Γράφει ο
Γιώργος Κακαρελίδης

Ὁ Ἀντρέας Κοστολάνι (Andre Kostolany, 1906-1999) γεννήθηκε στὴν Οὐγγαρία, ὅπου σπούδασε φιλοσοφία καὶ ἱστορία Τέχνης. Ἀκολουθῶντας τὴν πατρική συμβουλή, πῆγε στό Παρίσι και έργάσθηκε σὲ χρηματιστηριακη ἑταιρεία. Ὅταν οἱ Γερμανοί εἰσέβαλαν τῷ ‘40, ἔφυγε στὶς ΗΠΑ, ὅπου ἐργάσθηκε σὲ ἀντίστοιχη ἑταιρεία. Τῷ 1950, ἐπέστρεψε τό Παρίσι, ἐπενδύοντας στὴν ἀνοικοδόμηση τῆς .... ναί, Γερμανίας. Ἡ ὁποία εἶχε καὶ τὴν μερίδα τοῦ λέοντος ἀπό τό σχέδιο Μάρσαλ, ὅπου σημαντικό μέρος τῶν χρημάτων ἐπανεξάγοντο σὲ ἑταιρεῖες τῶν ΗΠΑ.

Ὁ Κοστολάνι, θεωρεῖται ἐμβληματική χρηματιστηριακή μορφή σεβαστὴ ἀπὸ ὅλους. Κατά βάσιν συμφωνοῦσε μὲ τὸν Κέϋνς καὶ ἤταν ἰδιαίτερα ἐπικριτικός στὸν κανόνα τοῦ Χρυσοῦ καὶ στὶς σταθερές ἰσοτιμίες. Δὲν δίσταζε νὰ καταδικάζῃ ἀνοικτά, τὸ μονεταριστικό σύστημα καὶ μάλιστα τῆς Γερμανίας στὶς δεκαετίες 80 καὶ ΄90. Λίγο πρὶν τὴν εἴσοδο τοῦ εὐρώ, εἶχε ταχθεῖ ἐναντίον τῆς ευρωζώνης, λέγοντας χαρακτηριστικά ὅτι «ἄν θέλουν οἱ πολιτικοί, νὰ χωθοῦν σὲ μιὰ ἀπερίσκεπτη νομισματική ἕνωση καὶ στὸ συνακόλουθο χάος, ἄς τό κάνουν». Εἰδικά γιὰ τὶς σταθερές ἰσοτιμίες εἰσόδου τῶν χωρῶν στὴν εὐρωζώνη εἶπε ξεκάθαρα ὅτι «δὲν μπορεῖς νὰ ὁρίζῃς συναλλαγματικές ἰσοτιμίες στό ... σχεδιαστήριο», ἔκφραση ποὺ ἰσοδυναμεῖ μὲ ἄγνοια πραγματικότητος, στὰ γερμανικά. Ὅσο γιὰ τὴν συνακόλουθη συνθήκη σταθερότητος & ἀνάπτυξης τοῦ Δουβλίνου, ποὺ θὰ ἔλεγχε τὶς οίκονομικές πολιτικές καὶ τὰ ἐλλείματα, τὴν θεώρησε  σὰν μεγίστη ἀνοησία. Τὴν παρομοίασε μάλιστα σὰν μηχανισμό σκεπάσματος τῆς τρύπας πηγαδιοῦ, ποὺ ἐνεργοποιεῖται ἀφοῦ τὸ παιδί πέσει μέσα. 

Ὁ Κοστολάνι, ἀπέθανε προτοῦ δῆ τὴν πρόβλεψή του νὰ ἐπαληθεύεται ἐκτὸς ἀπὸ ἕνα σημεῖο· ἑνῶ μίλησε γιὰ ἕνα παιδί (κράτος) στὸ πηγάδι, ἔπεσαν ὅλα μέσα! Εἶχε προλάβει ὅμως νὰ μιλήσῃ καὶ γιὰ ὅλους τοὺς οἰκονομοβλάκες ποὺ δημιούργησαν αὐτὸ τὸ παγκόσμιο χρηματιστηριακό καζίνο. Εἶχε πῆ: τὀ σύνολο τῆς χρηματιστηριακῆς ἀγορᾶς ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ἄν ὑπάρχουν περισσότερες μετοχές ἀπ’ὅσοι ἠλίθιοι ἤ περισσότεροι ἠλιθιοι ἀπὸ ὅσες μετοχές.

Καὶ δὲν ἔπεσε ἔξω, οὔτε στὶς δουλειές του οὔτε στις ἀπόψεις του. Αὐτὸ ποὺ ούσιαστικά λέγει, εἶναι ὅτι στόν καζινοκαπιταλισμό τῆς ἐποχῆς μας, ὁ κανόνας εἶναι ἕνας: βρὲς τὸν ἑπόμενο βλάκα, νὰ ξεφορτωθῇς τὶς μετοχές σου. Μόνο ἔτσι ἐπιβιώνει κάποιος με τὶς φοῦσκες. Ἄλλωστε, ἐπισημαίνει, μόνο ἀπὸ τὸ ἕνα πέμπτο τῆς χρηματιστηριακῆς ἀγορᾶς ζοῦν οἱ ἔμποροι - ἀπὸ τὰ ὑπόλοιπα τέσσερα οἱ χρηματιστηριακές ἑταιρεῖες!

Ἄν μάλιστα, ἀναρωτιέστε ἄν ὅλα αὐτὰ συμβαίνουν, σκεφθεῖτε ὅτι τῷ 2010 τὰ συνολικῶς παραγόμενα προϊόντα καὶ ὑπηρεσίες ἀνῆλθαν στὰ 60 τρις δολλάρια. Τὰ χρηματοοικονομικά κερδοσκοπικά παιχνίδια, δηλαδή παράγωγα ἐπ’αὐτῶν, ἦσαν 600 τρίς, οἱ δὲ δοσοληψίες ἐπί τῶν νομισμάτων ἔφτασαν στὸ ἀπίστευτο νούμερο 955 τρὶς δολλάρια. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ἀντιλαμβάνεσθε πόσο κωμικοτραγικό εἶναι νὰ μιλᾶ ὁ Τσίπρας (καὶ οἱ προηγούμενοι) ὄτι θὰ γίνουν ἐπενδύσεις, ἐπεκτάσεις, ἔρευνες, καινοτομίες στὴν πραγματική οἰκονομία, στὴν Ἑλλάδα. Ἐδῶ στὴν Γερμανία, οἱ ἐπεκτάσεις ἤ παραγωγικές βελτιώσεις ἀπὸ 10% ἔπεσαν στὸ 3% τῷ 2010. Γιὰ ποιό λόγο οἱ τράπεζες νὰ σπᾶνε τὸ κεφάλι τους, νὰ ἐκτιμοῦν κινδύνους καὶ βιωσιμότητες ἐπιχειρήσεων, γιὰ νὰ δώσουν δάνεια, πρακτικά χωρίς κέρδος, ἀντί νὰ πατήσουν μερικά πλῆκτρα στόν ὑπολογιστὴ καὶ νὰ βγάλουν ἑκατονταπλάσσια. 

Ἔτσι σκέφτονται οἱ ὁρδές τῶν ἐπίδοξων ἀδηφάγων νεοκαπιταλιστῶν, χωρίς καμμιά θητεία στὴν πραγματική οίκονομία. Καὶ πέφτουν στὴν ἴδια ἀκριβῶς περιδίνηση, ὅπως καὶ ἐκεῖνοι ποὺ ἀνέβηκαν σὲ θέσεις ἐξουσίας, χωρὶς θητεία στὰ χαρακώματα. Καταρρέουν, ἀκριβῶς ὅπως ἐκεῖνοι ποὺ πλούτισαν ... κληρονομικῶς! Τὸ πρόβλημα εἶναι ὅτι παρασύρουν στὸν πυθμένα καὶ ἐσᾶς, δηλαδὴ τὴν χώρα. Ποὺ θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ στὸ ἑπόμενο.