Γράφει ο
Νίκος Καλλιακμάνης

Η διαστάση είναι ένζυμο που εκκρίνεται από το πάγκρεας εντός του δωδεκαδακτύλου και προκαλεί υδρολυτική διάσπαση του αμύλου. Η διαστάση εκκρίνεται επίσης και από τους σιελογόνους αδένες.

Η αμυλάση του ορού αυξάνει στην οξεία παγκρεατίτιδα μέσα σε 2 – 4 ώρες από την έναρξη της νόσου, φτάνει τη μέγιστη τιμή της, στις 24 – 48 ώρες  και υποχωρεί στα φυσιολογικά όρια σε 3 – 4 ημέρες.

Μετά την πάροδο των δύο πρώτων ημερών παρακολουθείται η διαστάση ούρων.

Στην οξεία παγκρεατίτιδα οι τιμές της διαστάσης αίματος και ούρων αυξάνονται x10 φορές, ενώ σε όλες τις υπόλοιπες παθήσεις (βλ. παρακάτω), οι τιμές της δεν αγγίζουν τόσο υψηλά επίπεδα (το πρώτο 24ωρο, οι τιμές κυμαίνονται στο διπλάσιο – πενταπλάσιο της φυσιολογικής τιμής).

Εδώ, πρέπει να σημειωθεί ότι η λήψη ορισμένων φαρμακων, αυξάνει τη διαστάση μέσα σε 24 ώρες από την ώρα λήψης του φαρμάκου, όπως :

• Betanechol.
• Codeine.
• Diatrizoate sodium.
• Ethyl alcohol (μεγάλες ποσότητες).
• Indomethacin.
• Meperidine.
• Methy alcohol (μεγάλες ποσόσητες).
• Methylcholine.
• Morphine.
• Narcotic drugs.
• Pentazocine.
• Steroid Hormones.
• Azathioprime.
• Oestrogens.
• Thiazides.
• Sulfonamides.

ΑΥΞΗΣΗ ΑΜΥΛΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΟΡΟ

• Οξεία παγκρεατίτιδα.
• Μακροαμυλασαιμία.
• Φλεγμονές σιελογόνων αδένων.
• Παρωτίτιδα.
• Ca παγκρέατος.
• Απόστημα παγκρέατος.
• Ψευδοκύστεις παγκρέατος.
• Ασκιτής.
• Διάτρηση πεπτικού έλκους.
• Ειλεός.
• Εμφρακτό μεσεντερίου.
• Οξεία χολοκυστίτιδα.
• Σκωληκοειδίτιδα.
• Ρήξη εξωμήτριου κύησης.
• Περιτονίτιδα.
• Εγκαύματα.
• Διαβητική κετοοξέωση.
• Νεφρική ανεπάρκεια.
• Χρήστες μορφίνης.
• Καρκινωμάτωση πνευμόνων.
• Καρκινωμάτωση οισοφάγου.
• Καρκινωμάτωση ωοθηκών.
• Οξεία δηλητηρίαση με αιθανόλη.
• Όγκοι προστάτου.
• E.R.C.P. (Μετά από την εκτέλεση ενδοσκοπικής ανάστροφής χολαγγειοπαγκρεατογραφίας).
• Βουλιμία.
• Anorexia nervosa.

Περιορισμοί για την εξέταση : καμμία.

Οδηγίες : Συλλογή 5mL φλεβικού αίματος.

Η μέτρηση της αμυλάσης βασίζεται στην υδρόλυση αμυλούχου υποστρώματος από τον ορό του εξεταζόμενου.

Η ποσότητα μείωσης του σακχάρου πριν και μετά την υδρόλυση δείχνει την δραστρικότητα της αμυλάσης, του υπό εξέταση ορού.

ΕΛΑΤΤΩΣΗ ΑΜΥΛΑΣΗΣ

• Χρόνια παγκρεατίτιδα.
• Νέκρωση ήπατος.
• Κυστική ίνωση.

ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ ΣΤΗΝ ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΜΥΛΑΣΗΣ

Όπως είπαμε μεγάλες ποσότητες αμυλάσης-διαστάσης, παράγονται από τους σιελογόνους αδένες και βρίσκονται στον σίελο.

Μικρότερες ποσότητες (σταγονίδια) σιέλου, αν έρθουν σε επαφή με το δείγμα αίματος που εξετάζεται αυξάνουν σημαντικά την τελική τιμή της διαστάσης.

Αυτό μπορεί να συμβεί με : 1) ακατάλληλη, απρόσεκτη αναρρόφηση από τις πιπέτες του εργαστηριακού γιατρού όπως και σε βήξιμο ή φτάρνισμα του μικροβιολόγου ή του παρασκευαστού κατά την διάρκεια επεξεργασίας του δείγματος. Επίσης, παραμονή αίματος σε ανοικτό χώρο ή μη κατάλληλη αποθήκευση, διατήρηση μπορεί να αλλοιώσει το αποτέλεσμα.