές με ενδείξεις

A) Σε λοιμώξεις από σταφυλόκοκκο που εμφανίζουν αντίσταση στη μεθικιλλίνη (MRSA).

B) Σε λοιμώξεις από Corynebacterium

Γ) Σε ανθεκτικά στελέχη του Streptococus pneumonia.

H Vancomycin αποτελεί «κλασική» εναλλακτική θεραπεία για τις σοβαρές λοιμώξεις από σταφυλόκοκκο και στρεπτόκοκκο ειδικά για την αντιμετώπιση της ενδοκαρδίτιδας στις περιπτώσεις όπου το αλλεργικό υπόστρωμα του ασθενή αποκλείει τη χρήση πενικιλίνων και κεφαλοσπορίνων για την αντιμετώπισή της.

Η Vancomycin προκαλεί δύο τύπους αντιδράσεων, υπερευαισθησίας:

Α) Το σύνδρομο του «Ερυθρού Ανθρώπου» το οποίο προκαλείται από αντιδράσεις στην έγχυση του φαρμάκου και χαρακτηρίζεται από à κνησμό à ερυθηματώδες εξάνθημα του προσώπου, λαιμού, κορμού, πτώση της πίεσης, αγγειοοίδημα.

Επίσης ο ασθενής εμφανίζεται αγωνιώδης, συγχυτικός με ρίγη, πυρετό, παραισθήσεις.

Σε σοβαρές καταστάσεις εμφανίζεται πόνος στο στήθος, δύσπνοια.

Στις περισσότερες περιπτώσεις τα συμπτώματα όπως και ο κνησμός υποχωρεί με το τέλος της χορήγησης του φαρμάκου.

Τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται 4-10 λεπτά μετά την έναρξη της θεραπείας, ή μετά το τέλος αυτής. 

Επίσης, «καθυστερημένες» αντιδράσεις έχουν εμφανιστεί στο τέλος 90’ – 120’ λεπτών έγχυσης του φαρμάκου, στα άτομα που λαμβάνουν Vancomycin για διάστημα μεγαλύτερο των 7 ημερών.

ΓΕΝΙΚΑ Η Vancomycin ΧΟΡΗΓΕΙΤΑΙ IV ΓΙΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΑΝΩ ΤΩΝ 60’ (μικρότερο δυνατό χρόνο)

Το ΣΕΑ έχει εμφανιστεί και σε ενδοπεριτοναϊκή ή per os χορήγηση Vancomycin.

Επίσης σύνδρομο ερυθρού ανθρώπου έχει εμφανιστεί:

• Στο Νεόπλασμα πνευμόνων
• Σε λοίμωξη HIV
• Φλεγμονή φαλλοπιανών πόρων (σαλπιγγών)
• Ca κόλου
• Αντίδραση απόρριψης μοσχεύματος

Στο 30% του ΣΕΑ δεν βρίσκεται αίτιο.

Το ΣΕΑ αποτελεί κατά μεγάλη μερίδα επιστημόνων παραλλαγή της ερυθροδερμίας, αποφολιδωτικής δερματίτιδας – ιδιοπαθούς ερυθροδέρματος.

Αρχικά το ΣΕΑ είχε αποδοθεί στη μη καθαρότητα των σκευασμάτων των αντιβιωτικών και είχε κακώς ονομαστεί Misissippi Mud.

Φαίνεται όμως ότι οι αναφυλακτικού τύπου αντιδράσεις στη Βαγγομυκίνη εμφανίζονται, προκαλούνται απ΄ την έκκριση ισταμινών στην χορήγηση του φαρμάκου που προέρχεται από την αποκοκκιωμάτωση των μαστοκυττάρων και βασεοφίλων και προκαλεί έκλυση IgF αντισωμάτων και ενεργοποίηση του συστήματος του συμπληρώματος.

Η ποσότητα της εκλυόμενης ισταμίνης είναι μερικώς ανάλογες με την ποσότητα και τον ρυθμό της χορήγησης του φαρμάκου.

Ενδοδερμικές δοκιμασίες με χορήγηση διαλύματος Βαγγομυκίνης (0,1 μg/ml) εμφανίζονται θετικές στα παραπάνω ευαίσθητα άτομα.

Στα άτομα αυτά μπορεί να γίνει ταχεία απευαισθητοποίηση με χρήση πρωτοκόλλου μίας ημέρας (βλ. πίνακα 1)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΠΕΥΑΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΑΓΓΟΜΥΚΙΝΗΣ

Πρέπει να σημειωθεί ότι και άλλα αντιβιοτικά όπως à Ciprofloxacin à Cefepime à Rifampin à Amphotericin B à Teicoplanin., αλλά και φάρμακα κατά του άλγους, μυοχαλαρωτικά, επίσης ο συνδυασμός Vancomycin και οπιοειδών – χορήγηση απεικονιστικών σκιαγραφικών ουσιών μπορούν να προκαλέσουν το ΣΕΑ προκαλώντας την έκκριση ισταμίνης.

Το ΣΕΑ συμβαίνει συνήθως σε άτομα μικρότερης ηλικίας των 40 ετών, ειδικότερα στις παιδικές ηλικίες και έχει συχνότητα 3,7-47%.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ Σ.Ε.Α.

• Ερυθρότητα γενικευμένη à κνησμός στο άνω ήμισυ του σώματος (πρόσωπο, λαιμός, άκρα) à διάχυτες μυαλγίες στη ράχη και θώρακα à δύσπνοια à υπόταση.
• Τα συμπτώματα Σ.Ε.Α. αρχίζουν συνήθως να εμφανίζονται 5-10’ μετά τη χορήγηση πρώτης δόσης Βαγγομικύνης.
• Στην πλειονότητά των σθενών το ΣΕΑ προκαλείται από ταχεία έγχυση φαρμάκου (λιγότερο των 60’)
• Η σοβαρότητα του ΣΕΑ ποικίλλει από άτομο σε άτομο (π.χ. συγχορήγηση Vancomycin και άλλων φαρμάκων όπως οπιοειδή – αναλητικά φάρμακα). Ακόμα πολλά άτομα εμφανίζουν το ΣΕΑ μετά από επανειλημμένες χορηγήσεις του φαρμάκου.
• Υπάρχουν περιπτώσεις επιβραδυνόμενης αντίδρασης (μετά 7 ημέρες ΣΕΑ από χορήγηση φαρμάκου).

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕΑ

Χορήγηση:

• Αντισταμινικών φαρμάκων
• Χορήγηση πριν από τη θεραπεία, αποκλειστών των Η1 υποδοχέων ισταμινών (υδροξυζίνη) και Η2 υποδοχέων (ρανιτιδίνη)