7 Οκτωβρίου 2026
Πέτρος Ιωαννίδης
Δεν μπορούμε ν αλλάξουμε την πραγματικότητα, ας αλλάξουμε τότε το μάτι που βλέπει την πραγματικότητα». «Τι θα πει φως; Να κοιτάς με αθόλωτο μάτι όλα τα σκοτάδια».
(Νίκος Καζαντζάκης, 1883-1957, Αναφορά στο Γκρέκο, Ασκητική)
«Όποιος λησμονά το Παρελθόν του δεν έχει Μέλλον»
Πέτρος Ιωαννίδης
Ἡ Ὀαριστύς-ύος, Ὁ Ὀαριστής-οῦ
ΣΧΟΛΙΟ: Πανάρχαιες ομηρικές λέξεις με βαθύ και ουσιαστικό περιεχόμενο. Σας παραθέτουμε μερικά αποσπάσματα:
« ἀλλά κεν ἤ στέρνων ἤ νηδύος ἀντιάσειε πρόσσω ἱεμένοιο μετά προμάχων ὀαριστύν»
(Όμηρος, ΙΛΙΑΣ, Ν, στίχ. 290-291)
(= μπρος στην κοιλιά θα σε πετύχαινε για και στα στήθια, σύντας χιμάς εκεί που οι πρόμαχοι έστησαν γλυκό κουβεντολόγι).
«Μετά προμάχων ὀαριστύν»: αγαπητή συνδιατριβή, συνδιαμονή, συνδιαίτηση ονομάζεται χαριέντως η συμπλοκή.
«τῶ τις νῦν ἰθύς τετραμμένος ἤ ἀπολέσθω ἠε σαωθήτω· ἡ γάρ πολέμου ὀαριστύς»
(Όμηρος, ΙΛΙΑΣ, Ρ, στίχ. 297-298)
(= Γι αυτό ο καθένας σας τώρα γυρισμένος μπροστά, ας σκοτωθεί ή ας σωθεί· αυτό είναι το γλυκό αντάμωμα στη μάχη - τέτοιο έχει ο πόλεμος γλυκό κουβεντολόγι).
Αυτά τα ενθουσιαστικά και ενθαρρυντικά λόγια απευθύνει ο Έκτωρ στους κλειτούς ἐπικούρους (= ένδοξους /εξαίρετους συμμάχους) και στα μυρία φῦλα περικτιόνων ἐπικούρων (= μύριες φυλές των όμορων/γειτονικών συμμάχων), καθώς ενδύεται τα αθάνατα όπλα του νεκρού Πατρόκλου, που πήρε από τον Αχιλλέα και τα οποία θα τον οδηγήσουν στο θάνατο∙ « ἡ γάρ πολέμου ὀαριστύς»: αυτή είναι η κοινωνία του πολέμου, η στενή σχέση με τον πόλεμο φέρει και οικειότητα. Η ομηρική φράση « ἤ ἀπολέσθω ἠέ σαωθήτω » μας θυμίζει το μετέπειτα αγωνιστικό ιδεώδες των Σπαρτιατών « ἤ τάν ἤ ἐπί τᾶς» και το επαναστατικό ιδεώδες των Μανιατών «ΝΙΚΗ ή ΘΑΝΑΤΟΣ». Με αυτό το σύνθημα οι Μανιάτες κήρυξαν τον πόλεμο στους Τούρκους την 17/3/1821 στην Τσίμοβα, τη σημερινή Αρεόπολη.
«Τῇσι δ᾽ἐνί Κνωσός ΅εγάλη πόλις, ἔνθα τε Μίνως ἐννέωρος βασίλευε Διός ΅εγάλου ὀαριστής».
(Όμηρος, ΟΔΥΣΣΕΙΑ τ, στιχ. 178-179)
(= Πόλη μεγάλη είναι η Κνωσός, όπου ο Μίνως συνομιλητής/ σύντροφος του Δία βασίλευε επί εννιά χρόνια).
Ἀκοινωνία
«Αλλά ταῦτα μέν ταύτῃ γενόμενα τήν ἐμήν καί σήν λυκοφιλίαν καί ἀκοινωνίαν διά σέ ἀπηργάσατο»
(Πλάτων, 427-347, Γ ΕΠΙΣΤΟΛΗ, 318e)
(= Όλα όμως, επειδή έγιναν έτσι, προκάλεσαν εξαιτίας σου τη μεταξύ μας ψεύτικη/δόλια φιλία και την έλλειψη επικοινωνίας).
ΛΥΚΙΣΚΟΣ* Ο ΑΚΑΡΝΑΝ
Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΕΡΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ
(κατά χαρακτηρισμό του συντάκτη)
Ο ΔΙΟΡΑΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΕΝΩΣΗΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ 2.229 χρόνια από σήμερα εν έτει 211 π.Χ.
Πολιτικό του όραμα: Η προσχώρηση όλων των Ελλήνων σε μια Πανελλήνια Συμμαχία, για να μην υποδουλωθούν στους Ρωμαίους.
Το 211 π.Χ. στην Απέλλα της Σπάρτης συγκεντρώνονται αντιπρόσωποι των πόλεων απ όλη την Ελλάδα. Εκτίθενται όλες οι απόψεις. Το κλίμα αναταραχής και αντιπαράθεσης είναι διάχυτο. Ηγέτης στην Σπάρτη ήταν ή ο Λυκούργος, σύμμαχος των Αιτωλών εναντίον των Μακεδόνων, ή ο τύραννος Μαχανίδας, σύμμαχος των Αχαιών εναντίον των Μακεδόνων. Οι αντιπαραθέσεις είναι σφοδρές. Όλοι οι αντιπρόσωποι εκθειάζουν και προβάλλουν τα συμφέροντα και τα δίκαιά τους, χωρίς να προσφέρουν ουσιαστικές λύσεις. Όλοι εκτός από έναν Ακαρνάνα Πολιτικό, τον Λυκίσκο, γνωστό για το Ήθος του και την Σωφροσύνη του.
Η πιο σπουδαία πολιτική προσωπικότητα της εποχής εκείνης. Είχε έρθει στη Σπάρτη από την πατρίδα του ως επικεφαλής της ακαρνανικής πρεσβείας. Η πατρίδα του, η Ακαρνανία, συνδεόταν άμεσα με το γενικότερο πρόβλημα της ρωμαϊκής εμφάνισης στο προσκήνιο, αφού οι προαιώνιοι αντίπαλοί τους, οι όμοροι Αιτωλοί, είχαν ήδη συνάψει συμφωνία με τους Ρωμαίους. Ο Λυκίσκος προσπάθησε να πείσει όχι μόνο τους Λακεδαιμόνιους αλλά και τους υπόλοιπους πρέσβεις να προσχωρήσουν σε μια Πανελλήνια Συμμαχία, στην οποία περιλαμβάνονταν και οι Μακεδόνες, για να μην υποδουλώσουν οι Ρωμαίοι την Ελλάδα. Μετά το λόγο του Αιτωλού Χλαινέα, ανέβηκε στο βήμα της Απέλλας και έλαβε το λόγο. Ο λόγος του ήταν συνετός αλλά αντίθετος προς τις αιτωλικές τοποθετήσεις. Κατευθυντήρια ιδέα της ομιλίας του ήταν το Ενωτικό Πνεύμα το οποίο τη διέπνεε. Ο ιστορικός Πολύβιος διασώζει την αγόρευση του Λυκίσκου από τα αρχεία/πρακτικά της συνέλευσης. Σας παρουσιάζουμε μερικά από τα πιο σημαντικά αποσπάσματα της ομιλίας του:
Πρώτα ενημερώνει τους αντιπροσώπους πως το κοινό των Ακαρνάνων τον εξουσιοδότησε να δηλώσει την πίστη του στους Μακεδόνες.
«μετά δέ ταῦτα Λυκίσκος ὁ τῶν Ἀκαρνάνων πρεσβευτής εἰσελθών τό μέν πρῶτον ἐπέσχε, θεωρῶν τούς πολλούς ἐν αὑτοῖς διαλαλοῦντας ὑπέρ τῶν προειρημένων, ἐπεί δέ ποτε καθησύχασαν, οὕτως πως ἤρξατο τοῦ λέγειν: «Ἡ΅εῖς, ἄνδρες Λακεδαι΅όνιοι, παρεγενό΅εθα ΅έν ὑπό τοῦ κοινοῦ τῶν Ἀκαρνάνων ἀπεσταλ΅ένοι πρός ὑ΅ᾶς, ΅ετέχοντες δέ σχεδόν ἀεί ποτε Μακεδόσι τῶν αὐτῶν ἐλπίδων καί τήν πρεσβείαν ταύτην κοινήν ὑπολα΅βάνο΅εν ἡ΅ῖν ὑπάρχειν καί Μακεδόσιν. Ὥσπερ δέ καί κατά τούς κινδύνους διά τήν ὑπεροχήν καί τό ΅έγεθος της Μακεδόνων δυνά΅εως ἐ΅περιέχεσθαι συ΅βαίνει τήν ἡ΅ετέραν ἀσφάλειαν ἐν ταῖς ἐκείνων ἀρεταῖς, οὕτως καί κατά τούς πρεσβευτικούς ἀγῶνας ἐ΅περιέχεται τό τῶν Ἀκαρνάνων συ΅φέρον ἐν τοῖς Μακεδόνων δικαίοις».
(ΠΟΛΥΒΙΟΣ 204/200-122, ΙΣΤΟΡΙΑΙ, Θ΄, 32)
(= και ύστερα από αυτά ο Λυκίσκος, ο πρεσβευτής των Ακαρνάνων, όταν ανέβηκε στο βήμα κατ αρχάς συγκρατήθηκε βλέποντας τους περισσότερους να συζητούν μεταξύ τους, για όσα ειπώθηκαν προηγουμένως και, όταν κάπως ηρέμησαν, άρχισε να ομιλεί ως εξής περίπου:
«Εμείς, άνδρες Λακεδαιμόνιοι, ήρθαμε εδώ απεσταλμένοι από το Κοινόν των Ακαρνάνων προς εσάς, και επειδή σχεδόν πάντοτε είχαμε στενή συνεργασία με τους Μακεδόνες, θεωρούμε και την πρεσβεία αυτή κοινή προς εκείνους. Και όπως στους πολεμικούς κινδύνους συμβαίνει, η ασφάλειά μας να εμπεριέχεται στις αρετές εκείνων ένεκα της υπεροχής και του μεγέθους της δύναμης των Μακεδόνων, έτσι και στους πρεσβευτικούς αγώνες το συμφέρον των Ακαρνάνων εμπεριέχεται στα δίκαια των Μακεδόνων»).
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
« παραγινό΅εθα ΅έν οὖν ὑπέρ αὐτοῦ τούτου πεπεισ΅ένοι δεῖν ἡ΅ᾶς ποιεῖσθαι τούς λόγους, ὑπέρ τοῦ δεῖξαι διότι καί πρέπον ὑ΅ῖν ἐστι καί συ΅φέρον, εἰ ΅έν δυνατόν, ἀκούσαντας τῆς ἐπιφερο΅ένης τοῖς Ἕλλησι περιστάσεως καλόν τι βουλεύσασθαι καί πρέποιν ἑαυτοῖς, ΅ετασχόντας ἡ΅ῖν τῶν ἐλπίδων· εἰ δέ ΅ή, τούτων τήν ἡσυχίαν ἔχειν κατά το παρόν».
(= ήρθαμε λοιπόν με την πεποίθηση ότι πρέπει να μιλήσουμε ακριβώς γι αυτό, να αποδείξουμε δηλαδή ότι είναι καθήκον και συμφέρον σας, αν είναι δυνατόν, αφού ακούσετε τον επερχόμενο κατά της Ελλάδος κίνδυνο, να αποφασίσετε κάτι ωραίο και αρμόζον σε εσάς, συνεργαζόμενοι μαζί μας. Και εάν αυτό δεν είναι δυνατό, να παραμείνετε ουδέτεροι τουλάχιστον κατά το παρόν).
Υπενθυμίζει στον Αιτωλό Χλαινέα πως οι Αιτωλοί είναι πλέον σύμμαχοι αλλοφύλων βαρβάρων - των Ρωμαίων - που προσπαθούν να υποδουλώσουν όλους τους Έλληνες, λησμονώντας πως στο παρελθόν ρύθμιζαν τις υποθέσεις τους με ομοφύλους. (συνεχίζεται)
―――――――
* Ὀαρισμός καί ὀάρισμα και ὀαριστύς - ύος = κοινωνία, κοινωνικότητα, συναναστροφή, συνδιατριβή, συντροφικότητα, στενή σχέση, οικειότητα, οικεία, φιλική εμπιστοσύνη, συνομιλία από το ρήμα ὀαρίζω = συνομιλώ φιλικώς, με οικειότητα, γλυκομιλώ, ανταλλάσσω ερωτικούς λόγους, ερωτοτροπώ, επικοινωνώ, συνδιατρίβω, συναναστρέφομαι. Ὀαριστής = στενός φίλος, σύντροφος, εταίρος με τον οποίον συναναστρέφεται κάποιος και συνδιαλέγεται εμπιστευτικώς, ειλικρινώς, συνομιλητής. Ὀαριστική παραίφασις = ομιλητική πειθώ, ήτοι προερχόμενη και επιτυγχανόμενη με ομιλία (Ευστάθιος, 979, 38). Η ὄαρ-ὄαρος = η γυναίκα ως σύντροφος, σύνευνος. Τίτλος του 27ου ειδυλλίου του Θεοκρίτου « Ὀαριστύς Δάφνιδος καί Κόρης». Στην Κρήτη το λένε ροζονάρισμα = γλυκειά, ήσυχη χωρίς σκοπό κουβέντα. Ετυμολογικά παράγεται από το ρήμα ἀραρίσκω = αρμόζω, ταιριάζω, συναρμολογώ, συνδέω, συνάπτω, ενώνω + ο το αθροιστικό ή από το ρήμα εἴρω= συνείρω, συνδέω, συναρμολογώ + ο το αθροιστικό εξ ου συνειρμός, σειρά, ὁρμαθός και το λατινικό sero (εἴρω), series (σειρά).
* Ἀκοινωνία = η αποφυγή συναναστροφών, η έλλειψη κοινωνικότητας / συντροφικότητας, ιδιότητα ή συμπεριφορά του ακοινώνητου, η ρήξη, η διατάραξη των σχέσεων, του κλίματος ενότητας και ομόνοιας, ο διαχωρισμός σε αντιπαρατιθέμενες ομάδες ή τάσεις, η διάσπαση, η διάλυση, το σχίσμα, ο διχασμός, η διχόνοια, η διχοστασία. Ακοινωνησία = η αποφυγή κοινωνικών σχέσεων. Εκκλησιαστικός όρος που σημαίνει την αποχή από τη Θεία Κοινωνία, συνήθως ως επιτίμιο που επιβάλλεται από την Εκκλησία.
* Λυκίσκος = Υψηλόφρων, Γενναιόφρων, Αγέρωχος, Υπερήφανος, ο έχων υψηλόν φρόνημα.
