Παρασκευή
18 Απριλίου 2014
Ημερήσια ηλεκτρονική εφημερίδα, Αρ. φύλλου 1307RSS FEED
Τo Αυχενικό Σύνδρομο: Μύθοι και Αλήθειες
Γράφει ο
Γιώργος Στράντζαλης
Το «Αυχενικό Σύνδρομο» είναι ένα σύνολο παθήσεων ή βλαβών του αυχένα (αυχενική μοίρα σπονδυλικής στήλης) που προκαλούν ΠΟΝΟ στη συγκεκριμένη περιοχή («αυχεναλγία») ή/και στον ώμο-ωμοπλατη («ωμαλγία»), ενώ συχνά ο πόνος επεκτείνεται ή αντανακλά στον βραχίονα («βραχιαλγία»), στον πήχυ και στο χέρι (κυρίως κατά μήκος των δακτύλων).


Αρκετές φορές ο πόνος συνοδεύεται και από ενοχλήματα όπως μουδιάσματα («αιμωδίες») και μυρμηγκιάσματα ή τσιμπήματα, τρυπήματα, βελονιάσματα («νυγμοί») ή ένα αίσθημα ηλεκτρικού ρεύματος ή καψίματος («καυσαλγία») που διαχέεται κατά μήκος του άνω άκρου.


Τις πρώτες μέρες ή και εβδομάδες ο πόνος αυτός δυνατόν να είναι ανυπόφορος και βασανιστικός.


Οι συχνότερες παθήσεις που είναι υπεύθυνες για τα παραπάνω συμπτώματα ή ενοχλήματα είναι η «δισκοπάθεια» («κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου») και η «σπονδυλο-αρθροπάθεια» («οστεόφυτα» ή «άλατα»).


Οι αιτίες αυτών των παθήσεων είναι η καθημερινή φθορά και καταπόνηση που υφίσταται ο αυχένας μας με τις συνεχείς κινήσεις, τους κραδασμούς ή την κακή στάση στην εργασία. Σε ορισμένα άτομα έχει προηγηθεί κάποιου είδους τραυματισμός (τροχαίο, πτώση ή αθλητική κάκωση).


Στις βαρύτερες καταστάσεις δυνατόν να εμφανισθεί μυϊκή αδυναμία στο χέρι ή σε όλα τα άκρα που συνδυάζεται με δυσκολία στη βάδιση («τετραπάρεση» ή «τετραπληγία»), καθώς και απώλεια της αίσθησης και της ισορροπίας.


Το ευρύ κοινό (ακόμα και γιατροί) θεωρεί ότι ο «ίλιγγος», οι «ζαλάδες», η διαταραχή στην ισορροπία, ο πονοκέφαλος («κεφαλαλγία») ή ένα αίσθημα βάρους οφείλονται σε βλάβη του αυχένα. Πρόκειται για μύθο δεδομένου ότι τα συμπτώματα αυτά δεν προέρχονται από παθήσεις του αυχένα.


Τέλος, σε άλλες περιπτώσεις η κατάσταση αυτή συγχέεται με τη φλεγμονή («αρθρίτιδα») της άρθρωσης του ώμου ή την «ψύξη» του ώμου. Πρόκειται για παθήσεις που αφορούν στην άρθρωση του ώμου και όχι στην αυχενική σπονδυλική στήλη. 

 
Κατασκευή (Δομή) και Λειτουργιά της Αυχενικής Σπονδυλικής Στήλης 

 
Η σπονδυλική στήλη είναι ένα μακρύ κόκκαλο που αποτελείται από 25 επιμέρους μικρότερα κόκκαλα τους «σπόνδυλους» (7 αυχενικοί, 12 θωρακικοί, 5 οσφυϊκοί και το «ιερό οστούν» ή «ουρά»). Οι σπόνδυλοι ενώνονται μεταξύ τους με «μύες», «χόνδρους» (αρθρώσεις, «σύνδεσμοι» και «δίσκοι»). Το μακρύ αυτό κόκκαλο έχει 3 τμήματα («αυχενικό», «θωρακικό» και «οσφυϊκό-ιερό») και μια κεντρική κοιλότητα η οποία περιέχει τον «νωτιαίο μυελό» (δηλ. το κεντρικό μας νεύρο που ξεκινά από τον εγκέφαλο).


Ο νωτιαίος μυελός σχηματίζει διακλαδώσεις (νεύρα ή «νευρικές ρίζες») που μεταφέρουν την κίνηση και την αίσθηση στον κορμό, στα άκρα και στα εσωτερικά μας όργανα.


Ποιος είναι ο Παθολογικός Μηχανισμός ;


Οι παθήσεις της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης δυνατόν να ορφανισθούν (σπανίως) σε νεότερες ηλικίες (20-35) μετά από έντονη άσκηση ή τραυματισμό. Συνήθως όμως εμφανίζονται στη μέση ή την τρίτη ηλικία, όπως άλλωστε σε όλα τα νοσήματα της φθοράς που οφείλονται στην καθημερινή καταπόνηση του σώματός μας.


Η φθορά αυτή προκαλεί μια σταδιακή εκφύλιση και υπερτροφία των: (α) σπονδύλων, (β) συνδέσμων και αρθρώσεων που τους συγκρατούν και (γ) δίσκων που βρίσκονται μεταξύ των σπονδύλων («δισκοπάθεια», «οστεόφυτα» ή «άλατα»).


Η εκφύλιση-υπερτροφία περάν του γεγονότος ότι δυνατόν να είναι επώδυνη, οδηγεί σε «στένωση» («σπονδύλωση») της εσωτερικής κοιλότητας της σπονδυλικής στήλης και πίεση είτε του κεντρικού νεύρου («νωτιαίου μυελού») είτε των διακλαδώσεών του («νεύρα» ή «νευρικές ρίζες»). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη βλάβη ενός από αυτά («νευρίτιδα», «ριζίτιδα» ή «ριζοπάθεια») ή ολόκληρου του νωτιαίου μυελού («αυχενική μυελοπάθεια») και με συνέπεια τη μυϊκή αδυναμία στα χέρια και τη δυσκολία στη βάδιση («τετραπάρεση» ή «τετραπληγία»).
  

Πώς καταλήγουμε στη σωστή Διάγνωση ; 


Η ορθή διάγνωση γίνεται με τη βοήθεια της νευρολογικής εξέτασης  από τον γιατρό. Δηλαδή, μέσω της συζήτησης-συνέντευξης («λήψη ιστορικού») και ανάλυσης του είδους, της έντασης, της διάρκειας και της θέσης των συμπτωμάτων (πόνος, μουδιάσματα κλπ), της μέτρησης της μυϊκής δύναμης των άνω και κάτω άκρων, του ελέγχου της ισορροπίας και της βάδισης και, τέλος, της αξιολόγησης της αισθητικότητας των άκρων και του κορμού.


Επιπλέον όμως, η διάγνωση πρέπει οπωσδήποτε να επιβεβαιώνεται με μαγνητική τομογραφία και ηλεκτρομυογράφημα (ειδικές μετρήσεις της μετάδοσης του ηλεκτρικού ρεύματος στα άνω και κάτω άκρα).


Υπάρχει Θεραπεία ;


Η διακοπή από την εργασία και τις άλλες δραστηριότητες, η ανάπαυση, η εφαρμογή κολάρου, η φαρμακευτική αγωγή (παυσίπονα και αντιφλεγμονώδη) και η ανακουφιστική φυσικοθεραπεία αποτελούν τους θεραπευτικούς χειρισμούς κατά την αρχική πολύ επώδυνη περίοδο.


Κατά κανόνα τα συμπτώματα υποχωρούν σταδιακά σε μερικές εβδομάδες. Στις περιπτώσεις εκείνες που η παραπάνω θεραπευτική αγωγή δεν αποδίδει και ο πόνος είναι επίμονος τότε συστήνεται χειρουργική επέμβαση.


Το κριτήριο για τη χειρουργική θεραπεία είναι η παρατεταμένη διάρκεια και η μεγάλη ένταση των συμπτωμάτων (κυρίως του πόνου), καθώς και η πίεση στα νεύρα (πάρεση-παράλυση-απώλεια αίσθησης ενός ή όλων των άκρων).


Η χειρουργική θεραπεία έχει δυο στόχους. Πρώτον, την αντιμετώπιση της στένωσης προκειμένου να απελευθερωθούν τα νεύρα («νευρικές ρίζες») και δεύτερον, τη «σταθεροποίηση» ή «σπονδυλοδεσιά» προκειμένου να υπάρξει ταχεία κινητοποίηση του/της ασθενούς.


Η σύγχρονη χειρουργική της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης βασίζεται: (α) στο χειρουργικό μικροσκόπιο, (β) στις μικροχειρουργικές τεχνικές και (γ) στα εμφυτεύματα και υλικά σταθεροποίησης και σπονδυλοδεσιάς


Η χειρουργική αντιμετώπιση της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης θεωρείται γενικώς ασφαλής (κίνδυνος επιπλοκών μικρότερος του 3 %) και έχει υψηλό ποσοστό επιτυχίας (85-90 %). 

 
Ο κύριος στόχος είναι η θεραπεία του άλγους («αυχενο-ωμο-βραχιαλγία») και η βαθμιαία ανάκτηση της μυϊκής ισχύος, της ισορροπίας και της αισθητικότητας.

 


--Ο κ. Γιώργος Στράντζαλης είναι Νευροχειρουργός (Πανεπιστήμιο Αθηνών – Νοσοκομείο Ευαγγελισμός)